09 | STT.ai

0:00

S… Speaker 1 (09)

فصل ثوم زبان شعر صفحه

0:04

S… Speaker 1 (09)

106 تا 118

0:07

S… Speaker 2 (09)

شعر و دستور زبان در این کسی تردید ندارد

0:12

S… Speaker 2 (09)

که درستی زبان از لحاظ دستوری نخستین شرط

0:16

S… Speaker 2 (09)

سلامت آن است.

0:17

S… Speaker 2 (09)

رعایت قواعد دستوری نه تنها مایه درک

0:21

S… Speaker 2 (09)

درست و سالم شعر توسط مخاطب می شود در

0:26

S… Speaker 2 (09)

حفظ میراس زبانی هر ملتی هم اثر دارد.

0:30

S… Speaker 2 (09)

چون اهل عدب متولیان اصلی زبانند و

0:35

S… Speaker 1 (09)

در

0:35

S… Speaker 2 (09)

قدم اول آنها باید حرمتش را نگه دارند و مانع

0:39

S… Speaker 2 (09)

شیوع نادرستی ها شوند.

0:42

S… Speaker 2 (09)

صاحب قابوس نامه سخن خوبی دارد.

0:45

S… Speaker 2 (09)

سخنی که اندر نصر نگویند تو در نظر مگوی

0:49

S… Speaker 2 (09)

که نصر چون رعیت است و نظر چون پادشاه.

0:53

S… Speaker 2 (09)

آن چیزی که رعیت را نشاید پادشاه را هم

0:57

S… Speaker 1 (09)

نشاید.

0:59

S… Speaker 2 (09)

پاورقی سیری در شعر فارسی صفیه 469

1:04

S… Speaker 2 (09)

ولی در کنار توصیه کلی که در رعایت دستور زبان

1:08

S… Speaker 2 (09)

میتوان کرد باید این رو هم روشن کنیم که این مجموع قوانین

1:13

S… Speaker 2 (09)

از کجا آمده و میزان اعتبار آن تا چه حد

1:17

S… Speaker 2 (09)

است زبان در بین انسانها به تدریج پدید

1:21

S… Speaker 2 (09)

آمده و نیز به تدریج کامل شده است

1:24

S… Speaker 2 (09)

احالی هر زبانی به مرور زمان حس کردند

1:28

S… Speaker 2 (09)

که یک مجموعه واجگان با ترتیبهای متفاوت

1:32

S… Speaker 2 (09)

می تواند معنیهای گناگونی داشته باشد.

1:36

S… Speaker 2 (09)

بنابراین به صورت قراردادی شکلی خاص را در

1:40

S… Speaker 2 (09)

روابط واجه ها اختیار کردند که ما اینک به

1:44

S… Speaker 2 (09)

آن دستور زبان می گوییم.

1:46

S… Speaker 2 (09)

مثلا در زبان فارسی وقتی می گوییم رستم دیو سپید

1:50

S… Speaker 1 (09)

را کشت

1:51

S… Speaker 2 (09)

شنونده در میابد که دیو سپید کشته شده است.

1:55

S… Speaker 1 (09)

نرستم.

1:57

S… Speaker 2 (09)

چون به طور قراردادی پذیرفته است که در چونین جملاتی

2:01

S… Speaker 2 (09)

نخست فائل ذکر می شود و سپس مفعول اگر بگوییم

2:05

S… Speaker 2 (09)

دیو سپید رستم را کشت با این که تغییری در اصل

2:10

S… Speaker 2 (09)

واجگان ایجاد نشده است دریافت شنونده دگرگون می

2:14

S… Speaker 2 (09)

شود چون آن ترتیب عوض شده است اگر فارسی زبانان از

2:18

S… Speaker 2 (09)

قدیم عادت کرده بودند که نخست مفعول جمله را ذکر

2:22

S… Speaker 2 (09)

کنند شنونده امروزی نیست

2:24

S… Speaker 2 (09)

به همان عادت عمل می کرد و همان را ملاک دریافت

2:29

S… Speaker 2 (09)

خود می دانست بنابراین آنچه دستور زبان گفته می شود

2:33

S… Speaker 2 (09)

نه یک قانون آسمانی و ثابت بلکه مجموعی

2:37

S… Speaker 2 (09)

از قراردادهاییست که احالی یک زبان به طور

2:41

S… Speaker 2 (09)

طبیعی و تدریجی به آنها گردن نهاده اند اگر

2:45

S… Speaker 2 (09)

این قرارداد در طول زمان تغییر کند دستور زبان

2:50

S… Speaker 2 (09)

هم تغییر خواهد کرد

2:51

S… Speaker 2 (09)

مثلا فارسی زبانان پیشین گاهی اسمهای

2:56

S… Speaker 2 (09)

