20
May 08, 2026 14:31
· 14:10
· FA
· Whisper Turbo
· 2 speakers
This transcript expires in 29 दिनानि।
अद्यतनीकरणं स्थायी भण्डारणार्थम् →
केवलं दर्शयति
0:00
S…
Speaker 1 (20)
فصل چهارم موسیقی در شعر صفحه
0:04
S…
Speaker 1 (20)
223 تا 229
0:08
S…
Speaker 1 (20)
موسیقی داخلی موسیقی بیرونی یعنی وزن
0:13
S…
Speaker 1 (20)
حاصل تناسب میان هجاها بود و موسیقی کناری
0:17
S…
Speaker 1 (20)
یعنی قافیه و ردیف حاصل تناسب میان سامتها
0:21
S…
Speaker 1 (20)
و مساوتهای آخر مسراها ولی تناسب در جای
0:25
S…
Speaker 1 (20)
دیگر هم میتوان رخ نماید در هماوایی میان کلمات
0:29
S…
Speaker 1 (20)
مثلا در این بیت از جامعی میان تاک
0:33
S…
Speaker 1 (20)
نشان و تاک نشان نوعی تناسب یا
0:37
S…
Speaker 1 (20)
مشابهت است.
0:38
S…
Speaker 1 (20)
بودمان روز من از تایفه دردکشان که
0:42
S…
Speaker 1 (20)
نه از تاک نشان بود و نه از تاک نشان.
0:47
S…
Speaker 1 (20)
پاورغی سیری در شعر فارسی صفحه 367
0:52
S…
Speaker 1 (20)
این هماوایی ممکن است کامل باشد همانند بیت بالا
0:56
S…
Speaker 1 (20)
و ممکن است نباشد همانند زهره و زهره
1:01
S…
Speaker 1 (20)
در این بیت مولانا که سامتهایشان یکسان است ولی
1:06
S…
Speaker 1 (20)
در اولین مساوت اختلاف دارند دیده سیر است مرا جان
1:10
S…
Speaker 1 (20)
دلیر است مرا زهره شیر است مرا زهره تابنده
1:15
S…
Speaker 1 (20)
شدم
1:15
S…
Speaker 1 (20)
پاوراری، چشمه روشن، صرفه 212.
1:19
S…
Speaker 1 (20)
همچنان هماوایی می تواند با تکرار بیش از حد
1:23
S…
Speaker 1 (20)
معمول یک سامت یا مساوت در بخشی از شعر رخ
1:28
S…
Speaker 1 (20)
نماید که به آن واج آرایی هم می گویند.
1:31
S…
Speaker 1 (20)
پاوراری
1:33
S…
Speaker 1 (20)
حافظ نامه جلد دوم صفحه 760.
1:36
S…
Speaker 1 (20)
مثل تکرار سامت میم در این بیت بیدل.
1:40
S…
Speaker 1 (20)
بیا ای جام و مینای ترب نخش کف پایت.
1:44
S…
Speaker 1 (20)
خرام موج می مخمور ترز آمدنهایت.
1:49
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی غزلیات بیدل صفحه 204.
1:52
S…
Speaker 1 (20)
یا تکرار صدای سین در مصرای اول این بیت
1:56
S…
Speaker 1 (20)
نصر الله مردانی.
1:59
S…
Speaker 1 (20)
صدای سم سمند سپید می آید یلی که
2:03
S…
Speaker 1 (20)
سینه زلمت دریده می آید پاورقی خوننامه
2:07
S…
Speaker 1 (20)
خاک صفحه یازده و یا تکرار مسوط
2:12
S…
Speaker 1 (20)
بلند آ در این بیت از حافظ براستان جانان
2:16
S…
Speaker 1 (20)
گرسر توان نهادن گلبانگ سربلندی بر
2:20
S…
Speaker 1 (20)
آسمان توان زد
2:23
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی دیوان حافظ غزل 154
2:27
S…
Speaker 1 (20)
نوعی دیگر تناسب آبایی هم داریم و آن رابطه
2:32
S…
Speaker 1 (20)
میان صوت و معنای کلمات است که به آن نام
2:36
S…
Speaker 1 (20)
آبایی گفتند.
