25 | STT.ai

0:00

S… Speaker 2 (25)

فصل پنجام قالب های شعر صفحه

0:04

S… Speaker 2 (25)

268 تا 278

0:09

S… Speaker 2 (25)

مصنوی، قالب قصیده از شعر عرب برگرفته

0:13

S… Speaker 2 (25)

شده و غزل نیز به تدریج از دل قصیده بیرون آمده

0:17

S… Speaker 2 (25)

است ولی مصنوی را شاعران فارسی زبان پدید آوردند.

0:22

S… Speaker 2 (25)

این قالب تعداد نامعینی بیت دارد و

0:26

S… Speaker 2 (25)

در هر بیت مصراهای اول و دوم هم قافیه

0:30

S… Speaker 2 (25)

هند. قافیه می تواند در هر بیت عوض شد و با

0:34

S… Speaker 1 (25)

این

0:35

S… Speaker 2 (25)

فراخی میدان انتخاب برای قافیه شاعر در

0:39

S… Speaker 2 (25)

طولانی کردن شعر دست باستری دارد و همانند

0:43

S… Speaker 2 (25)

غزل و قصیده نگران یافتن کلمات تازهی

0:48

S… Speaker 2 (25)

با قافیه ثابت نیست.

0:50

S… Speaker 2 (25)

این آزادی عمل در مصنوی شاعران کهان ما را تشویق

0:54

S… Speaker 2 (25)

کرده است که منظومه های طولانی را در این قالب بسرایند.

0:59

S… Speaker 2 (25)

چنان که شاهنامه فردوسی

1:02

S… Speaker 2 (25)

عملاً مصنویست با طول 60 هزار بیت.

1:05

S… Speaker 2 (25)

به این ترتیب مصنوی قرنها قالب بیرقیبی

1:10

S… Speaker 2 (25)

بوده است برای داستان سرایی و قایع نگاری

1:14

S… Speaker 2 (25)

و حتی آموزش دانشهای مختلف.

1:17

S… Speaker 2 (25)

همین سبب شده است که بسیاری از مصنویهای کوهن

1:21

S… Speaker 2 (25)

نیز همانند قطعه ها عرصه بیان مفاهم

1:25

S… Speaker 2 (25)

غیر شاعرانه باشد.

1:26

S… Speaker 2 (25)

با شعریت کمتری نسبت به غزل و قصیده.

1:31

S… Speaker 2 (25)

حتی شاهنامه فردوسی و مسنوی معنوی هم

1:35

S… Speaker 2 (25)

در همه لحظات شعر به مفهوم خاص آن

1:40

S… Speaker 1 (25)

نیستند.

1:41

S… Speaker 2 (25)

شاهد مثال برای این قالب را از مسنوی خسرو

1:45

S… Speaker 2 (25)

و شیرین نظامی انتخاب کرده ایم که گفتگویست میان

1:49

S… Speaker 2 (25)

خسرو و فرهاد و از فرازهای شکوهمند مسنویهای

1:54

S… Speaker 2 (25)

روایی ما.

1:56

S… Speaker 2 (25)

نخست این بار گفتش کس کجایی؟ به گفت

2:00

S… Speaker 2 (25)

از دار ملک آشنایی.

2:03

S… Speaker 2 (25)

بگفت آنجا به سنت در چه کوشند؟ بگفت

2:07

S… Speaker 2 (25)

اندوه خرند و جان فروشند.

2:09

S… Speaker 2 (25)

بگفتا جان فروشی در عدب نیست.

2:12

S… Speaker 2 (25)

بگفت از عشق بازان این عجب نیست.

2:16

S… Speaker 2 (25)

بگفت از دل شدی آشق بدینسان.

2:20

S… Speaker 2 (25)

بگفت از دل تو مگوی من از جان.

2:24

S… Speaker 2 (25)

بگفتا عشق شیرین بر تو چون است.