جمع عربی را دوباره با ها یا الف و

3:00

S… Speaker 2 (09)

نون فارسی جمع می بستند چنان که بیدل می گوید

3:04

S… Speaker 2 (09)

تاراجگر کل بود بدمستی اجزاها

3:08

S… Speaker 2 (09)

بابرقی غزلیات بیدل صفحه 47

3:13

S… Speaker 2 (09)

و این عیب دانسته نمی شده است چون همه جامعه

3:17

S… Speaker 2 (09)

فارسی زبان به این قرارداد آشنا بوده است ولی امروز

3:21

S… Speaker 2 (09)

ما این را نمی پذیریم پس دستور زبان قابل انعتاف

3:25

S… Speaker 2 (09)

است و اگر ما نتوانیم این انعتاف پذیری را بر خود هم

3:29

S… Speaker 2 (09)

بار کنیم نخواهیم توانست از همه قابلیت های زبان

3:34

S… Speaker 2 (09)

به نحو شایستهی بهره ببریم چون بسیار اتفاق می

3:38

S… Speaker 2 (09)

افتد که بیان برتر چیزی خارج از محدودی دستور

3:42

S… Speaker 2 (09)

زبان رایج را طلب می کند گفتیم که دستور زبان مجموعه

3:47

S… Speaker 2 (09)

قرارداد هاییست که با تفهیم و تفهم بین گوینده

3:51

S… Speaker 2 (09)

و شنونده کمک می کند

3:54

S… Speaker 2 (09)

حال اگر به طور استثنائی گوینده در وضعی

3:58

S… Speaker 2 (09)

بود که حس کرد با شکستن این قراردات ها بهتر می تواند

4:02

S… Speaker 2 (09)

با مخاطبش رابطه برقرار کند تکلیف او چیست؟

4:07

S… Speaker 2 (09)

آیا حق دارد حوضه این قراردادها را به طرز معقولی

4:11

S… Speaker 2 (09)

گسترشتهد؟ می گوییم بله حق دارد چون دستور

4:16

S… Speaker 2 (09)

زبان وسیله است نه هدف شاعر می تواند با ابزایش

4:20

S… Speaker 2 (09)

حوضه اختیارات خیش به زبان قابلیت بیشتری

4:24

S… Speaker 2 (09)

از آن چه دارد ببخشد این به معنای قانون شکنی نیست بلکه

4:29

S… Speaker 2 (09)

تلاشیست برای تکامل بخشیدن به قانون مثلا مرحوم

4:34

S… Speaker 2 (09)

سلمان هراتی در شعر

4:36

S… Speaker 2 (09)

با آفتاب سمیمی از مرگ بابی ساندرز مبارز

4:41

S… Speaker 2 (09)

ایرلندی که بر اثر اعتصاب غذایی علیه

4:45

S… Speaker 2 (09)

انگلیس در گذشت چون این تعبیر تنظامیزی دارد وقتی

4:49

S… Speaker 2 (09)

بابی ساندرز را خودکشی کردند پاورقی

4:53

S… Speaker 2 (09)

از آسمان سبز صفحه 101 خودکشی

4:58

S… Speaker 2 (09)

یک فعل لازم

5:00

S… Speaker 2 (09)

و او آن را به صورت متعدی به کار می برد.

5:03

S… Speaker 2 (09)

این ظاهرن خلاف قوانین دستور زبان است ولی شاعر

5:07

S… Speaker 2 (09)

با این قانون شکنی می خواسته است نکته ای را گوشتت کند.

5:11

S… Speaker 2 (09)

این که آمل یا مسبب همین خودکشی هم دیگران بودند.

5:16

S… Speaker 2 (09)

اگر او بیان عادی و مطابق دستور زبان را برمی گذید

5:20

S… Speaker 2 (09)

تمام لطف شعر از میان رفته بود.

5:22

S… Speaker 2 (09)

مورد دیگر این که ما در مورد جمع بستن اسامی قاعده

5:27

S… Speaker 1 (09)

هایی داریم.

5:28

S… Speaker 2 (09)

بعضی کلمه ها با ها جمع بسته می شوند.

5:31

S… Speaker 2 (09)

بعضی با آ و نون و بعضی با هر دو.

5:35

S… Speaker 2 (09)

حالا وقتی نیما یوشیح در مصرا قاصد روزان

5:39

S… Speaker 2 (09)

عبری داروگ که می رسد باران کلمه

5:44

S… Speaker 2 (09)

روز را که غالباً با ها جمع بسته می شود با

5:49

S… Speaker 2 (09)

الف و نون جمع می پندد.

5:51

S… Speaker 2 (09)

کاری خارج از حوزه این قراردات ها کرده و یا به

5:55

S… Speaker 2 (09)

عبارت دیگر یک قاعده دیگر هم به آن چه داشته ایم

5:59

S… Speaker 1 (09)

افزوده است.

