17 | STT.ai

0:00

S… Speaker 1 (17)

فصل چهارم موسیقی در شعر صفحه

0:04

S… Speaker 1 (17)

194 تا 206 قافیه

0:09

S… Speaker 1 (17)

و ردیف این شعر از مرتزا امیری اسفندقی

0:13

S… Speaker 1 (17)

را ببینید فروغ بخش شب انتظار آمدنیست

0:18

S… Speaker 1 (17)

رفیق آمدنی قمبوسار آمدنیست

0:24

S… Speaker 1 (17)

به خاک کوچه دیدار آب می پاشند

0:29

S… Speaker 1 (17)

به خانترانه به زنتار یار آمدنیست

0:34

S… Speaker 1 (17)

ببین چگونه قناریز شوق می نرزد مترس

0:39

S… Speaker 1 (17)

از شب یلده بهار آمدنیست صدای

0:43

S… Speaker 1 (17)

شیعه رخش ظهور می آید خبر دهید

0:47

S… Speaker 1 (17)

به یاران سوار آمدنیست بس است

0:51

S… Speaker 1 (17)

هرچه پلنگان به ماه خیره شدند یگان فاتح

0:55

S… Speaker 1 (17)

این کوحسار آمدنیست

0:58

S… Speaker 1 (17)

پاورقی نامه اهل خراسان صفحه 29

1:03

S… Speaker 1 (17)

جدا از وزن نوعی تناسب دیگر هم در

1:07

S… Speaker 1 (17)

شعر می توانیافت و آن تشابه بخش آخر بعضی

1:11

S… Speaker 1 (17)

مصره هاست.

1:12

S… Speaker 1 (17)

این نوع تناسب را قافیه و ردیف یا موسیقی

1:16

S… Speaker 1 (17)

کناری می گویند.

1:17

S… Speaker 1 (17)

پاورقی قافیه و ردیف نامهای جا

1:21

S… Speaker 1 (17)

افتادهی در عدب سنتی ماست و تا کنون نیز رایج

1:26

S… Speaker 1 (17)

است.

1:26

S… Speaker 1 (17)

دکتر شفیه کتکنی آنها را مجموعاً موسیقی

1:30

S… Speaker 1 (17)

کناری نامیده است ولی هنوز این استلاح نتوانسته

1:35

S… Speaker 1 (17)

از جایگوزین قافیه و ردیف شود کلمات انتظار،

1:39

S… Speaker 1 (17)

غمگسار، یار

1:41

S… Speaker 1 (17)

بهار، سوار و کوهسار قافیه

1:46

S… Speaker 1 (17)

نامیده می شود و آمدنیست که بعد از همه قافیه

1:50

S… Speaker 1 (17)

ها اینن تکرار شده است ردیف موسیقی کناری

1:55

S… Speaker 1 (17)

نیز مانند وزن از همراهان همیشه شعر فارسی

1:59

S… Speaker 1 (17)

بوده است و تکمیل کننده ساخته مانان

2:02

S… Speaker 1 (17)

از میان قافیه و ردیف سحم قافیه در موسیقی

2:06

S… Speaker 1 (17)

شعر بیشتر است.

2:08

S… Speaker 1 (17)

ردیف غالبا جنبی تکمیلی دارد و وجود آن

2:12

S… Speaker 1 (17)

نیز الزامی نیست.

2:13

S… Speaker 1 (17)

بسیاری از شعرهای فارسی با رعایت

2:18

S… Speaker 1 (17)

قافیه و بدون ردیف سروده شده است.

2:20

S… Speaker 1 (17)

نظیر این غذر از عباس چشامی.

2:24

S… Speaker 1 (17)

آمد بهار تازه کنه داغ پار سال.

2:28

S… Speaker 1 (17)

نو شد جهان کهنه و فرقی نکرد حال آمد

2:33

S… Speaker 1 (17)

بهار تا که بیادم بیاورد از سنگ روزگار

2:38

S… Speaker 1 (17)

نه پردارم و نه بال آه ای پرنده

2:42

S… Speaker 1 (17)

ها چه بخانم به جانتان

2:45

S… Speaker 1 (17)

هم از جنوب سوخت جانم هم از شمال گفتیم

2:49

S… Speaker 1 (17)

روزی دل وامانده از خدا یک چشمه آشقیست

2:54

S… Speaker 1 (17)

نمی آورد زوال آشق نشد به هار رسید

2:58

S… Speaker 1 (17)

و زمان گذشت ای دل به چشمهای اغب

3:02

S… Speaker 1 (17)

مانده گل به مال

3:04

S… Speaker 1 (17)

