05
May 08, 2026 13:46
· 23:32
· FA
· Whisper Turbo
· 2 speakers
This transcript expires in 28 days.
Upgrade for permanent storage →
Showing only
0:00
S…
Speaker 1 (05)
فصل دوم خیال و صورتهای آن
0:04
S…
Speaker 1 (05)
صفحه 61 تا 72 حس
0:09
S…
Speaker 1 (05)
آمیزی ما پنج حس داریم و هر یک از این
0:13
S…
Speaker 1 (05)
حواس با محسوس خاصی وابسته است.
0:16
S…
Speaker 1 (05)
ما بر پایه این رابطه ها در یافتهای من از محیط
0:20
S…
Speaker 1 (05)
را بیان می کنیم.
0:21
S…
Speaker 1 (05)
مثلا می گوییم صدای زنگ را شنیدم یا
0:26
S…
Speaker 1 (05)
سیاهی شب را دیدم.
0:28
S…
Speaker 1 (05)
یا گل خوشبوست تا اینجا بیان
0:33
S…
Speaker 1 (05)
عادی و طبیعی است چون هر حس با محسوس
0:37
S…
Speaker 1 (05)
ویجه خیش پیوند دارد اما اگر بگوییم فلانی
0:41
S…
Speaker 1 (05)
صدای روشنی دارد دیگر این ارتباط شکسته شده و
0:46
S…
Speaker 1 (05)
صدا که شنیدنیست با روشن که صفتی
0:50
S…
Speaker 1 (05)
برای دیدنی هاست گره خورده است به این پیوند حس
0:54
S…
Speaker 1 (05)
های مختلف حس آمیزی
0:57
S…
Speaker 1 (05)
و این هرچند در بیان روزمره هم کم
1:01
S…
Speaker 1 (05)
و بیش دیده می شود در شعر کاربوردی ویجه و تأثیر
1:06
S…
Speaker 1 (05)
گذار می آود.
1:07
S…
Speaker 1 (05)
پاورقی تعبیر حسامیزی از ابداعات
1:11
S…
Speaker 1 (05)
منتقدان عصر حاضر است و واضع آن گویا
1:15
S…
Speaker 1 (05)
دکتر شفیعی کتکنی است.
1:17
S…
Speaker 1 (05)
قدمای ما آن را در قلم رو به مجاز بررسی می
1:21
S…
Speaker 1 (05)
کردند.
1:22
S…
Speaker 1 (05)
البته حسامیزی هم نوعی مجاز است.
1:26
S…
Speaker 1 (05)
ولی به دلیل اهمیت و نقش هنریش امروزه
1:30
S…
Speaker 1 (05)
عنوان مستقلی دارد.
1:32
S…
Speaker 1 (05)
این هم دو نمونه حسامیزی.
1:34
S…
Speaker 1 (05)
ندارد پرده ی نیرنگ هستی جز من و مایی.
1:38
S…
Speaker 1 (05)
به هر نقشی که چشمد واشود رنگ صدا بنگر.
1:43
S…
Speaker 2 (05)
بیدل
1:44
S…
Speaker 1 (05)
پاورقی، قزلیات بیدل، صفحه 715،
1:49
S…
Speaker 1 (05)
سخن از زندگی نقرعی آوازیست که سهرگاهان
1:53
S…
Speaker 1 (05)
فواری کوچک می خاند.
1:56
S…
Speaker 1 (05)
فروغ فرخزاد
1:58
S…
Speaker 1 (05)
پاوراقی تولدی دیگر صفحه 115.
2:02
S…
Speaker 1 (05)
ولی رمز تأثیر و زیبایی حسامیزی در چیست؟
2:07
S…
Speaker 1 (05)
و چرا جا به جایی حساگاهی دلپذیرتر از صورتهای
2:11
S…
Speaker 1 (05)
طبیعی آنهاست؟ یک آمل میتواند این باشد که تعداد
2:15
S…
Speaker 1 (05)
صفات در میان حسای مختلف متفاوت است و
2:20
S…
Speaker 1 (05)
آمل دیگر این که انسان در مقابل بعضی حواس
2:24
S…
Speaker 1 (05)
واکنش آتفی ویجهی دارد.