6:00

S… Speaker 2 (09)

این کار نیما را به جرم این که خارج از دستور است نمیتوان

6:04

S… Speaker 2 (09)

محکوم کرد چون خود دستور زبان قطعیت مطلق

6:08

S… Speaker 1 (09)

ندارد.

6:09

S… Speaker 2 (09)

پابرقی برگزیده آثار نیما یوشیج

6:13

S… Speaker 2 (09)

شعر صفحه 290 در ضمن داروگ

6:18

S… Speaker 2 (09)

یعنی قرباقه درختی اما میزان اختیارات شاعر

6:22

S… Speaker 2 (09)

در افضایش قراردادهای زبانی چیست؟ همین نیما یوشیج

6:26

S… Speaker 2 (09)

در جایی دیگر که کوه را با الف و نون جمع بسته و

6:30

S… Speaker 2 (09)

کوهان گفته موفق بوده است براحتی میتوان حس

6:35

S… Speaker 2 (09)

کرد که این کوهان دیگر مثل روزان خوشساخت

6:39

S… Speaker 1 (09)

نیست

6:40

S… Speaker 2 (09)

ما این اصول را بر این مبنا می پذیریم که به انتقال

6:44

S… Speaker 2 (09)

مفاهم ذهنی ما کمک می کنند و اگر تصرفی

6:48

S… Speaker 2 (09)

هم در آنها می کنیم باید بنابر همین ملاحظه باشد

6:52

S… Speaker 2 (09)

وقتی شاعر می گوید شاه کوهان این انتقال خوب

6:56

S… Speaker 2 (09)

صورت نمی گیرد شاید چون کوهان در زبان فارسی

7:01

S… Speaker 2 (09)

معنای آشناتری هم دارد کوهان شطور حالا

7:05

S… Speaker 2 (09)

همین کوهان را در شعر قطران تبریزی ببینید

7:09

S… Speaker 2 (09)

شبند از گنج تو غاران چو کوهان شبند

7:13

S… Speaker 2 (09)

از خیل تو کوهان چو غاران

7:15

S… Speaker 2 (09)

پاوروی اتار و لغای نیما یوشیج

7:20

S… Speaker 2 (09)

صفحه 61 کوهان در اینجا زودتر ما

7:24

S… Speaker 2 (09)

را به معنای کوها هدایت می کند چون در کنار غاران

7:28

S… Speaker 2 (09)

آمده است پس یک تصرف دستوری ممکن است در

7:32

S… Speaker 2 (09)

یک متن عدبی پذیرفته شدنی باشد و در متن

7:36

S… Speaker 2 (09)

دیگری نه و ما نمی توانیم هر تصرفی را به طور

7:41

S… Speaker 2 (09)

متنق بپذیریم یا رد کنیم

7:43

S… Speaker 2 (09)

نکته دیگر این که به هر حال ارتباط گوینده و مخاطب

7:48

S… Speaker 2 (09)

به وسیله همین قراردادها برقرار می شود

7:52

S… Speaker 2 (09)

و برای حفظ این ارتباط لازم است که دستیازی شاعران

7:56

S… Speaker 2 (09)

و نمیسندگان در دستور زبان اندک و فقط در

8:01

S… Speaker 2 (09)

هنگام نیاز باشد.

8:02

S… Speaker 2 (09)

وقتی شاعر از محدوده قراردادهای رایج و پذیرفته

8:06

S… Speaker 2 (09)

شده خارج می شود باید این را هم بداند که شاید

8:10

S… Speaker 2 (09)

مخاطبان با او همراهی نکنند و شعرش را پس

8:15

S… Speaker 1 (09)

بزنند.

8:15

S… Speaker 2 (09)

در یک سوی این قرارداد نانوشته ولی معتبر مخاطبیست

8:20

S… Speaker 2 (09)

که شاید چندان هم راقب به تصرف دران نباشد.

8:24

S… Speaker 2 (09)

باید دیده شود که شاعر در برابر یک کار خلاف

8:28

S… Speaker 2 (09)

عادت چیزی در خور ارائه کرده یا نه.

8:31

S… Speaker 2 (09)

به واقع تصرف در دستور زبان به خودی خود عرضش

8:35

S… Speaker 1 (09)

ویجهی ندارد.

8:36

S… Speaker 2 (09)

و فقط راهیست برای دستیابی به عرضش هایی که

8:41

S… Speaker 2 (09)

ممکن است در رعایت دستور زبان قابل دستیابی نباشند.

8:45

S… Speaker 2 (09)

مسئله دیگر وظیفه شاعر در قبال زبان است

8:49

S… Speaker 2 (09)

که قرنها وجود داشته و پس از اونیست تداوم خواهد

8:53

S… Speaker 1 (09)

داشت.