حالا جواب زردی ما را که می دهد؟ ای روزهای

3:09

S… Speaker 1 (17)

رفته که گفتید بی خیال بنابر نقش امدهی

3:13

S… Speaker 1 (17)

که قافیه دارد فارسی زبانان از قدیم آن را مهمتر

3:18

S… Speaker 1 (17)

از ردیف تلقی کردند بگونه که رایت قافیه اجباری

3:22

S… Speaker 1 (17)

به شمار آمده است ولی وجود ردیف نه این قاعده

3:26

S… Speaker 1 (17)

هم نزیر دیگر قواهد شعر ناشی از یک توافق مسالمت

3:31

S… Speaker 1 (17)

آمیز و دو جانبه

3:34

S… Speaker 1 (17)

بین شاعر و مخاطب بوده و تا حدود یک قرن

3:38

S… Speaker 1 (17)

پیش کمتر شاعری از آن تخلف گرده است فقط در

3:42

S… Speaker 1 (17)

عصر حاضر شاعران نوگرا در چگونگی یا

3:46

S… Speaker 1 (17)

اصلا لزوم آن چند و چون کردن اگر به کتابهای

3:51

S… Speaker 1 (17)

قدما در باره قافیه و ردیف مراجعه کنیم آنها

3:55

S… Speaker 1 (17)

را مملو از قاعده و قانونهایی مفصل پیچیده

3:59

S… Speaker 1 (17)

و گاه غیرکاروردی میابیم

4:02

S… Speaker 1 (17)

و کمتر به این بحث برمی خوریم که اصلا اینها در زیبایی

4:06

S… Speaker 1 (17)

شعر چه نخشی دارند و شاعر چگونه می تواند بهترین

4:11

S… Speaker 1 (17)

استفاده را از موسیقی کناری شعرش ببرد.

4:14

S… Speaker 1 (17)

براستی قافیه در شعر چه می کند؟ سخن

4:18

S… Speaker 1 (17)

بسیار است و چه بسا رموز که هنوز گشوده نشده است

4:22

S… Speaker 1 (17)

ولی به اجمال می توان گفت قافیه نیز همانند

4:27

S… Speaker 1 (17)

وزن نوعی تناسب است.

4:29

S… Speaker 1 (17)

و همین وجود تناسب به هر حال لذتی برای

4:34

S… Speaker 1 (17)

خاننده شعر به همراه دارد بگونه ای که او وقتی

4:38

S… Speaker 1 (17)

میبیند شاعر در تنگنای وزن خیش را به تکرار

4:42

S… Speaker 1 (17)

قسمتی از آخرین کلمه هم مقاید میدارد به حیرت

4:47

S… Speaker 1 (17)

میوفدد و اعجاب پاورقی شعر بی دروغ

4:51

S… Speaker 1 (17)

شعر بی نقاب صفحه 88 خاصیت دیگر

4:55

S… Speaker 1 (17)

قافیه آن است که نظم و ترتیبی

4:58

S… Speaker 1 (17)

به شعر میدهد

5:00

S… Speaker 1 (17)

اجزای آن را متناسب می کند و گویی به قول بعضی فایده

5:04

S… Speaker 1 (17)

آن سر و سامان دادن است به شعر.

5:07

S… Speaker 1 (17)

پا برقی همانجا صفحه 89 و چونین

5:11

S… Speaker 1 (17)

است که شعر قافی دار را خیلی راحت تر می توان به حافظ

5:15

S… Speaker 1 (17)

سپرد.

5:16

S… Speaker 1 (17)

این کمترین کاری بود که قافی می توانست بکند.

5:19

S… Speaker 1 (17)

نقش مهمتر و اساسی تر آن تشخصی

5:23

S… Speaker 1 (17)

است که به کلمات می بخشد.

5:25

S… Speaker 1 (17)

شاعر با گذاشتن واجهی در قافیه مخاطب

5:29

S… Speaker 1 (17)

را متوجه آن می کند و او را وا می دارد تا دقت بیشتری

5:34

S… Speaker 1 (17)

در واجه داشته باشد.

5:35

S… Speaker 1 (17)

کار دیگر قافیه ایجاد شکل و قالب شعر

5:39

S… Speaker 1 (17)

است. چون بیشتر قالب های شعر بنابرا ترتیب

5:44

S… Speaker 1 (17)

قافیه هایشان از هم متمایز می شوند.

5:47

S… Speaker 1 (17)

با نظم خاص قافیه ها می توان بیت های شعر

5:51

S… Speaker 1 (17)

را مشخص کرد.