2:26
S…
Speaker 1 (05)
مثلا
2:27
S…
Speaker 1 (05)
صداها فقط چند صفت معدود دارند یا بلندند
2:31
S…
Speaker 1 (05)
یا کتاه یا زیر و یا بم از طرفی
2:35
S…
Speaker 1 (05)
انسان در برابر این صداها قضاوتهای شناخته شده
2:39
S…
Speaker 1 (05)
ای ندارد در حالی که در برابر مذه ها چون این قضاوت
2:43
S…
Speaker 1 (05)
روشنی وجود دارد شیرینی را همه به طور ملموسی میپسندند
2:48
S…
Speaker 1 (05)
و تلخی را هیچ کس نمیپسندد بنابراین وقتی
2:52
S…
Speaker 1 (05)
کسی بخواهد خبری را ناپسند جلوه دهد
2:55
S…
Speaker 1 (05)
در قلم رو به حس شنوایی صفت شناخته شده
3:00
S…
Speaker 1 (05)
و بارزی برای آن نمی آبد اما در قلم رو به
3:04
S…
Speaker 1 (05)
چشایی چون این صفتی وجود دارد و او به ناچار مثلا
3:08
S…
Speaker 1 (05)
می گوید خبر تلخ از همین روی است که در بیشتر
3:13
S…
Speaker 1 (05)
حس آمیزی ها گرایش به سوی حواس بینایی،
3:17
S…
Speaker 1 (05)
چشایی یا بساوایی است مثل خبر تلخ
3:21
S…
Speaker 1 (05)
قیافه بانمک
3:24
S…
Speaker 1 (05)
صدای روشن، قصه شیرین و سخن
3:28
S…
Speaker 2 (05)
لطیف.
3:29
S…
Speaker 1 (05)
اما این جا به جایی حس ها و محسوس ها در قلم رو
3:33
S…
Speaker 1 (05)
به حواس پنجگانه یک نوع ساده و آشکار حسامیزیست.
3:37
S…
Speaker 1 (05)
صورت عامتر و پنهانتر این است که صفت
3:42
S…
Speaker 1 (05)
های حسی را به پدیده های انتظائی که اصلا قابل
3:46
S…
Speaker 1 (05)
دریافت با حواس ظاهری نیستند نسبت بدهیم.
3:50
S…
Speaker 1 (05)
چنان که مثلا سلمان هراتی
3:53
S…
Speaker 1 (05)
در شعر تطفین مادر بزرگ از رنگ سرانجام
3:57
S…
Speaker 1 (05)
سخن می گوید.
3:58
S…
Speaker 1 (05)
آنگاه بیدرنگ مادر بزرگ من در
4:02
S…
Speaker 1 (05)
جامعی به رنگ سرانجام پیچیده شد پاورقی
4:07
S…
Speaker 1 (05)
دری به خانه خرشید صفحه 65 و محمد
4:11
S…
Speaker 1 (05)
علی بهمنی در غذری به فعل می جوند
4:15
S…
Speaker 1 (05)
رنگ زرد می بخشد نشستند ملخهای
4:19
S…
Speaker 1 (05)
شک به برگ یقینم ببین چه زرد مرا
4:23
S…
Speaker 1 (05)
می جوند سبز ترینم پاورقی
4:27
S…
Speaker 1 (05)
گاهی دلم برای خودم تنگ می شود صفحه 135 به
4:32
S…
Speaker 1 (05)
هر حال این آمیخدگی قلم روح های حسی با
4:36
S…
Speaker 1 (05)
یک دیگر منحصر در حواس خمسه زاهره نیست بلکه
4:41
S…
Speaker 1 (05)
حواس باطنی رانیز شامل می شود پاورقی موسیقی
4:45
S…
Speaker 1 (05)
شعر صفحه 17 متناقض نمایی در
4:49
S…
Speaker 1 (05)
این چند بیت دقت کنید
4:51
S…
Speaker 1 (05)
هرگز وجود حاضر غایب شنیده ای من در
4:55
S…
Speaker 1 (05)
میان جمع و دلم جای دگر است سعدی
5:00
S…
Speaker 1 (05)
باورقین کلیات سعدی و زلیات صفحه
5:04
S…
Speaker 1 (05)
54 گوش مروتی کو کزما نظر
5:08
S…
Speaker 1 (05)
نپوشد دست غریق یعنی فریاد بی صدای
5:12
S…
Speaker 1 (05)
بی دل قزلیات بی دل صفحه 914 فلک
5:17
S…
Speaker 1 (05)
در خاک می غلطید از شرم سرفرازی
5:21
S…
Speaker 1 (05)
اگر می دید معراج ز پا افتادن ما را
5:25
S…
Speaker 1 (05)
بیدل پا ورقی همانجا صفحه صد و هجده
5:29
S…
Speaker 1 (05)
در حرس بیت امور متناقضی با هم
5:34
S…
Speaker 1 (05)
پیوند یافته و چیزهایی گفته شده است که در ظاهر
5:38
S…
Speaker 1 (05)
ناممکن به نظر می رسد حاضر غایب
5:41
S…
Speaker 1 (05)
فریاد بی صدا و معراج از پا افتادن می
5:45
S…
Speaker 1 (05)
گوییم در این بیت ها متناقض نمایی رخ داده است و
5:49
S…
Speaker 1 (05)
از هر جهت که ببینیم یکی از عباد متناقض تصویر
5:54
S…
Speaker 1 (05)
خودنمایی می کند پا برقی این صورت خیال
5:58
S…
Speaker 1 (05)
هم در قدیم با عنوانی ویژه مطرح نبوده است در
6:02
S…
Speaker 1 (05)
مورد نام آن نیز
6:04
S…
Speaker 1 (05)
اختلاف است.