8:54

S… Speaker 2 (09)

ما نمی توانیم به دلخواه خود این قواعد را طوری تغییر دهیم

8:58

S… Speaker 2 (09)

که پیوند نسل های آینده با میراس عدبیشان

9:03

S… Speaker 2 (09)

بریده شبد اگر شاعران ما به همان اندازه که

9:07

S… Speaker 2 (09)

در حوضه خیال و موسیقی نوعاوری کرده اند در

9:11

S… Speaker 2 (09)

زبان هم کرده بودند زبان عدبی ما انقدر متحول

9:16

S… Speaker 2 (09)

می شود که ما حتی دیگر قادر به فهم شعر مولانا و

9:20

S… Speaker 2 (09)

حافظ و بیدل هم نبودیم چه برسد؟

9:23

S… Speaker 2 (09)

به شاعران کاهنتری چون فردوسی و ناصر خسرو.

9:26

S… Speaker 2 (09)

می توان گفت برخلاف خیال که در آن نعاوری

9:31

S… Speaker 2 (09)

اصل بود در دستور زبان حفظ سنت

9:35

S… Speaker 2 (09)

شرط است و نعاوری فقط آنگاه پذیرفتنی خواهد

9:39

S… Speaker 2 (09)

بود که به رسایی و تأثیر کلام بی افضاید.

9:43

S… Speaker 2 (09)

یعنی شاعر در قبال آنچه از دست داده است چیز

9:47

S… Speaker 2 (09)

بزرگتری به دست بیاورد و نکتی دیگر این که قواعد زبان

9:52

S… Speaker 2 (09)

در طول زمان و به تناسب مقتضیات شکل گرفته

9:56

S… Speaker 2 (09)

است. بر شکلگیری آنها اصول کلی

10:00

S… Speaker 1 (09)

حاکم است اصولی بر مبنای رسایی، زیبایی،

10:04

S… Speaker 1 (09)

ایجاز، سهولت تلفز و غیره که

10:08

S… Speaker 1 (09)

زبانشناسان تا حد زیادی این اصول را مدون

10:13

S… Speaker 1 (09)

کرده و نشان دادن که مثلا چرا فارسی زبانها

10:17

S… Speaker 1 (09)

عادت کرده اند که دانشمند را با الف و نون جمع

10:21

S… Speaker 1 (09)

ببندند و روز را با ها

10:24

S… Speaker 1 (09)

بس در این اصول کلی که ریشه قراردادهای زبانی از آنها

10:28

S… Speaker 1 (09)

آب می خورد در اینجا مورد نظر ما نیست فقط می خواهیم این را

10:32

S… Speaker 1 (09)

یاداور شویم که بدون توجه به این اصول هیچ تصرفی

10:37

S… Speaker 1 (09)

در آنها موفق و پایدار نخواهد بود ترزی افشار

10:41

S… Speaker 1 (09)

شاعریست که رغبت فراوانی به صرف کردن اسمها

10:45

S… Speaker 1 (09)

و صفتها به شکل فعل داشته است در شعر او به

10:50

S… Speaker 1 (09)

وفور به فعلهایی چون در سیدم

10:53

S… Speaker 1 (09)

یعنی درست خاندم، فرنگیدم، به فرنگ

10:57

S… Speaker 1 (09)

رفتم، به نگاهم یعنی نگاه کنم

11:01

S… Speaker 1 (09)

و غیره بر می خوریم که بیشتر از روی تفنن و هنرنمایی

11:06

S… Speaker 1 (09)

آمده است نه بنابرای یک نیاز امیق زبانی چون

11:10

S… Speaker 1 (09)

این است که نه برای شاعر حوییتی در خور فراهم آورده

11:14

S… Speaker 1 (09)

و نه شعرش را تأثیر فیجهی بخشیده است تصرف

11:19

S… Speaker 1 (09)

در دستور زبان اگر از

11:21

S… Speaker 1 (09)

سر تفنن و ناآگاهی باشد چون این نتیجه دارد بسیار

11:25

S… Speaker 1 (09)

فرق است بین آن که اسم و زمیر را از صفت باز نشناسد

11:30

S… Speaker 1 (09)

و برای آنها هم صفت تفضیری بیاورد و مولانای

11:34

S… Speaker 1 (09)

دانشمند که می خواهد بگوید من از می هم مست کننده

11:38

S… Speaker 1 (09)

تر هستم ولی به جای صفت مست کننده خود اسم

11:43

S… Speaker 1 (09)

باده را می آورد و به این ترتیب این اقراق را شدت

11:47

S… Speaker 1 (09)

بی بخشد ای می

11:49

S… Speaker 1 (09)

بدترم است و من بادترم است و پرجوشترم

11:54

S… Speaker 1 (09)

است و آهسته که سرمستم پابرقی گذیده

11:58

S… Speaker 1 (09)

غزلیات شمس صفیه 266 سهولت

12:03

S… Speaker 1 (09)

زبان

12:03

S… Speaker 1 (09)

منظور ما از سهولت زبان مطابقت آن با هنجارهای

12:08

S… Speaker 1 (09)

طبیعی کلام است و پرهیز شاعر از آن چه این ساختار

12:12

S… Speaker 1 (09)

را به هم می زند.