5:53

S… Speaker 1 (17)

و آغاز و پایان هر پاره از شعر را فهمید ایجاد تنوع

5:57

S… Speaker 1 (17)

در این وحدت وظیفه دیگر است که قافیه

6:01

S… Speaker 1 (17)

انجام می دهد به این ترتیب ما در کلمات قافیه

6:06

S… Speaker 1 (17)

از ناهیه لفظ احساس تشابه می کنیم و از ناهیه

6:10

S… Speaker 1 (17)

معنی احساس تفاوت هرچه این تشابه

6:14

S… Speaker 1 (17)

و تفاوت بیشتر باشد البته قافیه تأثیر گذارتر

6:19

S… Speaker 1 (17)

است پاورقی

6:21

S… Speaker 1 (17)

برای تفصیل بیشتر می توانید به کتاب موسیقی شعر

6:25

S… Speaker 1 (17)

مراجع کنید.

6:26

S… Speaker 1 (17)

اما نیز این پاره از بحث را با مددجوی از همان کتاب

6:30

S… Speaker 1 (17)

نمشته ایم.

6:30

S… Speaker 1 (17)

ردیف هم مددگر قافیه است در همه نقشهایی که دارد.

6:35

S… Speaker 1 (17)

یعنی تأثیر قافیه را تشدید می کند.

6:37

S… Speaker 1 (17)

هم تأثیر موسیقایی دارد و هم باعث توجه

6:41

S… Speaker 1 (17)

بیشتر خاننده می شود.

6:43

S… Speaker 1 (17)

قواعد قافیه وجود قافیه در شعر فارسی

6:47

S… Speaker 1 (17)

لاجرم قوائد نیز همراه خود آورده است قوائدی

6:52

S… Speaker 1 (17)

که رو به تکامل رفته است

6:53

S… Speaker 1 (17)

برخورد ما با این قواعد همانگونه خواهد بود که

6:58

S… Speaker 1 (17)

با قواعد وزن بود یعنی توجه و اعتناع بدون

7:02

S… Speaker 1 (17)

الزام در پذیرش قطعی و مطلق آنها تنها

7:06

S… Speaker 1 (17)

قاعدهی که برای ردیف داریم اینست که وجود یا عدم آن

7:10

S… Speaker 1 (17)

اختیاریست ولی اگر ردیفی در نظر گرفته شد باید

7:15

S… Speaker 1 (17)

برای همه مسراء هایی که هم قافیه اند اینن تکرار

7:19

S… Speaker 1 (17)

شود

7:20

S… Speaker 1 (17)

و نمی تواند در بعضی از آنها ردیف را حضف کرد یا

7:24

S… Speaker 1 (17)

تغییر داد مگر این که به اقتضای قالب شعر قافیه

7:28

S… Speaker 1 (17)

در بعضی مزراها عوض شود به واقع قواعد اصلی

7:33

S… Speaker 1 (17)

و مهم برای قافیه است تا دانسته شود که چه نوع

7:37

S… Speaker 1 (17)

کلماتی با هم قافیه می شوند قافیه نوعی تناسب

7:41

S… Speaker 1 (17)

در آخرین حروف و صداهای کلمات است

7:44

S… Speaker 1 (17)

بعضی کلمات صرفاً در حروف تشابه دارند

7:49

S… Speaker 1 (17)

مثل سرد و برد که هر دو با رد

7:53

S… Speaker 1 (17)

خط می شود.

7:54

S… Speaker 1 (17)

بعضی نیز صرفاً در حرکت تشابه دارند مثل

7:58

S… Speaker 1 (17)

رنگ و پند که هر دو با حرکت فتح خط

8:02

S… Speaker 1 (17)

می شود.

8:03

S… Speaker 1 (17)

در قافیه شعر فارسی وجود هر دو شباهت

8:07

S… Speaker 1 (17)

ضروری دانسته شده است.

8:09

S… Speaker 1 (17)

هم حروف و هم حرکات از همین روی مثلا

8:13

S… Speaker 1 (17)

سرد با زرد و فرد قافیه می

8:17

S… Speaker 1 (17)

شود و برد با مرد و درد

8:21

S… Speaker 1 (17)

قافیه کردن دو کلمه نوعی کشف

8:26

S… Speaker 1 (17)

است کشف کلماتی که دارای این اشتراک هستند بنابراین

8:30

S… Speaker 1 (17)

طبیعی است که ما در پیه اشتراک های راستین باشیم

8:34

S… Speaker 1 (17)

نه آنهایی که از ره گذر جم بستن یا وصل زمیر

8:38

S… Speaker 1 (17)

به کلمات ایجاد شده است وقتی شاعر دو کلمه نان و

8:42

S… Speaker 1 (17)

جان را قافیه کند چون این دو ذاتن با

8:46

S… Speaker 1 (17)

هم اشتراک دارند احساس لذت و شگفتی می کنیم اما

8:51

S… Speaker 1 (17)

اگر مردان و درختان را قافیه کند حس می شود که

8:55

S… Speaker 1 (17)

دو کلمه مرد و درخت واقعا هم قافیه نبودند

8:59

S… Speaker 1 (17)

بلکه الفونون جم

9:01

S… Speaker 1 (17)

به شکلی تسنوی آنها را متناسب ساخته است.