6:05
S…
Speaker 1 (05)
دکتر غلام حسین یوسفی در کتاب چشمه روشن
6:09
S…
Speaker 1 (05)
تعبیر شاعرانی خلاف عرف را پیشنهاد کرده
6:13
S…
Speaker 1 (05)
و دکتر شفیعی کتکنی در کتاب شاعر
6:17
S…
Speaker 1 (05)
آینه ها استلاح تصویر پارادکسی را وز
6:21
S…
Speaker 1 (05)
کرده است.
6:22
S…
Speaker 1 (05)
بعضی دیگر از صاحب نظران آن را متناقض نمایی
6:26
S…
Speaker 1 (05)
نامیدند و ما همین را ترجیح دادیم.
6:29
S…
Speaker 1 (05)
مثلا دست غریق در ظاهر بی سداست.
6:33
S…
Speaker 1 (05)
اما چون برای کمک خواستن بلند شده است می تواند
6:38
S…
Speaker 1 (05)
از لحاظ معنی فریاد تلقی شود.
6:41
S…
Speaker 1 (05)
عرضش متناقض نمایی در همین اعجابی است که
6:46
S…
Speaker 1 (05)
در آن نهفته است.
6:47
S…
Speaker 1 (05)
گرهی که پس از تعمل گشودی می شود و خاننده با
6:51
S…
Speaker 1 (05)
گشودن آن خیش را در شعر صحیم می آبد.
6:55
S…
Speaker 1 (05)
باید توجه داشت که متناقض نمایی با تزاد
7:00
S…
Speaker 1 (05)
که در بحث سنایه بدی مطرح می شود فرق
7:04
S…
Speaker 1 (05)
دارد.
7:04
S…
Speaker 1 (05)
در تزاد فقط حضور دو واجه متزاد
7:09
S…
Speaker 1 (05)
کافی می نماید بدون این که آنها در یک چیز با
7:13
S…
Speaker 1 (05)
هم جم شود.
7:14
S…
Speaker 1 (05)
وقتی حافظ می گوید روز و شب خوابم نمی
7:18
S…
Speaker 1 (05)
آید به چشم اغم پرست بس که در بیماری حجرتو
7:22
S…
Speaker 1 (05)
گریانم چو شم.
7:24
S…
Speaker 1 (05)
پاورری دیوان حافظ غزر 294
7:28
S…
Speaker 1 (05)
این روز و شب با وجود تزاد خیش تناقضی
7:33
S…
Speaker 1 (05)
درکار نمی آورند اما در بیتی دیگر از همین شاعر دولت
7:38
S…
Speaker 1 (05)
و فقر در هم ادغام شده و حالتی پدید آورده
7:42
S…
Speaker 1 (05)
اند که جز با توجه به معنای باطنی این ترکیب
7:46
S…
Speaker 1 (05)
قابل توجیه نیست دولت فقر خدایا به
7:51
S…
Speaker 1 (05)
من ارزانی دار که این کرامت
7:53
S…
Speaker 1 (05)
سبب حشمت و تمکین من است پاورقی همانجا
7:57
S…
Speaker 1 (05)
غزل پنجا و دو نمیتوان متناقض نمایی را محدود
8:02
S…
Speaker 1 (05)
به مواردی کرد که دو طرف قضیه با هم تناقض
8:06
S…
Speaker 1 (05)
کامل دارند و جمع آنها محال به نظر می آید
8:10
S…
Speaker 1 (05)
گاهی این متناقض نمایی از نوع محالات عادی
8:15
S…
Speaker 1 (05)
و عقلی بلکه فقط در حد خروج از عرف است و
8:19
S…
Speaker 1 (05)
نه بیشتر سلمان حراتی
8:21
S…
Speaker 1 (05)
از مسموم شدن با عطر یا تعارف کردن
8:25
S…
Speaker 1 (05)
نگرانی سخن می گوید که هر دو در حد امور ممکن است
8:30
S…
Speaker 1 (05)
ولی خارج از هنجار طبیعی افسوس که نیستی
8:34
S…
Speaker 1 (05)
اگر نه یک شاخ گل محمدی به تو می
8:38
S…
Speaker 1 (05)
دادم تا با عطر آن تمام دیکتاترها را
8:42
S…
Speaker 1 (05)
مسموم کنی پا برگی دری به خانه خرشید
8:46
S…
Speaker 1 (05)
صفحه 43
8:48
S…
Speaker 1 (05)
در خیابان کسانی هستند که به آدم نگرانی
8:53
S…
Speaker 1 (05)
تعارف می کند
8:54
S…
Speaker 1 (05)
پاورقی همانجا صفحه 44 چند
8:58
S…
Speaker 1 (05)
نکته آنچه تا کنون در باره صورتهای مختلف خیال
9:02
S…
Speaker 1 (05)
گفتیم حاصل یک تقسیم بندی ناگذیر برای
9:06
S…
Speaker 1 (05)
شناخت بهتر شکلهای روی نمودن خیال در
9:11
S…
Speaker 2 (05)
شعر بود.