2:27

S… Speaker 2 (25)

بگفت از جان شیرینم فزون است.

2:32

S… Speaker 2 (25)

بگفت هر شبش بینی چو محتاب، بگفت آری

2:36

S… Speaker 2 (25)

چو خواب آید، کجا خواب، بگفت آز

2:40

S… Speaker 2 (25)

مهرش کی کنی پاک، بگفت آنگه که باشم خفته

2:45

S… Speaker 2 (25)

در خاک، بگفت آگر خرامی در سرایش،

2:49

S… Speaker 2 (25)

بگفت اندازم این سرزیر پایش، بگفت

2:53

S… Speaker 2 (25)

آگر کنت چشم ترا ریش، بگفت این چشم

2:58

S… Speaker 2 (25)

دیگر دارمش پیش.

3:00

S… Speaker 2 (25)

بگفتا گر کسیش آرد فراچنگ، بگفت

3:04

S… Speaker 2 (25)

آهن خورد و خود بود سنگ، بگفتا

3:09

S… Speaker 2 (25)

گر نیابی سوی او را، بگفت از دور شاید دید

3:13

S… Speaker 1 (25)

در ماه.

3:15

S… Speaker 2 (25)

پاورقی چشمه روشن صفحه 180

3:19

S… Speaker 2 (25)

ولی این قالب که قرنها میان شعر و نظم در

3:23

S… Speaker 2 (25)

رفت آمد بوده است در سالهای اخیر کاربوردی صرف

3:27

S… Speaker 2 (25)

آشغانه هم یافته است به وسیلی کسانی که به قالبهای کوهن

3:32

S… Speaker 2 (25)

وفادار بوده اما در پی قالبی می گشتند که حتی

3:36

S… Speaker 2 (25)

الامکان محدودیت کمتری از لحاظ قافیه داشته

3:40

S… Speaker 2 (25)

باشد مصنوی به دست این شاعران

3:43

S… Speaker 2 (25)

غالبی کارامت شده است برای شعرهایی که الزامن طولانی

3:48

S… Speaker 2 (25)

هم نیست و از اناسور بیان شاعرانه تا حد

3:52

S… Speaker 2 (25)

امکان برخوردار است.

3:53

S… Speaker 2 (25)

مصنوی در قدیم با وزنهای کوتا حد اکثر یازده

3:58

S… Speaker 2 (25)

جا سروده می شد و این قراردادی نانوشته ولی

4:02

S… Speaker 2 (25)

معتبر بود است.

4:03

S… Speaker 2 (25)

ادهی از شاعران امروز این قید را نیز برداشته و

4:08

S… Speaker 2 (25)

در وزنهای متوسط حدود پانزده جا نیز مصنوی

4:12

S… Speaker 2 (25)

های موفقی سرودند.

4:14

S… Speaker 2 (25)

البته با تعداد بیتهایی غالبا کمتر.

4:18

S… Speaker 2 (25)

این که در عدب قدیم مصنوی با وزن متوسط نداشته

4:22

S… Speaker 2 (25)

ایم یا کمتر داشته ایم بدون شک علل موسیقایی دارد

4:26

S… Speaker 2 (25)

که در اینجا مجال بحث در آنها نیست.

4:29

S… Speaker 2 (25)

فقط همینقدر می توان گفت که گویا طولانی بودن خود شعرها

4:34

S… Speaker 2 (25)

دیگر جایی برای بلندی وزن مصراها نیز باقی

4:38

S… Speaker 2 (25)

نمی نهاده است در واقع رابطه این منطقی میان طول

4:42

S… Speaker 2 (25)

مصرا و طول شعر وجود دارد بگونه ای که افضایش

4:46

S… Speaker 2 (25)

یکی کاهش آن دیگری را ایجاب می کند و شاعران

4:51

S… Speaker 2 (25)

غالبا چون این رابطه ای را رعایت کردند مثلا

4:55

S… Speaker 2 (25)

ما در وزنهای بلند

4:57

S… Speaker 2 (25)

حدود 20 هجا در هر مصرها

5:00

S… Speaker 1 (25)

فسیده نداریم و حتی قذرهای طولانی هم نداریم.