9:05

S… Speaker 1 (17)

پس جایرک عملا کشفی نکرده است و به همین ترتیب هر کس

9:09

S… Speaker 1 (17)

می تواند اسمها را با افسودن علف و نون کنار هم نهد

9:13

S… Speaker 1 (17)

و این البته چندان عرضشی ندارد.

9:16

S… Speaker 1 (17)

چون این بوده است که فارسی زبانان در طول زمان به این

9:20

S… Speaker 1 (17)

نتیجه رسیدند که در قافیه اصل کلمه را در

9:24

S… Speaker 1 (17)

نظر گیرند.

9:25

S… Speaker 1 (17)

نه زمیرها و نشانهای جمع و اجزای دیگری

9:29

S… Speaker 1 (17)

را

9:29

S… Speaker 1 (17)

که به کلمات می چسبند می گوییم در طول زمان چون در

9:33

S… Speaker 1 (17)

آغاز این دقیق و وسفاس کمتر به چشمی خورده است چنان

9:38

S… Speaker 1 (17)

که دقیقی در شعری زلفگان، روخان،

9:42

S… Speaker 1 (17)

لبان و غیره را بدون هیچ دقیقی به

9:46

S… Speaker 1 (17)

هم قافیه کرده است با این مقدمات می توان وارد بحث

9:50

S… Speaker 1 (17)

قواعد قافیه شد و دید که چه کلماتی می توانند با

9:54

S… Speaker 1 (17)

هم قافیه شوند

9:57

S… Speaker 1 (17)

ابتدا باید ردیف شعر و اجزای افراد

10:00

S… Speaker 2 (17)

اضافی دو کلمه مثل زمیر، نشانه جمع، صفت

10:04

S… Speaker 2 (17)

تفضیلی و پسفند را برداریم و آنگاه ببینیم

10:08

S… Speaker 2 (17)

که کلمات واقعا بخش مشترکی در پایان خود دارند یا

10:12

S… Speaker 2 (17)

نه. اگر بخش مشترکی باقی نماند که می گوییم قافیه

10:16

S… Speaker 2 (17)

راستینی در کار نیست و هرچه بوده است همان زواید

10:21

S… Speaker 1 (17)

بوده است.

10:21

S… Speaker 2 (17)

مثلا در مورد دوستی و مهربانی با برداشتن

10:25

S… Speaker 2 (17)

یه مستری

10:27

S… Speaker 2 (17)

دوست و مهربان می ماند و دیگر چیزی برای قافیه شدن نیست

10:31

S… Speaker 2 (17)

که در بارش بحث کنیم اما اگر دو کلمه واقعا دارای

10:35

S… Speaker 2 (17)

قسمت مشترکی بودن وارد مرحله دوم می شویم دو

10:40

S… Speaker 2 (17)

در این مرحله باید روی قسمت مشترک درنگ

10:44

S… Speaker 1 (17)

کرد

10:44

S… Speaker 2 (17)

اولاً باید این قسمت مشترک در هر دو قافیه از

10:49

S… Speaker 2 (17)

لحاظ سامت ها و مساوت ها کاملاً یکسان باشد و ثانیان

10:53

S… Speaker 2 (17)

باید سامت های قبل از این بخش مشترک در هر

10:58

S… Speaker 2 (17)

دو قافیه متحرک و هم حرکت باشند وگرنه قافیه

11:02

S… Speaker 2 (17)

معیوب است مثلاً در دو کلمه درها و سرها ها

11:07

S… Speaker 2 (17)

جمع را بر می داریم تا در و سر

11:10

S… Speaker 2 (17)

باقی بباند اینجا سامت ر مشترک است و مساوت قبل

11:14

S… Speaker 2 (17)

از آن در هر دو کلمه فتحه از تو یکسان

11:19

S… Speaker 2 (17)

پس این دو کلمه می توانند با هم قافیه شوند ولی

11:23

S… Speaker 2 (17)

دور با سر قافیه نمی شود چون هرچند هر دو

11:28

S… Speaker 2 (17)