9:11
S…
Speaker 1 (05)
واقعیت این از که عمل کرده خیال شاعران محدود
9:16
S…
Speaker 1 (05)
به صورتهای شناخت شده نیست و همواره نمی توان خیالهای
9:20
S…
Speaker 1 (05)
یک شعر را با قاطعیت مرزبندی کرد.
9:24
S…
Speaker 1 (05)
گاهی در یک شعر دو یا چند صورت خیال
9:28
S…
Speaker 1 (05)
طوری در هم تنیده اند که تفکیک و تشخیص آنها
9:32
S…
Speaker 1 (05)
از هم دشوار است.
9:34
S…
Speaker 1 (05)
از طرف دیگر بعضی از صورتهای خیال با هم
9:38
S…
Speaker 1 (05)
تداخل دارند.
9:39
S…
Speaker 1 (05)
چنان که به درستی نمی توان گفت با کدام یک مواجهیم.
9:44
S…
Speaker 1 (05)
مثلا در این بیت خاوانی اغراق و تشبیح
9:48
S…
Speaker 1 (05)
توام دیده می شود.
9:50
S…
Speaker 1 (05)
شکست دلتر از آن ساغر بلورینم که در میانه
9:54
S…
Speaker 1 (05)
خارا کنیز دست رها پاورقی گذیده
9:59
S…
Speaker 1 (05)
اشعار خارا
10:00
S…
Speaker 1 (05)
باقانی شروانی صفحه پانزده گاهی نیز به تصویرهایی
10:04
S…
Speaker 1 (05)
بر می خوریم که نمی توان با صورتهای شناخت شده خیال
10:08
S…
Speaker 1 (05)
آنها را نامگذاری کرد این دو بیت از بیدل را ببینید
10:13
S…
Speaker 1 (05)
محبت بس که پر کرد از وفا جان و تن
10:17
S…
Speaker 1 (05)
مارا کند یوسف صدا گربو کنی پیراهن
10:21
S…
Speaker 2 (05)
مارا
10:24
S…
Speaker 1 (05)
چه نیرنگ است بیدل برق دیرستان الفترا
10:28
S…
Speaker 1 (05)
که من می سوزم و بوی تو می آید زداغ
10:32
S…
Speaker 1 (05)
من؟ پابرقی غزلیات بیدل صفحات
10:37
S…
Speaker 1 (05)
118 و 1056 درسته
10:42
S…
Speaker 1 (05)
از که هر یک از این دو بیت نشانی از اقراق در خود دارد
10:46
S…
Speaker 1 (05)
ولی این شکل بیان خارج از محدودی اقراقهای
10:50
S…
Speaker 1 (05)
ساده است.
10:52
S…
Speaker 1 (05)
در شعر کسانی همانند بیدل و مولانا از
10:56
S…
Speaker 1 (05)
قدما و سهراب سپهری و برخی دیگر از معاصران
11:00
S…
Speaker 1 (05)
از این گونه خیال پردازی می توانیافت این هم
11:04
S…
Speaker 1 (05)
نمونه ای از شاعر اخیر من مسلمانم قبله
11:09
S…
Speaker 1 (05)
هم یه گل سرخ جانمازم چشمه محرم
11:13
S…
Speaker 1 (05)
نور دشت سجاده من من
11:17
S…
Speaker 1 (05)
وضوع با تپش پنجره ها می گیرم
11:20
S…
Speaker 1 (05)
در نمازم جریان دارد ماه جریان دارد تیف
11:25
S…
Speaker 1 (05)
سنگ از پشت نمازم پیداست همه زرات
11:29
S…
Speaker 1 (05)
نمازم متبلبر شده است پاورقی منتخب
11:34
S…
Speaker 1 (05)
اشعار سهراب سپهری صفحه نوت
11:37
S…
Speaker 1 (05)
در اینجا از سطر پنجام تخیل پیچیده و پیشرفته
11:42
S…
Speaker 1 (05)
می شود بگونه ای که با اطلاعات موجود در کتابها
11:46
S…
Speaker 1 (05)
به سختی می توان آن را تجزیه و تحلیل کرد گروهی هستند
11:50
S…
Speaker 1 (05)
که دوست می دارند چون این تصویرهای را به اعتبار این
11:54
S…
Speaker 1 (05)
که خارج از محدودی دانش بدی و بیان مایند