12:13

S… Speaker 1 (09)

این سهولت زبان در دو حوضه قابل بحث است.

12:17

S… Speaker 1 (09)

واجگان و ساختار جمله.

12:19

S… Speaker 1 (09)

در حوضه واجگان منظور این است که کلمات سالم

12:24

S… Speaker 1 (09)

و بدون شکستگی هایی که در تنگنای وز نقافیه

12:28

S… Speaker 1 (09)

بر شعر تحمیل می شود بکار رود.

12:32

S… Speaker 1 (09)

چون گاهی اتفاق می افتد که شاعر مثلا به جای از کلمی

12:37

S… Speaker 1 (09)

زی را می آورد یا به جای ماه می گوید مه

12:41

S… Speaker 1 (09)

یا حتی از آن شدید تر استخان را به صورت ستخان

12:46

S… Speaker 1 (09)

به کار می برد چنان که خلیل الله خلیلی گفته است به

12:51

S… Speaker 1 (09)

گداخت زینگر ما مرا ستخان به کانون بدن

12:55

S… Speaker 1 (09)

یا مرحبا نعمل بلد یا حبزا نعمل

13:00

S… Speaker 1 (09)

وطن پاورقی مجموعه اشعار خلیل الله

13:04

S… Speaker 1 (09)

خلیلی صفحه 91 در ساختار جمله منظور

13:08

S… Speaker 1 (09)

از شکستگی این است که ترتیب واجه ها مطابق طبیعت

13:12

S… Speaker 1 (09)

زبان نباشد هرچند ممکن است از نظر دستوری درست

13:16

S… Speaker 1 (09)

هم باشد این بیت از حزین لاهیجی را ببینید شتابان

13:20

S… Speaker 1 (09)

از جهان چون برگ رفتن خوش بود ما را

13:24

S… Speaker 1 (09)

که از داق عزیزان نعل در آتش بود مارا پاورقی

13:29

S… Speaker 1 (09)

شاعری در حجوم منتقدان صفیه 391

13:33

S… Speaker 1 (09)

مصرا اول اگر با ترتیب طبیعی جمله در زبان

13:37

S… Speaker 1 (09)

فارسی بیان می شد باید چونین می بود مارا چون

13:42

S… Speaker 1 (09)

برق شتابان از جهان رفتن خوش است

13:45

S… Speaker 1 (09)

و شاعر برای درست شدن وزن شعرش ناچار

13:50

S… Speaker 1 (09)

شده است جمله را چنان به هم بریزد گاه این شکستگی

13:54

S… Speaker 1 (09)

نهوی انقدر شدید می شود که دریافت

13:58

S… Speaker 1 (09)

معنی را دشوار می کند چنان که در این بیت انوری رخ

14:03

S… Speaker 1 (09)

داده است کشت فرزند گرامی را گر ناگهان

14:07

S… Speaker 1 (09)

بیند از بیم خروشید نیارد

14:11

S… Speaker 2 (09)

مادر

14:12

S… Speaker 1 (09)

پاورنگی مفلس کیمیا فروش صفیه

14:17

S… Speaker 1 (09)

144 شاعر می خواهد بگوید اگر مادر

14:21

S… Speaker 1 (09)

ناگهان فرزند گرامی را کشته ببیند از

14:25

S… Speaker 1 (09)

بیم خروش بر نخواهد آورد ولی چنان جمله را به هم

14:29

S… Speaker 1 (09)

ریخته است که ما آن را فقط به کمک قراین معنوی می فهمیم

14:34

S… Speaker 1 (09)

ادبای قدیم ما از بیان سهل و ممتنه بسیار

14:38

S… Speaker 1 (09)

سخن گفته و همواره شعر فروخی و سعدی و

14:42

S… Speaker 1 (09)

فقط همین دو را مستاق آن دانستند بدون بحث

14:47

S… Speaker 1 (09)

در این که

14:47

S… Speaker 1 (09)

این بیان چگونه ایجاد می شود و چه ویژگی هایی دارد؟ آدبای

14:52

S… Speaker 1 (09)

متاخر هم به تأثیر از آنان تعریف و توصیفی

14:57

S… Speaker 1 (09)

کلی از این نوع بیان داشتند

15:00

S… Speaker 2 (09)

باز هم شعر همان دو شاعر را بدون این

15:04

S… Speaker 2 (09)

که فرد سالسی برایشان متصور باشند به عنوان

15:08

S… Speaker 2 (09)

نمونه ذکر کردند.