2:37
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی تقیه وحیدیان کامیار در قلم
2:41
S…
Speaker 1 (20)
رو به زبان و عدویات فارسی صفحه 59
2:45
S…
Speaker 1 (20)
نام بعضی از اشیا و مظاهر طبیعت مستقیمن از
2:49
S…
Speaker 1 (20)
صدای آنها اختباس شده است مثل خشخش، جیک
2:54
S…
Speaker 1 (20)
جیک و میو میو
2:56
S…
Speaker 1 (20)
اینها از آنجا که مستقیمن و به طور طبیعی بر مفاهمشان
3:00
S…
Speaker 1 (20)
دلالت می کنند بر الفاظ قراردادی ترجیح دارند.
3:05
S…
Speaker 1 (20)
زیرا دلالت آنها بر مفاهمشان بیواسته صورت
3:09
S…
Speaker 1 (20)
می گیرد.
3:09
S…
Speaker 1 (20)
مثلا در صدای گربه واجه های صدا و
3:14
S…
Speaker 1 (20)
گربه قراردادی است.
3:15
S…
Speaker 1 (20)
اما میو میو که معادل آنست واجه
3:20
S…
Speaker 1 (20)
طبیعی است و در حقیقت خود صدای گربه است.
3:24
S…
Speaker 1 (20)
شاعر می تواند به یاری نام آواها مفاهم
3:28
S…
Speaker 1 (20)
را تا حدود بیواسته و مستقیمن ابلاغ کند و
3:32
S…
Speaker 1 (20)
در این صورت زبان شعر فراتر از وسیلهی برای
3:37
S…
Speaker 1 (20)
ابلاغ مفاهم و زیبایی های طبیعت است و حکم
3:41
S…
Speaker 1 (20)
خود طبیعت را پیدا می کند پاورقی همانجا مجموعه
3:46
S…
Speaker 1 (20)
این نوع تناسب های آوایی را موسیقی داخلی نامیدند
3:50
S…
Speaker 1 (20)
به عبارت دیگر موسیقی داخلی هر نوع تناسب
3:54
S…
Speaker 1 (20)
است که بین سامت ها و مساوت های کلام روخ دهد.
3:59
S…
Speaker 1 (20)
ما شکل های ساده ای از این نوع موسیقی را در تکرار
4:03
S…
Speaker 1 (20)
سامت ها و مساوت ها دیدیم.
4:05
S…
Speaker 1 (20)
شاعران بسیاری هستند که فقط به همین تکرار بسنده
4:10
S…
Speaker 1 (20)
می کنند و از شکلهای پیشرفته تر این موسیقی غافلند.
4:14
S…
Speaker 1 (20)
به واقع آنچه در موسیقی شعر اهمیتی واقع
4:18
S…
Speaker 1 (20)
دارد خوشاهنگی آواهاست نه فقط تکرار
4:23
S…
Speaker 1 (20)
سادهشان.
4:23
S…
Speaker 1 (20)
گایی حتی تکرار یک سامت یا مسوت ایجاد
4:28
S…
Speaker 1 (20)
تنافر حروف می کند یعنی باعث دوشواری خاندن
4:32
S…
Speaker 1 (20)
شعر می شود.
4:33
S…
Speaker 1 (20)
در مصره دوم این بیت از یوسف علی میرشکاک سامت
4:37
S…
Speaker 1 (20)
سین تکرار شده است ولی این تکرار بیشتر دوشواری
4:42
S…
Speaker 1 (20)
آفریده است تا زیبایی آفتاب دین احمد جانشین
4:47
S…
Speaker 1 (20)
بوتراب بر سر حق صدر سبز سایگستر
4:52
S…
Speaker 1 (20)
مرده است پاورقی ماه و کتان
4:56
S…
Speaker 1 (20)
صفحه سیزدم یا در مصره اول این بیت خاق
5:00
S…
Speaker 1 (20)
یعنی واجه ها به تنهایی خوشاهنگند و براحتی تلفز
5:04
S…
Speaker 1 (20)
می شود ولی در ترکیب جمله با هم ناسازگاری دارد
5:08
S…
Speaker 1 (20)
چون گذشته از همجواری که و گه
5:12
S…
Speaker 1 (20)
که تلفزشان را دشبار کرده است گناگونی مخرج
5:17
S…
Speaker 1 (20)
سوت در سامت ها نیز مصراء را از خوشاهنگی
5:21
S…
Speaker 1 (20)
انداخته است از بسی پر ملک گسترده زیر
5:25
S…
Speaker 1 (20)
پای هاج
5:26
S…
Speaker 1 (20)
حاج زیر پای فرش سندس الوان دیده اند.