11:59
S…
Speaker 1 (05)
انکار کنند و بیارزش بشمارند
12:02
S…
Speaker 1 (05)
اما باید پذیرفت که این گونه تصویرها خود را
12:06
S…
Speaker 1 (05)
به عنوان یک واقعیت بر ما تحمیل کردند و
12:10
S…
Speaker 1 (05)
ما فقط حق توصیف این واقعیت را داریم نه انکارش
12:15
S…
Speaker 1 (05)
را این که ابزارهای شناخت ما در عرضیابی این
12:19
S…
Speaker 1 (05)
خیالها نارسایند نمی توان مایی نگرانی باشد
12:23
S…
Speaker 1 (05)
چون آنچه مهم است زیبایی و تأثیر تصویرهاست
12:27
S…
Speaker 1 (05)
نه توانای ما
12:29
S…
Speaker 1 (05)
برای تفکیک و نامگذاری آنها
12:32
S…
Speaker 1 (05)
حتی شاید بتوان گفت خیال های دور از دست رس
12:36
S…
Speaker 1 (05)
نشانه خلاقیت شاعرند و روشن می کنند که
12:41
S…
Speaker 1 (05)
او به قلم روحای شناخت شده قانع نبوده و
12:45
S…
Speaker 1 (05)
در پی کشف و ابداع برامد است.
12:47
S…
Speaker 1 (05)
نکته دیگر این است که حضور صورت های مختلف خیال
12:51
S…
Speaker 1 (05)
در یک شعر بستگی به مقتضیات محتوائی و
12:55
S…
Speaker 1 (05)
بیانی دارد و گاه در همتنیدگی خیال
13:00
S…
Speaker 1 (05)
و محتوى طوری است.
13:02
S…
Speaker 1 (05)
که فقط یک نوع صورت خیال خاص می تواند از
13:06
S…
Speaker 1 (05)
احده آن محتوی براید.
13:08
S…
Speaker 1 (05)
حتی گاهی خود خیال به وسیلی مزمون
13:12
S…
Speaker 1 (05)
شعر بر شاعر تحمیل می شود.
13:15
S…
Speaker 1 (05)
این بیت مولانا را ببینید.
13:17
S…
Speaker 1 (05)
تشنه می نالد که ای آب گوارا.
13:21
S…
Speaker 1 (05)
آب هم نالد که کو آن آب خار.
13:25
S…
Speaker 1 (05)
پاورقی
13:26
S…
Speaker 1 (05)
چشمه روشن صفحه 225 نمی
13:31
S…
Speaker 1 (05)
توان گفت شاعر این شخصیت بخشی را بنابر انتخاب
13:35
S…
Speaker 1 (05)
به کار برده.
13:36
S…
Speaker 1 (05)
در واقع حرف او این خیال را در خود نهفته داشته
13:40
S…
Speaker 1 (05)
است. نگرش بعضی شاعران به جهان انقدر متفاوت
13:45
S…
Speaker 1 (05)
و برتر است که بیان عادی آن نگرش هم خیال
13:49
S…
Speaker 1 (05)
آمیز به نظر خواهد آمد.
13:51
S…
Speaker 1 (05)
این یک کاربورد طبیعی خیال است بدون هیچ
13:55
S…
Speaker 1 (05)
تسنع و هنرنمایی اگر بپذیریم که کاربورد
14:00
S…
Speaker 1 (05)
تصویر در شعر ناشی از یک نیاز معنوی و محتویی
14:04
S…
Speaker 1 (05)
است باید این را هم بپذیریم که معنای گناگون صورتهای
14:09
S…
Speaker 1 (05)
خیال گناگونی را طلب می کنند و یا به عبارت دیگر انتخاب
14:14
S…
Speaker 1 (05)
یک نوع خاص از صبر خیال بستگی به موضوع
14:19
S…
Speaker 1 (05)
شعر دارد
14:20
S…
Speaker 1 (05)
هرچند نمیتوان برای این رابطه ها قانون
14:24
S…
Speaker 1 (05)
و قاعده تخلف نپذیری سادر کرد.
14:27
S…
Speaker 1 (05)
میتوان در پی کشف و تحلیل رابطی خیال و
14:31
S…
Speaker 1 (05)
معنی شعر برامد و تا حدی این فضا رو روشن کرد.
