Kuonyesha tu
0:00
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
कल्पना करो,
0:00
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सुभह के 8 बजे हैं,
0:02
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तुम अपना फोन उठाते हो,
0:03
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
ATM जाना है,
0:04
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
पैसे निकालने हैं,
0:05
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तुम एप खोलते हो,
0:06
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बैलन्स चेक करते हो,
0:07
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और अचानक,
0:08
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
स्क्रीन पर लिखा है शून्य,
0:10
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तुम्हारा पूरा अकाउंट,
0:11
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सारी बचत,
0:12
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
महीनों की मेहनत,
0:13
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सब गायब,
0:14
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अब सवाल य
0:28
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
हम सब मानते हैं कि वो सुरक्षित है लेकिन क्या सच में है चलो आज
0:32
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
इसी सवाल का जवाब ढूंडते हैं
0:34
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
पहली बात हम बैंक में पैसे क्यों रखते हैं?
0:37
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सोचो,
0:38
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
जवाब सीधा है,
0:39
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सुरक्षा,
0:39
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सुविधा और थोड़ा सा ब्याज,
0:41
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
लेकिन क्या तुमने कभी सोचा है कि बैंक तुम्हारे पैसे का क्या करता है?
0:45
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बहुत से लोग सोचते हैं कि बैंक एक विशाल तिजोरी है,
0:49
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तुम पैसे
1:01
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
1:04
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और जब भी कोई आता,
1:05
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
उसका माल वापस कर दिया जाता था.
1:07
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
लेकिन फिर बैंकरों को एक चाला की सूझी.
1:09
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
वो सोचने लगे,
1:11
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सारे लोग एक साथ तो अपना पैसा नहीं निकालते,
1:14
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो क्यों न इसमें से कुछ पैसे उधार दे दें,
1:16
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और ब्याज कमाएं,
1:17
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और इसी के साथ शुरू
1:33
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बाकी का वो उधार दे सकता है,
1:34
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
निवेश कर सकता है,
1:36
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
खेल सकता है.
1:37
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और यहीं से शुरू होती है असली कहानी.
1:39
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
चलो एक उधारन लेते हैं.
1:41
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
मान लो तुमने बैंक में एक लाख रुपए जमा किये,
1:44
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अब भारतिये रिजर्व बैंक का नियम है,
1:46
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बैंक को इसका करीब 10 -15 प्रतिशत हिस्सा अपने पास रखना होता
1:50
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
है, बाकी का वो कुछ भी कर सकता है,
1:53
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो बैंक ने तुम्हारे एक लाख में से 10 ,000 रुपए अपनी तिजो
2:07
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अब उस दूसरे बैंक ने भी अपना 10 प्रतिशत रखा और बाकी उधार
2:11
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
दे दिया और ये सिलसला चलता रहता है तुम्हारा एक लाख असल
2:16
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
में पूरी एकोनॉमी में 50 लाख,
2:17
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
60 लाख,
2:18
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
कभी, कभी 100 लाख रुपए के काम करने लगता है ये है पैसा
2:23
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बनाने का असली जादू लेकि
2:26
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्योंकि ये सब पैसा असल में किसी के पास नहीं है वो सब
2:30
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
कागजी लेंदेन है किताबों में लिखे अंक है और अगर अचानक सब ने
2:34
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अपना पैसा वापस मांग लिया तो बैंक के पास है ही क्या उसके पास
2:39
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो सिर्फ 10 ,000 रुपए हैं जबकि उसे एक लाक देने है ये है बैंक
2:55
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बिल्कुल सही सुना तूरा बैंकिंग सिस्टम उम्मीद पर टिका है उम्मीद की
2:59
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सब एक साथ नहीं आएंगे उम्मीद की आज कोई अपना पैसा नहीं निकालेगा
3:03
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
उम्मीद की कल भी कोई नहीं निकालेगा और जब तक ये उम्मीद बनी रहती
3:07
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
है सब ठीक चलता है लेकिन जिस
3:16
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सन 1929 में अमेरिका भयानक आर्थिक मंदी लोगों
3:20
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
ने बैंकों से अपना पैसा निकालना शुरू किया अफवाह पहली कि बैंकों
3:24
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
के पास पैसा नहीं है और सच में बैंकों के पास पैसा नहीं था
3:28
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
9000 से ज्यादा बैंक बंद हो गए करोडों लोगों की बचत मिट्टी
3:32
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
में मिल ग�
3:43
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
भारत का पंजाब एंड महाराश्टर को ऑपरेटिव बैंक भी ऐसी ही मुसीबत
3:48
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
में आया सैकड़ों करोड रुपए फंसे हजारों लोगों की जिंदगी की कमाई अटक
3:52
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
गई और इनमें से ज्यादातर लोग किसान थे,
3:54
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बुजुर्ग थे वो लोग जिन्होंने सोचा था कि बैंक
4:12
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
भारत का कर्ज भी 160 खरब रुपए से ज्यादा हो,
4:15
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
चुका है,
4:16
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और तुम्हारी बचत इस पूरे कर्ज के धेर के ऊपर बैठी एक पतली
4:20
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
परत है, लेकिन बात ये है कि हमें ये डर दिखाया नहीं जाता,
4:24
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सरकारें कहती हैं,
4:25
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
चिंता मत करो,
4:26
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
हम बीमा देते हैं,
4:28
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
deposit insurance,
4:29
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
हाँ,
4:30
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
भारत में हर
4:37
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
लेकिन असली सवाल ये है,
4:38
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्या पांच लाख काफी हैं?