به ری ختمی شوند مساوت قبل از ری در اولی زمه

11:32

S… Speaker 2 (17)

است و در دومی فتحه و اینها یکسان نیست همچنین

11:37

S… Speaker 2 (17)

سنگ با برگ قافیه نمی شود چون حروف قبل

11:41

S… Speaker 2 (17)

از بخش مشترک گ در هر دو قافیه ساکن است

11:45

S… Speaker 2 (17)

در حالی که باید متحرک باشد

11:48

S… Speaker 2 (17)

در مورد مساوت بلند نیز حکایت همین است مثلا دو کلمه

11:52

S… Speaker 2 (17)

سار و بار قبل از بخش مشترک ر مساوت

11:56

S… Speaker 2 (17)

بلند آ دارن که در هر دو یکسان است و دو کلمه

12:01

S… Speaker 2 (17)

قافیه می شوند ولی در دو کلمه سور و بار این

12:05

S… Speaker 2 (17)

مساوت یک جا او و یک جا آ

12:09

S… Speaker 2 (17)

و این دو یکسان نیست پس قافیه ای در کار

12:13

S… Speaker 2 (17)

اگر تعداد حروف مشترک بیش از یکی باشد نیست به

12:17

S… Speaker 2 (17)

همین صورت عمل می کنیم

12:19

S… Speaker 2 (17)

مثلا در دو کلمه سفر و نفر بخش مشترک

12:24

S… Speaker 2 (17)

فر است و مساوت قبل از آن در هر دو کلمه فتح

12:28

S… Speaker 2 (17)

است. در نتیجه اینها می توانند با هم قافیه باشند.

12:32

S… Speaker 2 (17)

نباید فراموش کنیم که حروف مشترک باید حرکات یکسانی

12:36

S… Speaker 2 (17)

هم داشته باشند و اشتراک سامتهایشان کافی نیست.

12:40

S… Speaker 2 (17)

مثلا نمی توان نادر را با مادر قافیه کرد.

12:44

S… Speaker 2 (17)

چون در اولی در داریم و در دومی در.

12:48

S… Speaker 2 (17)

و اینها هم حرکت نیستند نکته دیگر این است که قافیه

12:53

S… Speaker 2 (17)

نیز همانند وزن با تلفز کار دارد نه با شکل نوشتاری

12:57

S… Speaker 2 (17)

کلمه بنابراین مثلا خور با

13:02

S… Speaker 2 (17)

اعتبار این که خور خانده می شود با در و پر

13:06

S… Speaker 2 (17)

هم قافی است نه با مور و دور حالا

13:11

S… Speaker 2 (17)

با این اطلاعات چند بیت از یک شعر محمد رزا عبدالبالکیان

13:15

S… Speaker 2 (17)

را ارضیابی می کنیم

13:17

S… Speaker 1 (17)

1.

13:17

S… Speaker 2 (17)

با این دل ریشدار بارانی این شهر

13:21

S… Speaker 2 (17)

چه کرده؟ هیچ میدانی؟ 2.

13:24

S… Speaker 2 (17)

دل مزرعه گیاه و گندون بود.

13:28

S… Speaker 2 (17)

دل در شدت اطر پونه ها گم بود.

13:31

S… Speaker 1 (17)

3.

13:32

S… Speaker 2 (17)

دل ریشه به شور و شوق شبدر داشت.

13:36

S… Speaker 2 (17)

دل شانه به شانه سنوبر داشت.

13:40

S… Speaker 1 (17)

4.

13:41

S… Speaker 2 (17)

دل دست دعای خلوتی محجوب دل

13:45

S… Speaker 2 (17)

چارگشای چرخ خرمن کوب پنج

13:49

S… Speaker 2 (17)

دل خط شیار شخم گاواهن دل

13:54

S… Speaker 2 (17)

راه عبور خوش تا خرمن شش دل

13:59

S… Speaker 2 (17)

جلوه جوشش بحاران بود دل راز زلال

14:04

S… Speaker 2 (17)

عبر و باران بود

14:05

S… Speaker 2 (17)

پاورقی شعر امروز صفحه 159 ملاحظه

14:10

S… Speaker 2 (17)

می کنید که مسراهای زوج با هم قافیه شدند بعضی

14:15

S… Speaker 2 (17)

از اینها ردیف دار است و بعضی نیست و پیش از ردیف ها نیست

14:19

S… Speaker 2 (17)

حتما قافیه داریم یعنی ردیف جای قافیه را نمی گیرد

14:23

S… Speaker 2 (17)

باقی جزئیات در جدور صفحه روبرون نشان داده شده

14:27

S… Speaker 1 (17)