14:36
S…
Speaker 1 (05)
در فصل ساختمان شعر به این موضوع برمی گردیم
14:40
S…
Speaker 1 (05)
بحثی در عرض شابی خیال برای هر شاعر در
14:44
S…
Speaker 1 (05)
کنار شناخت صورت های خیال یک بحث اساسی دیگر
14:48
S…
Speaker 1 (05)
هم قابل تر هست این که او در این تصفیرگری تا چهت موفق
14:53
S…
Speaker 1 (05)
بوده و آیا توانسته از خیال را به شکلی هنری
14:57
S…
Speaker 1 (05)
و تأثیر گذار به کار برد یا
15:00
S…
Speaker 1 (05)
این ارزیابی هنری از شناخت انوا و صبر
15:04
S…
Speaker 1 (05)
خیال مهمتر است و بلکه ما آن صورتها رو معرفی
15:08
S…
Speaker 1 (05)
و دستبندی کرده ایم تا بدین کار برسیم.
15:12
S…
Speaker 1 (05)
متاسفانه ادبای پیشین ما بیشتر به دستبندی
15:16
S…
Speaker 1 (05)
خیال ها پرداختند و کمتر به نقده ارزشی آنها.
15:21
S…
Speaker 1 (05)
مثلا در بحث تشبیه بیشتر تلاش در تره
15:25
S…
Speaker 1 (05)
انواع تشبیه از قبیل تشبیه مفرد
15:29
S…
Speaker 1 (05)
تشبیه مرکب، تشبیه مطلق، تشبیه
15:33
S…
Speaker 1 (05)
مقید، تشبیه تفصیل، تشبیه مقلوب،
15:37
S…
Speaker 1 (05)
تشبیه جمع، تشبیه تصفیه، تشبیه
15:42
S…
Speaker 1 (05)
ملفوف و تشبیه مفروغ بوده است تا
15:46
S…
Speaker 1 (05)
دریافت این که بلاخره چگونه تشبیه زیباست و چگونه
15:50
S…
Speaker 1 (05)
تشبیه زیبا نیست
15:52
S…
Speaker 1 (05)
پاورری، برای نمونه کافیست کتاب فنون بلاغت
15:57
S…
Speaker 1 (05)
و صناعات عدبی مرحوم جلالدین همای را نگاه
16:02
S…
Speaker 1 (05)
کنید.
16:02
S…
Speaker 1 (05)
البته با انایت به این که ایشان همه تقسیم
16:06
S…
Speaker 1 (05)
بندی های قدما در صناعی بدی و بیان را ذکر
16:10
S…
Speaker 1 (05)
نکرده و به هر حال گاهی اشارهی هم به بیهود
16:14
S…
Speaker 1 (05)
بودن آنها می کند.
16:17
S…
Speaker 1 (05)
ولی مبنا و معیار ارزیابی ما چیست؟ به
16:21
S…
Speaker 1 (05)
روشنی و قاطعیت نمیتوان چیزی گفت چون دامنه
16:25
S…
Speaker 1 (05)
کاربورد خیال در شعر آنقدر گسترده است که
16:30
S…
Speaker 1 (05)
هیچ قاعده و قانونی را بر نمیتابد.
16:33
S…
Speaker 1 (05)
ما فقط میتوانیم بعضی از ویژگی های یک تصویرسازی
16:37
S…
Speaker 1 (05)
خوب را نام ببریم و تا حدی تحلیل کنیم.
16:41
S…
Speaker 1 (05)
تجسسم شرط اصلی تخیل
16:46
S…
Speaker 1 (05)
خیال در شعر از آنجا پدید می آید که شاعر
16:50
S…
Speaker 1 (05)
تصویری را در ذهنش مجسم می کند و سپس آن
16:54
S…
Speaker 1 (05)
شکل ذهنی را در غالب زبان که وسیله ارتباط
16:58
S…
Speaker 1 (05)
است می گنجاند.
16:59
S…
Speaker 1 (05)
به این ترتیب مخاطب هم می تواند تصویر را در
17:03
S…
Speaker 1 (05)
ذهن خیش باسازی کند.
17:05
S…
Speaker 1 (05)
این باسازی تصویر است که لذت بخش است و
17:09
S…
Speaker 1 (05)
ما در اینجا به آن تجسسم می گوییم.
17:12
S…
Speaker 1 (05)
وقتی شاعر می گوید
17:13
S…
Speaker 1 (05)
به دست فاجعه سنگی در آسمان دیدم و ماه را
17:17
S…
Speaker 1 (05)
چپ پلنگی در آسمان دیدم سید ابو طالب مزفری
17:21
S…
Speaker 1 (05)
پاورقی
17:23
S…
Speaker 1 (05)
سوگنامه بلخ صفحه 17 در
17:27
S…
Speaker 1 (05)
یک آن تصویر یک پلنگ در ذهن ما مجسم می شود
17:31
S…
Speaker 1 (05)
که به جای ما نشسته است.