15:09

S… Speaker 2 (09)

واقعیت این از که بیان سهل و ممتنه وقتی روی می نماید

15:14

S… Speaker 2 (09)

که ترتیب اجزای جمله مطابق هنجار

15:18

S… Speaker 2 (09)

عادی زبان باشد.

15:19

S… Speaker 2 (09)

اینجا شعر چنان با این هنجار نزدیک می شود که

15:23

S… Speaker 2 (09)

گمان می رود نزیر آن سرودن بسیار سهل است.

15:28

S… Speaker 2 (09)

در حالی که چونین نیست و بلکه حفظ توام ساختار

15:32

S… Speaker 2 (09)

طبیعی زبان و وزن و قافیه بسیار محارت

15:36

S… Speaker 2 (09)

می خواهد و همینه از که در شعرهای فرخی و سعدی و

15:41

S… Speaker 2 (09)

دیگر آثار سهل و ممتنه دیده می شود ولی

15:45

S… Speaker 2 (09)

سهولت به معنایی که ما در نظر داشته ایم

15:49

S… Speaker 2 (09)

همواره بالاترین حد زبان نیست

15:52

S… Speaker 2 (09)

و نمی توان گفت که به این ترتیب ما به یک زبان برتر دست

15:57

S… Speaker 2 (09)

یافتیم اندک نیست مواردی که شاعر لازم می بیند

16:01

S… Speaker 2 (09)

امدن اجزای جمله را جا به جا کند تا به زبانی

16:05

S… Speaker 2 (09)

برتر و معصرتر برسد حتی گاهی چنان که در بحث

16:09

S… Speaker 2 (09)

غرابت خواهیم دید شکستن کلمات هم خود می تواند

16:14

S… Speaker 2 (09)

زبان را زیبایی ببخشد برای روشندتر شدن بحث

16:18

S… Speaker 2 (09)

ذکر حکایتی بد نیست می گویند

16:21

S… Speaker 2 (09)

باری سعدی چونین بیتی می سراید خدا کشتی

16:26

S… Speaker 2 (09)

آنجا که خواهد برد وگر ناخدا

16:30

S… Speaker 2 (09)

جامع برتن دارد و اتفاقا شبیه فردوسی

16:34

S… Speaker 2 (09)

را به خواب می بیند فردوسی زمن ستایش از سعدی

16:39

S… Speaker 2 (09)

می گوید اگر من شاعرش بودم چونین می گفتم برد

16:43

S… Speaker 2 (09)

کشتی آنجا که خواهد خدای

16:46

S… Speaker 2 (09)

درد جامعه برتن اگر ناخدای پاورقی

16:50

S… Speaker 2 (09)

منبع مکتوبی برای این بیت ها و این حکایت

16:54

S… Speaker 2 (09)

در اختیار نگارنده نیست این حکایت ممکنه است حقیقت

16:58

S… Speaker 2 (09)

تاریخی نداشته باشد ولی حقیقت دیگر رو می نمایاند

17:02

S… Speaker 2 (09)

و آن تأثیر ترتیب خاص واجگان در لحن

17:06

S… Speaker 2 (09)

شعر است در بیت اول واجگان به همان ترتیب طبیعی

17:11

S… Speaker 2 (09)

کلام آمده است

17:12

S… Speaker 2 (09)

و در بیت دوم جای فعل و فائل عوض شده است ولی

17:16

S… Speaker 2 (09)

این جا به جایی نه تنها به رسایی بیت لطمه

17:21

S… Speaker 2 (09)

نزده که آن را هماسی تر هم کرده است جا

17:25

S… Speaker 2 (09)

به جایی اجزای جمله و به ویژه آوردن فعل در آغاز

17:29

S… Speaker 2 (09)

آن یکی از خصوصیات زبان فردوسی است و از

17:33

S… Speaker 2 (09)

اوامل تشدید لحن هماسی این شاعر سعدی هم که

17:37

S… Speaker 2 (09)

در زبان سهل و ممتنه شهرت دارد

17:40

S… Speaker 2 (09)

اگر این قصه ساختگی باشد هم قطعا سازنده اش آدم

17:44

S… Speaker 2 (09)

بازوقی بوده و می دانسته از که هر بیت را به

17:48

S… Speaker 2 (09)

چه شاعری نسبت داد شاید با این سخنان بتوان

17:52

S… Speaker 2 (09)

به این نتیجه رسید که سهولت زبان نه یک امتیاز مطلق

17:57

S… Speaker 2 (09)

بلکه یک ویجگی است که البته شعر را روان و همه

18:01

S… Speaker 2 (09)