است

14:28

S… Speaker 2 (17)

بیت شماره یک ردیف ندارد کلمات قافیه

14:32

S… Speaker 2 (17)

بارانی میدانی اجزای اصلی کلمات باران

14:37

S… Speaker 2 (17)

میدان حروف مشترک نون آخرین

14:41

S… Speaker 2 (17)

مساوت قبل از حروف مشترک آ بیت شماره دو

14:45

S… Speaker 2 (17)

ردیف بود

14:47

S… Speaker 2 (17)

کلمات قافیه گندم گم اجزای

14:51

S… Speaker 2 (17)

اصلی کلمات گندم گم حروف مشترک

14:55

S… Speaker 2 (17)

میم آخرین مساوت قبلت حروف مشترک زمه

15:00

S… Speaker 1 (17)

بیت شماره 3 ردیف داشت کلمات قافیه

15:04

S… Speaker 1 (17)

شبدر سنوبر اجزای اصلی کلمات شبدر

15:09

S… Speaker 1 (17)

سنوبر حروف مشترک ر آخرین

15:13

S… Speaker 1 (17)

مساوت قبل از حروف مشترک فتحه بیت شماره

15:18

S… Speaker 1 (17)

4 ردیف ندارد

15:21

S… Speaker 1 (17)

کلمات قافیه محجوب خرمنکوب اجزای

15:25

S… Speaker 1 (17)

اصلی کلمات محجوب خرمنکوب حروف مشترک

15:30

S… Speaker 1 (17)

به آخرین مساوت قبل از حروف مشترک او

15:34

S… Speaker 1 (17)

بیت شماره پنج ردیف ندارد کلمات قافیه

15:38

S… Speaker 1 (17)

گاواهن و خرمن اجزای اصلی کلمات گاواهن

15:42

S… Speaker 1 (17)

و خرمن حروف مشترک

15:45

S… Speaker 1 (17)

نون آخرین مساوت قبل از حروف مشترک

15:49

S… Speaker 1 (17)

فتحه بیت شماره شش ردیف بود

15:54

S… Speaker 1 (17)

کلمات قافیه بحاران باران اجزای

15:58

S… Speaker 1 (17)

اصلی کلمات بحاران باران حروف مشترک

16:03

S… Speaker 1 (17)

ران آخرین مساوت قبل از حروف مشترک آ می

16:07

S… Speaker 1 (17)

بینید که قبل از حروف مشترک همواره مساوتی وجود دارد

16:11

S… Speaker 1 (17)

و این مساوت در هر جفت قافیه یکسان است پس

16:16

S… Speaker 1 (17)

قافیه درست است ناتندرستی قافیه ها

16:20

S… Speaker 1 (17)

اگر با قاعده که گفتیم به سراغ شعرهای موجود فارسی

16:24

S… Speaker 1 (17)

برویم بعضی از آنها را ناتندرست میابیم و گاه این

16:28

S… Speaker 1 (17)

ناتندرستی در شعر بزرگانی رخ داده است که

16:32

S… Speaker 1 (17)

در زبردستی و تسلطشان بر قوانین شعر شکل

16:36

S… Speaker 1 (17)

نمیتوان کرد همانند حافظ، سعدی، فردوسی

16:41

S… Speaker 1 (17)

و بیدل پس یا باید در این قواعد تجدید

16:45

S… Speaker 1 (17)

نظر کنیم یا چونین بپنداریم که آن بزرگان

16:49

S… Speaker 1 (17)

راه به خطا پیمودند البته هیچ انسانی بدور از

16:53

S… Speaker 2 (17)

خطا نیست

16:54

S… Speaker 1 (17)

ولی ما نمی توانیم قوائدی را که از شعر شاعران

16:58

S… Speaker 1 (17)

استخراد شده است معیار ارزیابی خودشان بسازیم

17:02

S… Speaker 1 (17)

به هر حال شاعران ما در اکثر قریب به اتفاق

17:07

S… Speaker 1 (17)

آثارشان این قوائد را رعایت کردند و در

17:11

S… Speaker 1 (17)

همین جاها شعرشان زیباتر و کاملتر از

17:15

S… Speaker 1 (17)

کار در آمده است همین زیبایی و کمال هنری می تواند

17:19

S… Speaker 1 (17)

معیاری باشد برای ما

17:21

S… Speaker 1 (17)

تا آثار عدبی را با آن بسنجیم و ببینیم که هرگاه از

17:25

S… Speaker 1 (17)

این معیار دور شدند موسیقی شعرشان افت کرده است

17:29

S… Speaker 1 (17)

یا نه وقتی درک و دریافت هنری ما با جستجوی

17:34

S… Speaker 1 (17)

در آثار عدبی همراه شود خواهیم توانست جدا

17:38

S… Speaker 1 (17)

از همه قوائد و قوانین ببینیم که قافیه در

17:42

S… Speaker 1 (17)

چه جاهایی بهتر اثر می کند و در چه جاهایی از

17:46

S… Speaker 1 (17)

لحاظ موسیقایی می لنگد

17:49

S… Speaker 1 (17)

مثلا می توان این دو غزل از سعدی را با هم مقایسه کرد

17:53

S… Speaker 1 (17)

و دید که کدام یک موسیقی کناری دلپذیر تری دارد.