5:30
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی موسیقی شعر صفحه 438.
5:35
S…
Speaker 1 (20)
بنابراین می توان گفت موسیقی داخلی
5:39
S…
Speaker 1 (20)
دو سطح دارد.
5:40
S…
Speaker 1 (20)
یکی خوشاهنگی و سهولت تلفز شعر است و
5:45
S…
Speaker 1 (20)
دیگری ایجاد تناسبی ویجه که با تکرار
5:49
S…
Speaker 1 (20)
و یا چیدن حوشیارانه سامت ها و مساوت ها پدید
5:53
S…
Speaker 1 (20)
می آید.
5:54
S…
Speaker 1 (20)
این نوع موسیقی دامنه گسترده و مرزهای ناشناخته
5:58
S…
Speaker 1 (20)
دارد و کمتر به قاعده و قانون در می آید.
6:02
S…
Speaker 1 (20)
ادوای دیروز و امروز ما کوشیده هند شکلهای مختلف
6:06
S…
Speaker 1 (20)
این تناسب ها را نشانده هند و دست بندی و نامگذاری
6:11
S…
Speaker 1 (20)
کنند.
6:11
S…
Speaker 1 (20)
ولی در ترسیم عباد هنری قضیه نمی توانستند
6:16
S…
Speaker 1 (20)
کار زیادی بکنند و علت هم گستردگی دامنه
6:20
S…
Speaker 1 (20)
این نوع تناسب است.
6:22
S…
Speaker 1 (20)
بگونهی که غالبا از آن لذت می بریم.
6:25
S…
Speaker 1 (20)
ولی شاید نتوانیم علنتش را به خوبی تفسیر
6:29
S…
Speaker 1 (20)
و تبین کنیم.
6:30
S…
Speaker 1 (20)
این تفسیر و تحلیل وقتی زریفتر و دشبارتر
6:34
S…
Speaker 1 (20)
می شود که شاعر آگاهانه یا نا آگاهانه
6:38
S…
Speaker 1 (20)
موسیقی داخلی را در راستای معنی شعر
6:43
S…
Speaker 1 (20)
به کار برده باشد.
6:44
S…
Speaker 1 (20)
چنان که در این بیت از مسعود سعد دیده می شود.
6:48
S…
Speaker 1 (20)
نالمز دل چون نای من اندر حصار نای پستی
6:53
S…
Speaker 1 (20)
گرفت همت من زین بلند جای پا برقی
6:58
S…
Speaker 1 (20)
چشمه روشند صفحه 97 در مسرا نخست
7:03
S…
Speaker 1 (20)
مساوت بلند آ پنج بار تکرار شده است و
7:07
S…
Speaker 1 (20)
این مساوت ذاتن القا کنندی بلندی و رفعت
7:11
S…
Speaker 1 (20)
است. در این مسرا از شعر آن روزهای فروغ فرخزاد
7:15
S…
Speaker 1 (20)
نیز تکرار همین مساوت بلندی بام و بادبادک
7:20
S…
Speaker 1 (20)
را تدایی می کند.
7:21
S…
Speaker 1 (20)
آن بام های بادبادک های بازی گوش.