17:33
S…
Speaker 1 (05)
این تجسم به ما کمک می کند که فضای ذهنی
17:37
S…
Speaker 1 (05)
شاعر را دریابیم و حراسناکیش را حس کنیم.
17:42
S…
Speaker 1 (05)
این تجسم شرط لازم تأثیر تخیل است.
17:46
S…
Speaker 1 (05)
تصویری که نتواند در ذهن مجسم شود
17:50
S…
Speaker 1 (05)
در واقع بیشترین توان الغایی خود را از دست
17:54
S…
Speaker 1 (05)
داده است و دیگر مخاطب با آن از لحاظ معنی
17:58
S…
Speaker 1 (05)
سراکار خواهد داشت نه خیال اما گفتیم شرط لازم
18:03
S…
Speaker 1 (05)
و نگفتیم شرط کافی چون گاهی ممکن است تصویری
18:07
S…
Speaker 1 (05)
که در ذه مجسم شده است چندان زیبا نباشد و
18:11
S…
Speaker 1 (05)
یا با بقیه تصویرهای قبل و بعد از خود همخانی
18:16
S…
Speaker 1 (05)
نداشته باشد.
18:17
S…
Speaker 1 (05)
اینها هم معیارهای دیگری هند که در قدم
18:21
S…
Speaker 1 (05)
بعدی به میان می آیند.
18:23
S…
Speaker 1 (05)
اما چگونه تصویری راحت تر مجسم می شود و شنونده
18:28
S…
Speaker 1 (05)
می تواند زودتر با آن رابطه برقرار کند این دیگر
18:32
S…
Speaker 1 (05)
جای بحث دارد که اینک به آن می پردازیم حسی بودن
18:37
S…
Speaker 1 (05)
تصاویر اگر از شما بپرسند از دو مصراء همان
18:41
S…
Speaker 1 (05)
بیت مزفری که در هر کدام یک تصویر بیان شده
18:45
S…
Speaker 1 (05)
بود کدام را بیشتر پسندیدید چه می گویید؟
18:49
S…
Speaker 1 (05)
به احتمال زیاد می گویید مسرا دوم و اگر باز بپرسند
18:54
S…
Speaker 1 (05)
چرا؟ شاید پاسخ دهید چون سوتر
18:58
S…
Speaker 1 (05)
در ذه مجسم می شود.
19:00
S…
Speaker 1 (05)
چرا؟ چونین است.
19:03
S…
Speaker 1 (05)
قطعا به این دلیل که تصویر اول امتزاییست
19:07
S…
Speaker 1 (05)
و تصویر دوم حسی ماه و پلنگ
19:11
S…
Speaker 1 (05)
هر دو پدیده های مادی هستند و قابل حس با حواس
19:15
S…
Speaker 1 (05)
پنجگانه بنابراین تشبیه آنها نیست بیشتر
19:19
S…
Speaker 1 (05)
قابل تجسسم است ولی فاجعه یک مفهوم انتزاییست
19:24
S…
Speaker 1 (05)
و نمی تواند به طور مستقیم در ذهن مجسم شود
19:28
S…
Speaker 1 (05)
شاعر کوشیده است با تصور کردن دست برایش
19:33
S…
Speaker 1 (05)
آن را به محدودی حواست ما نزدیک تر کند ولی
19:37
S…
Speaker 1 (05)
به طور طبیعی هرگاه دو چیز انتظائی و مادی
19:41
S…
Speaker 1 (05)
با هم ترکیب می شوند قسمت انتظائی قوی تر
19:45
S…
Speaker 1 (05)
عمل می کند و ترکیب را از قلم رو به حس دور
19:50
S…
Speaker 1 (05)
می برد.
19:50
S…
Speaker 1 (05)
به همین دلیل ما در نور دانش احساس
19:55
S…
Speaker 1 (05)
روشنی و در آتش حسد احساس گرمی
19:59
S…
Speaker 1 (05)
نمی کنیم.
20:00
S…
Speaker 1 (05)
مطلب دیگر این است که در تصویرهای انتظایی قرینه
20:04
S…
Speaker 1 (05)
یا وچه شباهت روشن و منحصر به فردی وجود
20:08
S…
Speaker 1 (05)
ندارد تا فقط اناسر خاصی را به هم پیوندهد.