5:03

S… Speaker 1 (25)

در غالب مصنوی نیز اگر شعرهای علی معلم را در نظر

5:07

S… Speaker 1 (25)

بگیریم که تقریبا در همه وزنهای کوتاه و

5:11

S… Speaker 1 (25)

نیز چندین وزن متوسط مصنوی سروده است

5:15

S… Speaker 1 (25)

دیده می شود که مصنوی های طولانی او مثل هجرت

5:19

S… Speaker 1 (25)

یا خط مقرمت یا از کجا آمدی که برگردی

5:23

S… Speaker 1 (25)

وزنهای کوتاه دارد و در مقابل مصنوی هایی

5:27

S… Speaker 1 (25)

که در وزنهای متوسط سرود شده است تعداد عبیات

5:31

S… Speaker 1 (25)

نسبتا کم تری دارد نظیر سیه به پوش برادر

5:36

S… Speaker 1 (25)

سپیده را کشتند

5:38

S… Speaker 1 (25)

و باور کنیم سکه به نام محمد است.

5:41

S… Speaker 1 (25)

در وزنهای بیست هجایی و بیشتر نه از او و نه

5:45

S… Speaker 1 (25)

از کسی دیگر مصنوی قابل اعتناعی به چشم نگارنده

5:50

S… Speaker 1 (25)

نخورده است.

5:51

S… Speaker 1 (25)

اگر این فرضیه درست باشد میتوان کوتاه بودن

5:55

S… Speaker 1 (25)

وزن مصنویهای قدیم را توجیح کرد.

5:58

S… Speaker 1 (25)

چون تعداد بیتهای آنها معمولا خیلی

6:02

S… Speaker 1 (25)

بیش از مصنویهای معمول امروز است.

6:05

S… Speaker 1 (25)

ربایی و دو بیتی

6:07

S… Speaker 1 (25)

این قالب ها از دو بیت یعنی چهار مسرا تشکیل

6:11

S… Speaker 1 (25)

می شود بگونه ای که مسراهای اول دوم و چهارم

6:15

S… Speaker 1 (25)

همقافیه است و مسرا سوم می تواند با

6:20

S… Speaker 1 (25)

آنان همقافیه باشد یا نباشد که غالبا هم

6:24

S… Speaker 1 (25)

نیست می جگیه این دو قالب این است که همواره فقط

6:28

S… Speaker 1 (25)

در دو وزن خاص سروده می شود ربایی بر وزن

6:32

S… Speaker 1 (25)

مفعول و مفائلون مفائیلون فع

6:36

S… Speaker 1 (25)

که معادنست با عبارت لا حول و لا قوت الا به

6:40

S… Speaker 1 (25)

الله سروده می شود و دو بیتی بر وزن مفایلون

6:45

S… Speaker 1 (25)

مفایلون مفایل البته وزن ربایی انعتاف پذیری

6:50

S… Speaker 1 (25)

هایی هم دارد یعنی تغییرات مختصری در

6:54

S… Speaker 1 (25)

هجاها را می پذیرد بدون این که آسیب ببیند و ما

6:58

S… Speaker 1 (25)

پیش از این در پایان بحث انعتاف پذیری وزنهای

7:02

S… Speaker 1 (25)

شعر از آن سخن گفته ایم

7:05

S… Speaker 1 (25)

ربایی و دو بیتی هم در شعر عرب سابقه نداشته

7:09

S… Speaker 1 (25)

و از ابداهای فارسی زبانان است.

7:12

S… Speaker 1 (25)

این هم دو نمونه نخست برای ربایی و دوم برای

7:16

S… Speaker 2 (25)

دو بیتی.