4:40
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्या तुम्हारी पूरी बचत पांच लाख से कम है?
4:43
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और दूसरी बात,
4:44
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
ये पैसे तुम्हें मिलेंगे कब?
4:45
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
किसी भी बैंक के डूबने पर कानूनी प्रक्रिया शुरू होती है.
4:49
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
कानूनी प्रक्रिया का मतलब है,
4:51
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सालों
4:55
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
का
5:03
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
5:06
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अगर देश के दस बड़े बैंक एक साथ मुश्किल में आ जाएं,
5:09
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो सरकार के पास कितना पैसा है सब को बचाने के लिए?
5:12
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सरकार के पास उतना पैसा कहां से आएगा?
5:15
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
ये है वो सवाल जिसका जवाब कोई नहीं देता.
5:18
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्योंकि असली सच ये है,
5:20
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बैंकिंग सिस्टम एक विशाल
5:35
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
लेकिन असली खत्रा ये है कि जब सब कुछ डिजिटल हो जाता है,
5:39
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो तुम्हारा पैसा और भी ज्यादा असुरक्षित हो जाता है,
5:42
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्योंकि अब उसे चुराने के लिए बंदूक की जरूरत नहीं,
5:45
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
बस एक हैक,
5:46
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
एक गलती,
5:47
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
एक सर्वर डाउन और सब गायब,
5:49
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
दुनिया में साइ
6:12
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
अगर सरकार को लगे कि किसी के खाते में बहुत पैसा है,
6:15
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो क्या वो उसे रोक सकती है,
6:17
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्या वो उसे जब्त कर सकती है,
6:19
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तक्नीकी रूप से हाँ,
6:21
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
और अब सवाल क्या वो ऐसा करेगी ये दूसरी बात है लेकिन
6:25
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
ये उसके हाथ में होगा और यही सबसे बड़ा खत्रा है कंट्रोल
6:29
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
हमने चाहा तो कि सुविधा के लिए सब डिजिटल हो लेकिन सुविधा
6:33
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
के पीछे हमने अपनी आजादी खो दी
6:36
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो अब सवाल ये नहीं है कि बैंक डूबेगा या नहीं सवाल ये है अगर
6:40
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
कल सुबह तुम्हारा फोन खुला और तुम्हारा बैलन्स शून ने दिखा तो तुम्हारे
6:45
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
पास क्या बचेगा क्या तुम्हारे पास असली पैसा है या सिर्फ कागज पर
6:49
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
लिखे कुछ अंक तुमने �
7:01
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
तो क्या तुम तैयार हो,
7:02
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्या तुम्हारी बचत सुरक्षित है,
7:04
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
या तुमने बस ये मान लिया है कि सुरक्षित है,
7:07
S… Speaker 2 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सोचो,
7:07
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
क्यूंकि शायद सबसे बड़ा खत्रा ये नहीं है कि बैंक डूब जाए,
7:12
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
सबसे बड़ा खत्रा है तुम्हारी ना समझी और तुम्हारा अंधा
7:16
S… Speaker 1 (kalpana kara subha kya 8 baja hya)
भरोसा

Nakala hii ilitokezwa na AI (utambuaji wa usemi wa kiaya). Inaweza kuwa na makosa Équipe dhidi ya sauti ya awali kwa utumizi wa kuchambua. Sera ya AI

Je, uwaambie marafiki wako kuhusu upendo wa STT.aiB!
Muhtasari
Bonyeza muhtasari ili kutokeza muhtasari wa AI juu ya nakala hii.
Kutoa muhtasari...
Uliza Maswali Kuhusu Mpito Huu
Uliza jambo lolote kuhusu nakala hii ya kitabu KULEA ile nitakayopata sehemu zinazofaa na majibu.