20:13
S…
Speaker 1 (05)
از این روی دامنه ساخت این گونه تصاویر
20:17
S…
Speaker 1 (05)
بسیار فراغ می شود و همین فراغی و سهولت
20:22
S…
Speaker 1 (05)
شاعران را به کاهلی وامی دارد اگر شاعری بخواهد
20:26
S…
Speaker 1 (05)
یک مشبه مادی برای آتش پیدا کند باید
20:30
S…
Speaker 1 (05)
در پی چیزی بگردد که حد درقل یک وچه شباهت
20:34
S…
Speaker 1 (05)
بارز با آن دارد چون این چیزهایی در اطراف ما بسیار
20:39
S…
Speaker 1 (05)
نیستند و قدری تلاش ذهنی بکار است ولی
20:43
S…
Speaker 1 (05)
در نهایت تشبیحی ملموس و قابل تجسسم به
20:47
S…
Speaker 1 (05)
دست می آید مثل گل آتش یا
20:51
S…
Speaker 1 (05)
کبیر آتش که وچه شبه در اولی رنگ است
20:55
S…
Speaker 1 (05)
و در دومی گرما اما اگر طرف دیگر
20:59
S…
Speaker 1 (05)
همین تشبیه بخواهد پدیده ای انتظایی باشد صدها
21:04
S…
Speaker 1 (05)
تشبیه می توان ساخت مثل آتش هجران،
21:08
S…
Speaker 1 (05)
آتش غم، آدش ستم
21:11
S…
Speaker 1 (05)
آتش کینه، آتش اشتیاق و غیره
21:16
S…
Speaker 1 (05)
اینجا دیگر وچه شبه بیشتر اقلیست نه هستی و
21:20
S…
Speaker 1 (05)
چون مشبهان به هم از دسترس مستقیم حس به دورست
21:24
S…
Speaker 1 (05)
دیگر به سختی میتوان تصویر را در ذهن مجسم
21:28
S…
Speaker 1 (05)
کرد حالا این پرسش به میان می آید که تکریف مفاهم
21:33
S…
Speaker 1 (05)
انتظاهی چه می شود
21:35
S…
Speaker 1 (05)
اگر این مفاهم به کنار نهاده شوند لاجرم
21:39
S…
Speaker 1 (05)
معنای پیوسته به آنها نیز از دسترس شاعران دور
21:43
S…
Speaker 1 (05)
خواهد بود در واقع بیشتر وقتا شاعر را یک
21:47
S…
Speaker 1 (05)
ضرورت معنایی به یاد کرد آنها وادار می کند اگر
21:51
S…
Speaker 1 (05)
حافظ می خواست شعرش را حسی تر کند و ترکیبهای
21:56
S…
Speaker 1 (05)
نیمه انتظائی درخت دوستی و نحال
22:00
S…
Speaker 1 (05)
دشمنی را نداشته باشد این مفاهم
22:03
S…
Speaker 1 (05)
دوستی و دشمنی را چگونه بیان می کرد؟ درخت
22:07
S…
Speaker 1 (05)
دوستی بنشان که کام دل به بار آرد نهال دشمنی
22:12
S…
Speaker 1 (05)
برکن که رنج بی شمار آرد پاورقی
22:16
S…
Speaker 1 (05)
دیوان حافظ غزل 115
22:20
S…
Speaker 1 (05)
به نظر می آید که ما باید در پی راهی میان
22:24
S…
Speaker 1 (05)
بر باشیم یعنی حد اکثر تلاش برای حسی کردن
22:28
S…
Speaker 1 (05)
تصاویر با حفظ هدف معنایی شعر یکی
22:32
S…
Speaker 1 (05)
از کارهایی که شاعر می تواند بکند کمک گرفتن از
22:36
S…
Speaker 1 (05)
اناسور مادی و وصل آنها به مفاهم انتظاییست
22:41
S…
Speaker 1 (05)
حافظ هم در بیت بالا با وصل درخت و
22:45
S…
Speaker 1 (05)
نحال به دوستی و دشمنی
22:48
S…
Speaker 1 (05)
چون این تلاشی داشته یعنی کوشیده است حد درقل یک
22:53
S…
Speaker 1 (05)
سوی خیال را مادی بگیرد و آن را پولی سازد برای
22:57
S…
Speaker 1 (05)
رسیدن به آن سوی دیگر ولی منکر هم نمیتوان شد که
23:01
S…
Speaker 1 (05)
دیگر در اینجا خیال شاعر چندان درخشان از
23:06
S…
Speaker 1 (05)
کار در نیامد است کافیست بیت پیش را مقایسه
23:10
S…
Speaker 1 (05)
کنیم با این بیت زنده حسی
23:15
S…
Speaker 1 (05)
و بسیار زیبا از همان شاعر
23:18
S…
Speaker 1 (05)
باسبا در چمن لاله سهر می گفتم که
23:22
S…
Speaker 1 (05)
شهیدان که اند این همه خونین کفنان پاورقی
23:27
S…
Speaker 1 (05)
همانجا غزل سی سد و هشتاد و هفت
This transcript was generated by AI (automatic speech recognition). May contain errors — verify against the original audio for critical use. AI policy
Summary
Click Summarize to generate an AI summary of this transcript.
Summarizing...
Ask AI About This Transcript
Ask anything about this transcript — the AI will find relevant sections and answer.