7:17

S… Speaker 1 (25)

آنان که محیط فضل و آداب شدند در جمع

7:21

S… Speaker 1 (25)

کمال شمع اصحاب شدند.

7:24

S… Speaker 1 (25)

رهزین شب تاریک نبردند برون.

7:26

S… Speaker 1 (25)

گفتن فسانه یو در خواب شدند.

7:30

S… Speaker 1 (25)

خیام پاورغی سیری در شعر فارسی

7:34

S… Speaker 1 (25)

صفحه 268 زدست دیده و دل هر دو

7:38

S… Speaker 1 (25)

فریاد که هرچه دیده بیند دل کند یاد بسازم

7:43

S… Speaker 1 (25)

خنجری نیش اشز پولاد زنم بردیده تا دل

7:48

S… Speaker 1 (25)

گردد آزاد بابا تاهر پاوربی همانجا صفحه

7:52

S… Speaker 1 (25)

259 درباری ربائی و دو بیتی مشغور

7:56

S… Speaker 1 (25)

است که اینها قالبهای برای بیان لحظات شاعرانه

8:00

S… Speaker 1 (25)

یا تعملهای کوتا هست

8:03

S… Speaker 1 (25)

ربایی بیشتر برای تعمل های فکری و دوبیتی بیشتر

8:07

S… Speaker 1 (25)

برای تعمل های آتفی نکته دیگری که همواره مورد

8:11

S… Speaker 1 (25)

اشاره بوده است نقش اساسی و مؤثر مصره

8:15

S… Speaker 1 (25)

چهارم این دو قالب است که باید ضربه اصلی را بزند

8:19

S… Speaker 1 (25)

و سخن را به پایان برد ولی اهل عدب از این نکته

8:23

S… Speaker 1 (25)

کمتر سخن گفتند که چرا شاعران برای این دو قالب

8:28

S… Speaker 1 (25)

از میان این همه وزد

8:29

S… Speaker 1 (25)

همین دو وزن خاص را برگزیدند و چرا به راستی شعرهای

8:34

S… Speaker 1 (25)

معروفی در این شکل ولی با وزنهای دیگر نداریم

8:38

S… Speaker 1 (25)

و اگر داشته باشیم باید آنها را چه بنامیم؟ ما باید

8:43

S… Speaker 1 (25)

بپذیریم که یک پدیده آم نمیتواند اتفاقی باشد

8:47

S… Speaker 1 (25)

و باید حتماً علتی منطقی داشته باشد.

8:51

S… Speaker 1 (25)

این که همه ربایی و دو بیتی سرایان به همین

8:55

S… Speaker 1 (25)

دو وزن بسنده کرده اند حتما دلائل زیبای شناسانه

9:00

S… Speaker 1 (25)

دارد به هر حال این تحقیقی را می تلبد که از مجال

9:04

S… Speaker 1 (25)

و توان ما خارج است ربایی در شعر کوهن ما قالبی

9:08

S… Speaker 1 (25)

فرعی بود است البته نه در حد قطعه دو بیتی نیز

9:13

S… Speaker 1 (25)

جز در شعرهای آمیانه کار برد چشمگیری نداشته

9:17

S… Speaker 1 (25)

است در سالهای اخیر

9:19

S… Speaker 1 (25)

شاعرانی این دو قالب را که دیگر تقریبا در شعر رسمی

9:23

S… Speaker 1 (25)

ما حضوری جدی نداشت احیا کردند و کاربوردی

9:27

S… Speaker 1 (25)

عام بخشیدند.

9:29

S… Speaker 1 (25)

هرچن محدودیت تعداد بیت ها و نیز معدود

9:33

S… Speaker 1 (25)

بودن فوت و فنهای ربائی و دو بیتی سرایی نگذاشت

9:37

S… Speaker 1 (25)

که این جریان به صورت خلاق خودش تداوم یابد.