7:25
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی تولدی دیگر صفحه نه اینجا موسیقی
7:30
S…
Speaker 1 (20)
داخلی نه یک تکرار ساده که کاری هنری برای
7:34
S…
Speaker 1 (20)
تناسب بیشتر لفظ و معنی بیت هست این هم نمونه
7:38
S…
Speaker 1 (20)
از فردوسی آنجا که سیمر یکی از پرهایش را به
7:42
S…
Speaker 1 (20)
زال می دهد تا در وقت نیاز آتش بزند گرد
7:46
S…
Speaker 1 (20)
هیچ سختی به روی آورند
7:49
S…
Speaker 1 (20)
زنیک و زبت گفتگوی آورند در آتش
7:53
S…
Speaker 1 (20)
درف کن یکی پر من ببینی همن در زمان فر
7:58
S…
Speaker 1 (20)
من پاوره ری موسیقی در شعر صفحه 101
8:02
S…
Speaker 1 (20)
براستی نمی توان بین تنفذ کلامات پر و
8:06
S…
Speaker 1 (20)
فر با آن تشدید روی حروف ر و صدای
8:11
S…
Speaker 1 (20)
پریدن سیمور رابطه یافت
8:14
S…
Speaker 1 (20)
دیگر تکرار حرف یا حرکت درکار نیست بلکه این
8:18
S…
Speaker 1 (20)
تناسب شکلی کاملا درونی و پنهانیافته است.
8:22
S…
Speaker 1 (20)
این هم نمونه دیگر نیلو فرانگی نتوان کرد
8:26
S…
Speaker 1 (20)
وقتی که پیچ و تاب نباشد.
8:28
S…
Speaker 1 (20)
حادی اسماییلی پاورری معخض مکتوبی
8:32
S…
Speaker 1 (20)
برای این بیت در دسترس نگارنده نیست.
8:36
S…
Speaker 1 (20)
مساوتهای بلند کلمه نیلو فرانگی به ترتیب
8:40
S…
Speaker 2 (20)
ای
8:41
S…
Speaker 1 (20)
او، آ و ای هستند.
8:45
S…
Speaker 1 (20)
آیا این تنوع مساوتها و بازگشتشان به
8:49
S…
Speaker 1 (20)
مساوت اولی نمیتواند پیچ و تاب را تدایی کند؟
8:53
S…
Speaker 1 (20)
ولی اهمیت موسیقی داخلی در شعر تا چه مقدار
8:57
S…
Speaker 1 (20)
است؟ میتوان گفت اگر این موسیقی در تکرار ساده کلمات
9:02
S…
Speaker 1 (20)
یا الفاظ خلاصه شود یک آرائش کلامی است
9:06
S…
Speaker 1 (20)
و زیبای آفرین ولی بیش از آن تحصیلی ندارد.
9:09
S…
Speaker 1 (20)
حتی گاه این زیبایی سهل الوصول است و تسنویی
9:14
S…
Speaker 1 (20)
چه بسیار شاعرانی که فریفته رعایت این تناسب
9:18
S…
Speaker 1 (20)
ها شده و از دیگر اناسور سازندی شعر غافل
9:23
S…
Speaker 1 (20)
ماندند اهلی شیرازی مصنویی پانصد بیتی دارد به
9:27
S…
Speaker 1 (20)
نام سهر حلال که در همه عبیاتش جناس به کار
9:31
S…
Speaker 1 (20)
برده یعنی دو کلمه آورده است با تلفزی واحد و
9:35
S…
Speaker 1 (20)
معنایی متفاوت کاری که سخت مورد علاقه شاعران
9:39
S…
Speaker 1 (20)
سند پرداز بوده است
9:42
S…
Speaker 1 (20)
این همچند بیت از آن مصنوی که معلوم نیست با چه
9:46
S…
Speaker 1 (20)
رنج و مشقتی سروده شده و در این حال به اندازه
9:50
S…
Speaker 1 (20)
یک دو بیتی بابا تاهر هم در از آن رسوخ
9:54
S…
Speaker 1 (20)
نکرده است ساقی از آن شیشه من سوردم
9:59
S…
Speaker 1 (20)
در رگ و در ریشه من سوردم این
10:03
S…
Speaker 1 (20)
همه آلم بر تو بیشکو شوکت خاک
10:07
S…
Speaker 1 (20)
در تو بیشکو
10:10
S…
Speaker 1 (20)
خاجه در ابریشم و ما در گلیم آقبت
10:14
S…
Speaker 1 (20)
ای دل همه یک سر گلیم پاورقی فنون
10:18
S…
Speaker 1 (20)
بلاغت و صناعات عدبی صفحه 81 تناسب
10:23
S…
Speaker 1 (20)
لفظی منصور و منصور بیشکوه
10:27
S…
Speaker 1 (20)
و بیشکوه و گلیم یعنی زیرانداز و
10:31
S…
Speaker 1 (20)
گلیم یعنی گل هستیم منظور نظر است البته
10:35
S…
Speaker 1 (20)
شعر یک سهر دیگر هم دارد
10:38
S…
Speaker 1 (20)
یعنی همیه بیتهایش را با استفاده از شناوری هجاها
10:42
S…
Speaker 1 (20)
میتوان به دو وزن متفاوت مفتعلن مفتعلن
10:47
S…
Speaker 1 (20)
فائلات و فائلاتون فائلاتون فائلات خاند.
