Mirzə Fətəli Axundzadə: Ədəbiyyatın istiqamətini dəyişən ədib

Əsirlər dəyişir, söz [musiqi] qalır. Bir xalqın yaddaşı bəzən bir misrada, bir romanda, bir müəllifin taleyində yaşayır. Milli ədəbiyyatımızın böyük adlarına, vacib mətnlərinə və zamanın sınağından çıxmış sözünə yazar və ədəbiyyatşünas Rami…

biri onu tez gəlib oyadır. Fətəli, oyan, oyan, anan gedir. Və Mirzə Fətəli ayağa qalxır, ağlayır, anasını qucaqlayır və bu dramatik bir məqam yaranır. Atası yenə də inadla oğlunu vermək istəmirdi, çünki onun yeganə oğlu idi və onu faktiki g…

21-22 yaşı var idi. Dolayısı belə bir adam Tiflisdə necə olardı ki, bu cür mötəbər bir işə qəbul olsun? Burda bir neçə yanlış fərziyələr var. Bu fərziyyələrdən biri odur ki, Mirzə Fətəlinin Tiflisdə işə girməsinə köməklik edən şəxs bir başq…

ömrünün sonuna qədər həmin örtünü öz yazı masasının üzərinə sərmiş və bunu saxlayırmış. Mən sizə bir maraqlı fakt deyim. görünür bəlkə də yaşlılığından, bəlkə də o dövrün bilirsiz qələmləri biraz indiki dövrdən daha fərqli idi. Mürəkkəb dah…

eyni zamanda bir az da olsa maddi vəziyyətini yaxşılaşdırmağı bacarıb. Doğrudan da 1850-ci illərdə bir yazıçının kitabının 1500 nüsxə çap olunması. Düşünün ki, insanların hələ sistemli məktəb çox azdır. İnsanların oxuma-yazma bacarığı bir o…

qəzetini tənqid edirdi. Düzdür, Həsən bəy Zərdabinin bu xətrinə dəymişdi. Məktubları oxuyanda bunu hiss etmək olur bu incikliyi. Çünki o da cavabında deyirdi ki, biz doğurdan da çox ağır şərtlər altında bu qəzeti çap edirik. böyük bir əməkd…

qarşılıqlı şəkildə müzakirələr olunmalıdır və bu çoxlu fikirlərin içində doğru olan, həqiqət olan gec-tez öz yolunu tapacaqdır. Mirzə Fətəli Axundadəni biz necə tanıyırıq? Dramaturq, yazıçı. məktubları yazan, hekayələr yazan, komediyalar ya…

bu xüsusda böyük bir həssasiyyət göstərmişdir. Eyni zamanda Axundzadənin ona yazdığı məktubda onun Azərbaycan dilinə olan münasibətini biz görürük. həssaslıqla yanaşır, müəyyən tənqidlər edir Həsənbəy Zərdabinin ilk əkinçi nüsxəsinə və hətt…

qoyurdum. nə deməkdir bu? Pənc şənbə cümə günü beşinci gün deməkdir. Və pənc əski yazıda pənc şənbə sözünü yazarkən düz 10 dənə nöqtədən istifadə etmək lazımdır. Dolayısı ilə Axırıncadə əlifbanın çətinliyini ifadə edirdi. Yazı yazmağın belə…

Axundadə ailə həyatı qurur və daha sonra Axundacı Ələsgərin bütün ailəsini özüyə birlikdə Tiflis şəhərinə aparır və ömrünün sonuna qədər onları himayə edir. Məktublarının birində o yazaraq maaşının artırılmasını istədiyinə dair bir məktub v…

oğlunun Rəşid bəy olmasına rəğmən onun Avropada, vətəndən uzaqda, evindən uzaqda, o dövrün şərtləri ilə xəbərsiz, kommunikasiyasız qalmağı gözə alaraq oğlunun Avropada təhsil alınmasına mane olmamışdı. Və 1874-cü ildən etibarən axundzadələr…

ki, dinin əleyhinə olduğu üçün bunu çap etmirdilər. Amma mənə görə bu kitab sadəcə dindən danışmır axı. Bu kitabda insanın azadlıq fikri, demokratiya, idarə etmə məsələsi də gündəmdədir. Və mən düşünürəm ki, bu əsərin çarlıq dövründə çap ol…

Axundadənin doğum tarixinə dair üç fərqli rəqəm var. 1811, 1812,1. Ancaq əsasən qəbul olunmuş fakt-ci ildir. 1911-ci ildə Əbdürəyim bəy Haqverdiyev xəyalat əsərini yazır və burda Axundovun bədii obrazını yaradır. Və 1911-ci ildə Cəlil Məmmə…