9:42

S… Speaker 1 (25)

به هر حال باید پذیروفت که این دو قالب محدودیت های جدی

9:46

S… Speaker 1 (25)

دارد.

9:47

S… Speaker 1 (25)

یک محدودیت در قافی است به این معنی که شاعر

9:51

S… Speaker 1 (25)

ناچار است در سه چهارم مصراها رعایت قافیه

9:55

S… Speaker 1 (25)

کند در حالی که در غزل و مصنوی این نسبت

9:59

S… Speaker 2 (25)

به حدود

10:00

S… Speaker 1 (25)

نصف میرسد.

10:01

S… Speaker 2 (25)

مصنوی محدودیتی در تعداد بیتها ندارد و تعداد

10:05

S… Speaker 2 (25)

بیتهای غزن هم معمولاً بین پنج تا پانزده

10:09

S… Speaker 2 (25)

یا حتی بیست قابل تغییر است.

10:12

S… Speaker 2 (25)

ولی در ربایی و دو بیتی حتماً یک بیت هم

10:16

S… Speaker 2 (25)

نمیتواند کم یا زیاد کرد و این هم بیتی دیگر است

10:20

S… Speaker 2 (25)

برای این دو قالب.

10:22

S… Speaker 2 (25)

چهارپاره این عنوانی آم است برای هر نشطه

10:26

S… Speaker 2 (25)

ایری که از بندهای چهارمسرائی تشکیر شده باشد

10:30

S… Speaker 2 (25)

و در هر بند بعضی مسرائها هم قافیه باشند.

10:35

S… Speaker 2 (25)

مشخورترین شکل چهارپاره که رواجی آم هم یافته

10:39

S… Speaker 2 (25)

است آنست که قافیه در مسرائهای دوم و چهارم

10:43

S… Speaker 2 (25)

هر بند رعایت شود.

10:45

S… Speaker 2 (25)

چنان که در این نمونه از عبدالجبار کاکایی میبینیم.

10:50

S… Speaker 2 (25)

چون شبانان وحشی در آیند نای در نای

10:54

S… Speaker 2 (25)

و آتش در انگوشت اشق خرشید خرشید

10:59

S… Speaker 2 (25)

در دل خشم فواره فواره در مشت شعله

11:04

S… Speaker 2 (25)

می بارد از چشم هاشان لاله می روید از خاک ناگاه

11:09

S… Speaker 2 (25)

گرم در نای خود می نوازد

11:12

S… Speaker 2 (25)

شعر یک مرد و یک تیر و یک راه آن

11:16

S… Speaker 2 (25)

که چون قوچ وحشی شب و روز بسته برخیش شاخ

11:21

S… Speaker 2 (25)

خطر را آه بگذار تا بگذارند آخرین

11:26

S… Speaker 2 (25)

سنگ لاخ خطر را پاورقی روزنامه اطلاعات

11:30

S… Speaker 2 (25)

سشنبه چهار تیر ماه 1370

11:34

S… Speaker 2 (25)

صفحه بشن و از نی

11:37

S… Speaker 2 (25)

ما فقط سه بند از این شعر را نقل کردیم.

11:40

S… Speaker 2 (25)

چهار پاره که دو بیتی پیوسته نیز نامیده شده است در

11:45

S… Speaker 2 (25)

دوره های آغازین شعر فارسی وجود نداشت است.

11:49

S… Speaker 2 (25)

بنابرای نظر مرحوم دکتر یوسفی سابقه سرودن

11:53

S… Speaker 2 (25)

دو بیتی های پیوسته شاید به اوایل قرن نهومه

11:57

S… Speaker 1 (25)

هجری میرسد.

11:58

S… Speaker 2 (25)

پاورقی چشمه روشن صفحه 621

12:02

S… Speaker 2 (25)

این قالب بیشترین رواج را در اوایل قرن حاضر

12:06

S… Speaker 2 (25)

و در میان شاعرانی داشته است که زمن حفظ مشخصات

12:11

S… Speaker 2 (25)

اصلی قالب های کوهن آزادی عمل در انتخاب قافی

12:15

S… Speaker 1 (25)

ایران.