پسند می سازد و به حافظه سپردن آن را

18:05

S… Speaker 2 (09)

آسان می کند

18:06

S… Speaker 2 (09)

بی جهت نیست که شعر سعدی این همه در حافظه فارسی زبانان

18:11

S… Speaker 2 (09)

رسوخ کرده است امروزی بودن زبان رودکی

18:16

S… Speaker 2 (09)

سمرغندی در شعر معروف بوی جوی مولیان می

18:20

S… Speaker 2 (09)

گوید رود جیهون از نشاط روی دوست

18:24

S… Speaker 2 (09)

خنگ ما را تا میان آید همی پاورقی سیری

18:29

S… Speaker 2 (09)

در شعر فارسی صفحه دیویست و چارده رودکی و دیگر

18:33

S… Speaker 2 (09)

احالی زبان فارسی در آن ایام کلمه خنگ را

18:37

S… Speaker 2 (09)

به معنای عصب به کار می بردند پس طبق نظام واجگانی

18:42

S… Speaker 2 (09)

آن روزگار این شعر معنی درستی دارد اما این

18:46

S… Speaker 2 (09)

خنگ اکنون معنی عبله دارد شاعر امروز

18:50

S… Speaker 2 (09)

باید چه نوع رفتاری با این کلمه

18:53

S… Speaker 2 (09)

و نزایی را آن داشته باشد اگر او هم به اعتبار شعر

18:57

S… Speaker 2 (09)

رودکی خینگ را به معنای اصب بیاورد درست

19:01

S… Speaker 2 (09)

عمل کرده است یا نه شاید تکرار مکررات باشد

19:05

S… Speaker 2 (09)

اگر بخواییم ثابت کنیم همانگونه که دستور زبان پدیده

19:09

S… Speaker 2 (09)

این قراردادی و تابع مقتضیات اصر است معانی

19:14

S… Speaker 2 (09)

واجگان هم بستگی به پذیرش احالی یک زبان در

19:18

S… Speaker 2 (09)

یک مقتع زمانی دارد و ممکن است

19:21

S… Speaker 2 (09)

در طول زمان تغییر کند اتفاقا معنی واجگان

19:25

S… Speaker 2 (09)

خیلی سریع تر و آشکار تر از قواهد دستور تغییر

19:29

S… Speaker 2 (09)

می کند بگونه که گاهی با یک تحول سیاسی و اجتماعی

19:34

S… Speaker 2 (09)

واجه های بسیاری تغییر معنی می دهند و یا

19:38

S… Speaker 2 (09)

حوضه کار بردشان عوض می شود مثلا تا پیش از انقلاب

19:42

S… Speaker 2 (09)

اسلامی در ایران واجه مبتزل به معنی پیش

19:47

S… Speaker 2 (09)

پا افتاده و مستعمل به کار می رفت

19:50

S… Speaker 2 (09)

و به این ترتیب شعر مبتزل به شعری تقلیدی و پیش

19:54

S… Speaker 2 (09)

پا افتاده اطلاق می شد اما همین کلمه اکنون بار ارزشی

19:58

S… Speaker 2 (09)

دیگری یافته و بیشتر در حوضه اخلاقیات کار بردارد و

20:03

S… Speaker 2 (09)

شعر مبتزل یعنی شعری که با محتوی زده

20:07

S… Speaker 2 (09)

اخلاقیست یک شاعر با مردم زمانه خود سخن

20:11

S… Speaker 2 (09)

می گوید نه با مردمی که قرنها پیش از او زیسته و درگذشتند

20:15

S… Speaker 2 (09)

پس انتظار می روید مرکز توجهش به زبان آنان باشد و

20:19

S… Speaker 2 (09)

در انتخاب واجگان و شیوه جمله بندی قراردادهای

20:24

S… Speaker 2 (09)

رایج اصل خود را در نظر گیرد.

20:26

S… Speaker 2 (09)

بسیار طبیعی است اگر شاعر امروز از بین دو واجه

20:31

S… Speaker 2 (09)

هم معنی اختر و ستاره دومی را برگذیند

20:35

S… Speaker 2 (09)

و یا از کار برد همی به جای می پرهیز

20:39

S… Speaker 2 (09)

کند. آنچه ما می گوییم حرف تازهی نیست شاعران

20:43

S… Speaker 1 (09)

بزرگ ما.