17:57

S… Speaker 1 (17)

چشم خدا بر تو این بدی شمایل یار

18:02

S… Speaker 1 (17)

من و شم جمع و شاه قبایل جلو کنان

18:06

S… Speaker 1 (17)

می روی و باز می آیی سرو ندیدم بدین صفت

18:10

S… Speaker 2 (17)

متمایل.

18:12

S… Speaker 1 (17)

هر صفتی را دلیل معرفتی هست روی

18:16

S… Speaker 1 (17)

تو بر قدرت خدای دلائل پاورقی

18:20

S… Speaker 1 (17)

کلیات سعدی غزلیات صفحه 271

18:24

S… Speaker 1 (17)

دنیا نیرزد آن که پریشان کنی دلی زنهار

18:29

S… Speaker 1 (17)

بد مکن که نکرده است آقلی باری نظر

18:33

S… Speaker 1 (17)

به خاک عزیزان رفته کن تا مجمل وجود

18:37

S… Speaker 1 (17)

ببینی مفصلی

18:40

S… Speaker 1 (17)

درویش و پادشه نشنیدم که کردند بیرون

18:44

S… Speaker 1 (17)

از این دلقمه روزی تناولی پاورقی همانجا

18:48

S… Speaker 1 (17)

قصاید فارسی صفحه 63 در شعر اول

18:53

S… Speaker 1 (17)

علاوه بر این که قافیه ها با قواعدی که گفتیم همخانی دارند

18:57

S… Speaker 1 (17)

شاعر بخش مشترک قافیه را که می توانست فقط

19:01

S… Speaker 1 (17)

یک سامت ل و یک مسوط کسره باشد بیشتر

19:06

S… Speaker 1 (17)

از حد قانونیش آورده است

19:08

S… Speaker 1 (17)

مساوت بلند آ و سامت هاگ ی و ل و

19:13

S… Speaker 1 (17)

این آفیه را غنی تر کرده است

19:15

S… Speaker 1 (17)

در شعر دوم قافیه با قواعد همخانی ندارد.

19:19

S… Speaker 1 (17)

یعنی آخرین مساوت قبل از حروف مشترک یکسان

19:23

S… Speaker 1 (17)

نیست.

19:24

S… Speaker 1 (17)

آن مساوت در کلمات آقل و حاصل کسره است.

19:28

S… Speaker 1 (17)

در مفصل فتحه است و در تناول زمه.

19:32

S… Speaker 1 (17)

در بقیه بیتانیز این نوستان وجود دارد.

19:36

S… Speaker 1 (17)

اختلاف کیفیت موسیقی کناری دو شعر هم آشکار است.

19:40

S… Speaker 1 (17)

و ناشی از همین نکته نمی توان با قاطعیت گفت سعدی خطا

19:44

S… Speaker 1 (17)

کرده است فقط می توان گفت در شعر دوم استفاده

19:49

S… Speaker 1 (17)

خوبی از امکانات موسیقی کناری نشده و قافیه

19:53

S… Speaker 1 (17)

های ناتندرست به کار رفته است به صورتی که در شعر این بزرگان

19:58

S… Speaker 1 (17)

کم تر دیده می شود ولی از یاد نبریم که شعر اول غزلی

20:02

S… Speaker 1 (17)

یازده بیتی است و شعر دوم پسیدهی چهلو

20:06

S… Speaker 2 (17)

یک بیتی

20:07

S… Speaker 1 (17)

که با احتساب مسرا اول 42 قافیه دارد به

20:12

S… Speaker 1 (17)

راستی نقص قافیه های آن را تعداد زیادشان جبران

20:16

S… Speaker 2 (17)

نمی کند

20:17

S… Speaker 1 (17)

کسی که شعر را می خاند همین پیدا کردن چهلود و کلمه

20:21

S… Speaker 1 (17)

مختوم بله را کافی نمی داند نمی خواهیم به این پرسش

20:25

S… Speaker 1 (17)