12:16

S… Speaker 2 (25)

در بیشترین حد ممکن طلب می کردن و

12:20

S… Speaker 2 (25)

می دانیم که چهار پاره حتی از مصنوی نیز آزادتر است چون

12:25

S… Speaker 2 (25)

اینجا شاعر در هر دو بیت یعنی چهار مصرا فقط

12:29

S… Speaker 2 (25)

یک بار باید به دنبال قافیه بگردد مصرا چهار

12:34

S… Speaker 2 (25)

روم را با دومی هم قافیه کند در حالی که در مصنوی

12:38

S… Speaker 2 (25)

در همان دو بیت باید دو قافیه پیدا کند چهار پاره

12:42

S… Speaker 1 (25)

با این امکانات و آزادی عمل

12:44

S… Speaker 2 (25)

و با وجود روی کرد شدید جمعی از شاعران در

12:48

S… Speaker 2 (25)

یک مقته زمانی به آن باز هم نتوانست قالبی

12:52

S… Speaker 2 (25)

فراگیر و پایدار شود و جایگاهی در حد مصنوی

12:57

S… Speaker 1 (25)

و غذر بیابد.

12:58

S… Speaker 2 (25)

در واقع این قالب یک انتخاب ناگذیر بود برای

13:02

S… Speaker 2 (25)

قد راست کردن در برابر شعر نو یا به عبارت

13:07

S… Speaker 2 (25)

دیگر آخرین خاکریزی که وفاداران به اسلوب کهان

13:11

S… Speaker 1 (25)

به آن پناه برده بودند.

13:13

S… Speaker 2 (25)

ولی چهار پار سرایان آن سالها این بزاعت را

13:17

S… Speaker 2 (25)

نداشتند که در این قالب آثار جاودانهی پدید آورند.

13:22

S… Speaker 2 (25)

نسل جوان کوهن سرایی که در سالهای اخیر نفس تازه

13:26

S… Speaker 2 (25)

کرد و به میدان آمد نیز دیگر به چهار پار قانه نشد

13:30

S… Speaker 2 (25)

و باز این قالب در سایه ماند.

13:33

S… Speaker 2 (25)

چرا؟ چون نه از جذابیت های قالب های کوهن به خوبی

13:37

S… Speaker 2 (25)

برخورداره است و نه از آزادی قالب های نوین.

13:41

S… Speaker 2 (25)

در موسیقی کم می آورد و نمی تواند با

13:45

S… Speaker 2 (25)

مصنوی و غزل رقابت کند و در این حال میدان

13:49

S… Speaker 2 (25)

فراخی برای سخنوری هم ندارد تا همتایی برای

13:53

S… Speaker 1 (25)

قالب نیمایی باشد.

13:55

S… Speaker 2 (25)

از طرف دیگر چهارپاره قالبی کند است یعنی شاعر

13:59

S… Speaker 2 (25)

غالبا ناچار است در هر بند فقط یک مطلب را بیان

14:03

S… Speaker 2 (25)

کند و عملا سخنی را که مصنوی سرایان در

14:07

S… Speaker 1 (25)

یک بیت تمام می کند

14:09

S… Speaker 2 (25)

بکشاند و در دو بیت یعنی یک بند به پایان برساند

14:14

S… Speaker 2 (25)

چه بساک سخن تمام شده و بند تمام نشده است و

14:19

S… Speaker 2 (25)

اینجاست که رعایت اختصار سخت می شود.

14:21

S… Speaker 2 (25)

فروکش کردن طب چارپار سرایی در سالهای اخیر

14:26

S… Speaker 2 (25)

خالی از علتی هم نیست.

14:28

S… Speaker 2 (25)

مسمت نیست از تعدادی بند

14:32

S… Speaker 1 (25)

تشکیل می شود.