20:45

S… Speaker 2 (09)

از آغاز تا کنون چنین گفتند همان همی در آثار

20:49

S… Speaker 2 (09)

فردوسی و ناصر خسرو کار برد فراوانی دارد و

20:53

S… Speaker 2 (09)

رودکی آن را ردیف شعرش ساخته است ولی در شعر حافظ

20:57

S… Speaker 2 (09)

چند بار بیشتر نیامده است و در شعر بیدل شاید

21:02

S… Speaker 2 (09)

اصلا یافت نشود اولین آرزهی که استفاده از واجگان

21:06

S… Speaker 2 (09)

متروک در پیدارت احتمال درک نشدن معنی

21:11

S… Speaker 2 (09)

شعر توسط مخاطب است

21:13

S… Speaker 2 (09)

شاید بتوان این مشکل را به کمک فرهنگ لغت یا

21:17

S… Speaker 2 (09)

مراجعه به شعر قدما حل کرد ولی مشکل اصلی تر این

21:22

S… Speaker 2 (09)

است که دیگر دریافت مخاطب شفافیت دریافت

21:26

S… Speaker 2 (09)

مستقیم را ندارد این دریافتیست اقلی و نه حسی

21:30

S… Speaker 2 (09)

ما از آتش دریافت حسی تری داریم و احساس

21:35

S… Speaker 2 (09)

گرمای بیشتری میکنیم تا نار هرچند بدانیم

21:39

S… Speaker 2 (09)

این نار همان آتش است

21:42

S… Speaker 2 (09)

بنابراین با واجگان متروک و کوهن هرچند

21:46

S… Speaker 2 (09)

معنی شعر را دریابیم آن حس بیواسته و

21:50

S… Speaker 2 (09)

دریافت سریع را نخواهیم داشت این است مشکل

21:55

S… Speaker 2 (09)

اصلی قدمت زبان ما وقتی شعر خاقانی را می خانیم

21:59

S… Speaker 2 (09)

که در وصف حضرت پیامبر اکرم صلی اللہ می گوید عدسه

22:03

S… Speaker 2 (09)

او آدم است عدسه آدم مسیح اینت

22:08

S… Speaker 2 (09)

خلف

22:26

S… Speaker 2 (09)

به اینجا به معنی تربیت شده

22:30

S… Speaker 2 (09)

و نتیجه است.

22:32

S… Speaker 2 (09)

هر کلمه یک تأثیر حسی دارد که پیش از تأثیر

22:36

S… Speaker 2 (09)

معنوی روخ می داد.

22:38

S… Speaker 2 (09)

خاقانی کلمه را با فرهنگ زبانی روزگار خود درست

22:42

S… Speaker 2 (09)

بکار برده است ولی شاعر امروز اگر با آن زبان سخند بگوید

22:46

S… Speaker 2 (09)

و مثلا دست برد را که اکنون تداییگر معنای دیگر

22:51

S… Speaker 2 (09)

است به همون معنای قدیمی هنر مردی و ایاری

22:55

S… Speaker 2 (09)

بکار برد در ارتباط با مخاطب مشکل خواهد

22:59

S… Speaker 2 (09)

داشت چنان که در این بیت ها از علی معلم دامغانی

23:03

S… Speaker 1 (09)

میبینیم

23:04

S… Speaker 2 (09)

باور کنیم رجعت سرخ ستاره را میاد

23:08

S… Speaker 2 (09)

دست برد شگفتی دوباره را پاورقی

23:12

S… Speaker 2 (09)

رجعت سرخ ستاره صفحه چهل و شش

23:16

S… Speaker 2 (09)

دست بردی سره کردیم قرامت با ماست گرزره

23:21

S… Speaker 2 (09)

بنگردیم کرامت با ماست شاید کسانی با

23:25

S… Speaker 2 (09)

اصل این بحث مخالف باشند این سخن را بسیار می شرویم

23:29

S… Speaker 2 (09)

که هیچ واجهی کهنه نمی شود بلکه مهم این

23:33

S… Speaker 2 (09)

است که در چه موقعیتی بکار رود یک واجه قدیمی هم

23:38

S… Speaker 2 (09)

می تواند کاملا در شکل نوین ظاهر شود ما این سخن

23:42

S… Speaker 2 (09)

را می پذیریم ولی اضافه می کنیم

23:45

S… Speaker 2 (09)

که این موقعیت برای همه واجگان به صورت

23:49

S… Speaker 2 (09)

یک سانی فراهم نمی شود

23:51

S… Speaker 2 (09)

و بعضی از آنها ذاتن قابلیت کمتری برای

23:56

S… Speaker 2 (09)

درخشش دارد حالا این را کهنگی به نامیم یا چیزی

24:00

S… Speaker 2 (09)

دیگر فرق نمی کند مهم این است که ما حضور

24:04

S… Speaker 2 (09)

فعال این واجه ها را در زبان شاهد نیستیم بله

24:08

S… Speaker 2 (09)

یک واجه کهنه می تواند در شکل نوین

24:12

S… Speaker 2 (09)

هم ظاهر شود ولی نه به قوت مترادف زندگی

24:17

S… Speaker 1 (09)

خیش

09

Sammanfattning

Fråga AI om detta Transcript