پاسخ قاتعی بدهیم فقط می کوشیم به این آدت

20:30

S… Speaker 1 (17)

کنیم که در داوری های من همه جوانب را در نظر بگیریم

20:34

S… Speaker 1 (17)

این یک نوع عیب در قافیه بود یعنی اختلاف حرکت

20:38

S… Speaker 1 (17)

قبل از حروف مشترک نوع دیگر ناتندرستی ساکن

20:43

S… Speaker 1 (17)

بودن این حروف است

20:45

S… Speaker 1 (17)

چنان که در این بیت فردوسی حروف فه و

20:49

S… Speaker 1 (17)

شه ساکن هستند زکابوس کی روی بر

20:53

S… Speaker 1 (17)

تافدند در کوهتری خار بگذاشتند پاورری

20:58

S… Speaker 1 (17)

به این نامه باستان صفیه 116 ای به دیگر

21:02

S… Speaker 1 (17)

اتکای شاعر به الفنون جمع زمایر و امثال

21:07

S… Speaker 1 (17)

این هاست بدون این که خود کلمات هم قافیه باشند

21:11

S… Speaker 1 (17)

ما پیشتر از این سخن گفتیم و اینک از حافظ مثال

21:15

S… Speaker 1 (17)

می آوریم در وفای عشق تو مشهور خوبانم چوشم

21:20

S… Speaker 1 (17)

شبنشین کوی سربازان و رندانم

21:24

S… Speaker 2 (17)

چوشم

21:25

S… Speaker 1 (17)

پاورقی دیوان حافظ غزل 292

21:29

S… Speaker 1 (17)

خوبان جمع خوب است و رندان جمع رند خوب

21:34

S… Speaker 1 (17)

با رند قافیه نمی شود و کار عیب دارد البته

21:38

S… Speaker 1 (17)

در اینجا حضور ردیف و موسیقیی که از آن ناهیه ایجاز

21:43

S… Speaker 1 (17)

شده کاستی قافیه را تا حدی پوشانده است نوعی دیگر

21:47

S… Speaker 1 (17)

از ناتندرستی قافیه کردن کلمات با تکیه بره

21:51

S… Speaker 1 (17)

دوچشم غیر ملفوز است

21:54

S… Speaker 1 (17)

در حالی که این حرف عملا در نخش مساوت کتاه

21:58

S… Speaker 1 (17)

کسره عمل می کند و کلمات قافیه افزون

22:02

S… Speaker 1 (17)

بران نیاز به حد دقل یک سامت مشترک نیز دارند.

22:06

S… Speaker 1 (17)

مثلا نظامی در این بیت چه و که را با هم

22:10

S… Speaker 1 (17)

قافیه کرده است و این مطابق قاعده نیست چون عملا سامت

22:15

S… Speaker 1 (17)

مشترکی در آخر کلمات نداریم.

22:17

S… Speaker 1 (17)

اگر سیرت این است ما بر چه ایم؟ اگر مردم

22:22

S… Speaker 1 (17)

اینند پس ما که ایم؟

22:24

S… Speaker 1 (17)

پاورقی سیری در شعر فارسی صفحه 117

22:28

S… Speaker 1 (17)

یکی از کاستی هایی که ممکن است در قافیه های شعری پیش

22:32

S… Speaker 1 (17)

بیاید هرچند از لحاظ قانونی عیبی به شمار نمی روید

22:36

S… Speaker 1 (17)

تشابه معنای کلمات قافیه است چنان که

22:40

S… Speaker 1 (17)

گفتیم یکی از رموز تأثیر قافیه این است که ما

22:44

S… Speaker 1 (17)

در دو کلمه احساس تنوع در این وحدت می کنیم

22:49

S… Speaker 1 (17)

تنوع در معنی و وحدت در لفظ

22:53

S… Speaker 1 (17)

حالا اگر کلمات از لحاظ معنی هم نزدیک به هم باشند این

22:57

S… Speaker 1 (17)

احساس از میان می رود و چونین به نظر می آید که گویا

23:01

S… Speaker 1 (17)

قافیه اینن تکرار شده است در این بیت از احمد

23:06

S… Speaker 1 (17)

عزیزی مظلوم و محروم چونین حالتی دارند و

23:10

S… Speaker 1 (17)

این تشابه معنایی سخت به زیبای شعر لطم

23:14

S… Speaker 1 (17)

زده است ای صدای صرخ مظلومان مرو ای

23:18

S… Speaker 1 (17)

خمینی جان محرومان مرو

23:22

S… Speaker 1 (17)

پابرگی شرجی آواز صفحه 118

17

خلاصه

از هوش مصنوعی در مورد این رونوشت بپرسید