14:33

S… Speaker 2 (25)

در هر بند همه مصراها هم قافی هست.

14:37

S… Speaker 2 (25)

مگر آخرین مصرا که این یکی با مصراهای آخر

14:41

S… Speaker 2 (25)

بندهای دیگر هم قافی هست.

14:43

S… Speaker 2 (25)

تعداد مسراهای بندها در یک شعر ثابت و

14:47

S… Speaker 2 (25)

غالبند پنج یا شش است.

14:49

S… Speaker 2 (25)

پاوروی

14:51

S… Speaker 2 (25)

حد اقل مصراها برای هر بند مصمد سه

14:55

S… Speaker 2 (25)

است و حد اکثری تعین نشده است.

14:57

S… Speaker 2 (25)

مصمدهای سه، چهار، پنج و شش مصرایی را به

15:02

S… Speaker 2 (25)

ترتیب مسلس، مربع، مخمس و مصدس

15:06

S… Speaker 1 (25)

نامیدن.

15:07

S… Speaker 2 (25)

از این میان مخمس و مصدس بیشتر رایج

15:11

S… Speaker 1 (25)

بوده است.

15:11

S… Speaker 2 (25)

بنابراین میتوان غذر یک شاعر دیگر را نیز

15:15

S… Speaker 2 (25)

با افزودن چند مصرا همقافیه به مصراهای اول

15:20

S… Speaker 2 (25)

به مسمت تبدیل کرد که نوعی تزمین است و البته

15:24

S… Speaker 2 (25)

مقلدانه و کم ارزش چون شاعر دوم حرفی

15:29

S… Speaker 2 (25)

تازه نمی گوید و سخن شاعر نخستین را می کشاند

15:33

S… Speaker 2 (25)

و غالبا زعیفتر از است.

15:35

S… Speaker 2 (25)

مسمت به وسیلی منوچهری دامغانی ابدا شده و گویا

15:40

S… Speaker 2 (25)

جز خود او کسی اقبال ویجهی به آن نشان نداد

15:44

S… Speaker 2 (25)

است. تنها مسمت معروف جز کارهای منوچهری

15:48

S… Speaker 2 (25)

مسمت تزمینی شیخ بهایی با متله تاکی

15:52

S… Speaker 1 (25)

به تمنای و سال تویگانه است و بس.

15:55

S… Speaker 2 (25)

برخلاف چارپاره که در فقر موسیقی کناری به سر

15:59

S… Speaker 2 (25)

می برد مسمت دوچار تراکم قافی است چون شاعر

16:03

S… Speaker 2 (25)

ناچار است در همه مصراهای آن قافیه را رعایت

16:07

S… Speaker 2 (25)

کند. این التزام شدید به قافیه که حتی مجال

16:12

S… Speaker 2 (25)

تنفسی نیز باقی نمی گذارد احتمالا از

16:15

S… Speaker 1 (25)

علل اصلی کمرواجی مسمت بود است.

16:19

S… Speaker 2 (25)

مضاف بر این که کشتادن مزمون و پرکردن بند

16:23

S… Speaker 2 (25)

به هر صورت در اینجا هم وجود دارد و مانه است برای

16:27

S… Speaker 1 (25)

ایجاز.

16:28

S… Speaker 2 (25)

مسمت سالهاست که دیگر حتی حضور کمرنگی نیز

16:32

S… Speaker 2 (25)

در شعر شاعران مطرح فارسی ندارد و ما نیز از

16:36

S… Speaker 2 (25)

ذکر مثال برای آن در می گذاریم.

16:38

S… Speaker 2 (25)

با این یاد آوری که مسمتهای منوچهری به هر حال نمونه

16:43

S… Speaker 2 (25)

های ارزشمند از این نوع شعرند.

16:46

S… Speaker 1 (25)

ترجیع بند.

16:47

S… Speaker 2 (25)

این قالب از تعدادی غزل موسوم به خانه

16:51

S… Speaker 1 (25)

ساخته شده است.

16:52

S… Speaker 2 (25)

بگونه ای که در حد فاصل غزل ها بیتهایی

16:57

S… Speaker 2 (25)

قافیه دار به نام بند ترجیع می آید.

17:00

S… Speaker 2 (25)

بند ترجیع در خانه های مختلف می تواند متفاوت

17:05

S… Speaker 2 (25)

باشد و یا اینن تکراه شد.

17:08

S… Speaker 2 (25)

گاهی نیز این بندها خود بیتهایی از یک غزل

17:12

S… Speaker 1 (25)

است.

17:12

S… Speaker 2 (25)

یعنی مصراهای دومشان هم قافی است که البته

17:16

S… Speaker 2 (25)

از این نوع کم داشته ایم.

17:19

S… Speaker 2 (25)

این قالب از نخستین دوره های شعر فارسی وجود داشته و

17:23

S… Speaker 2 (25)

ترجیه بند نامیده می شده است.

17:26

S… Speaker 2 (25)

بعدها کسانی که گویا به افزونی دست بندی ها علاقه

17:30

S… Speaker 2 (25)

داشتند نوعی را که بند ترجیه آن در هر خانه

17:34

S… Speaker 2 (25)

تغییر می کند ترکیب بند گفتند.

17:38

S… Speaker 2 (25)

پاورقی رجوع کنید به فنون بلاغت و صناعات

17:42

S… Speaker 2 (25)

عدوی پاورقی صرفی 181 شعر معروف

17:47

S… Speaker 2 (25)

حاطف اسفهانی با بند ترجیه ثابته که یکی

17:51

S… Speaker 2 (25)

هست و هیچ نیست جزو وحده لا اله الا هو

17:55

S… Speaker 2 (25)

ترجیه بند شمرده می شده است و مرسیه دوازده

18:00

S… Speaker 2 (25)

بندی محتشم کاشانی برای واقعی کربلا ترکیب

18:05

S… Speaker 1 (25)

بند

18:05

S… Speaker 2 (25)

اکنون از این دو قالب همزاد و همریشه فقط اسمی باقیست

18:10

S… Speaker 2 (25)

و چند نمونه معروف از شاعران کوهن.

18:13

S… Speaker 2 (25)

نظیر آن دو که گفتیم و این قالب ها نیز حضور

18:17

S… Speaker 2 (25)

فعالی در شعر معاصر ندارد.

18:20

S… Speaker 2 (25)

با این وصف و با توجه به شباهت بسیار

18:24

S… Speaker 2 (25)

ترجیع بند و ترکیب بند هم در شکل و هم در محتوى

18:28

S… Speaker 2 (25)

و لحن بیان چه دلیلی دارد که ما ذهن خیش را درگیر

18:33

S… Speaker 2 (25)

دو اس و دو مشخصات کنیم.

18:35

S… Speaker 2 (25)

در وضعیت که ما عملاً حتی ده شعر معروف

18:39

S… Speaker 2 (25)

در این دو قالب هم نداریم

18:42

S… Speaker 2 (25)

این مرز کشیدن و اختصاص دو اسم و عنوان مستقل

18:46

S… Speaker 2 (25)

برای قالب هایی تا این هن مشابه نوعی اصراف

18:50

S… Speaker 2 (25)

نیست پس با در نظر داشته این که پیشینیان ما نیست

18:54

S… Speaker 2 (25)

تا قرنها به همان یک عنوان ترجیع بند بسند کرده

18:58

S… Speaker 2 (25)

بودند می توان همین عنوان را برای هر دو شکل بکار

19:03

S… Speaker 2 (25)

برد و مطمئن بود که هیچ مشکلی بر سر راه پدید

19:07

S… Speaker 1 (25)

نمی آید.

25

Sommario

Chiedi all'AI Informazioni su questo trascrizione