10:51
S…
Speaker 1 (20)
این هنرمندی از آن جناسها سختر و
10:55
S…
Speaker 1 (20)
در این حال بیهوده تر است.
10:57
S…
Speaker 1 (20)
موسیقی داخلی آنگاه ارزش دارد که به خوشاهنگی
11:02
S…
Speaker 1 (20)
و در این حال تناسب لفظ و معنی شعر کمک
11:06
S…
Speaker 1 (20)
معثری کرده باشد.
11:07
S…
Speaker 1 (20)
در این صورت می توان تأثیری جرف بر مخاطب
11:11
S…
Speaker 1 (20)
بگذارد.
11:12
S…
Speaker 1 (20)
مردم حتی در گفتارهای عادی و روزانه هم توجهی
11:17
S…
Speaker 1 (20)
ناخداگاه به موسیقی داخلی دارند و رعایت آن را
11:21
S…
Speaker 1 (20)
در زربلمسلها و تعبیرهایی که نمودار واقعی
11:25
S…
Speaker 1 (20)
فرهنگ مردمند به خوبی می توان حس کرد.
11:28
S…
Speaker 1 (20)
مثل جمع و جارو.
11:32
S…
Speaker 1 (20)
خرد و خواب، خال خرسه و غیره.
11:36
S…
Speaker 1 (20)
حتی شاید بیراه نباشد اگر بگوییم سلیغی مردم
11:41
S…
Speaker 1 (20)
گاهی تغییر و تصرفی در آثار عدبی ما نیز
11:45
S…
Speaker 1 (20)
روا داشته است.
11:46
S…
Speaker 1 (20)
بیت آغازین مصنوی معنوی که امروز به
11:50
S…
Speaker 1 (20)
صورت بشنو از نی چون حکایت می کند، از جدایی
11:55
S…
Speaker 1 (20)
ها شکایت می کند، معروف است.
11:57
S…
Speaker 1 (20)
در اصل چونین بود است.
12:00
S…
Speaker 1 (20)
بشنو این نی چون شکایت می کند از جدایی ها
12:04
S…
Speaker 1 (20)
حکایت می کند به احتمال زیاد ناسازگاری
12:08
S…
Speaker 1 (20)
دو حرف نون کلمات این و نی و
12:12
S…
Speaker 1 (20)
نیز نزدیکی سامدهای حلقی حی دوچشم
12:17
S…
Speaker 1 (20)
و حی حسنی در جدایی ها و حکایت
12:21
S…
Speaker 1 (20)
باعث شده است که مردم یا ناسخان مصنوی این
12:25
S…
Speaker 1 (20)
شکل درست را به شکل نادرست
12:28
S…
Speaker 1 (20)
ولی خوش آهنگی که گفتیم تغییردند به همین ترتیب میتوان
12:33
S…
Speaker 1 (20)
حد زد که بیت من بی خود و تو بی خود ما
12:37
S…
Speaker 1 (20)
را که برد خانه من چند تو را گفتم کم خور
12:41
S…
Speaker 1 (20)
دو سه پیمانه
12:43
S…
Speaker 1 (20)
پاورقی گذیده غزلیات شمس صفیه 465
12:48
S…
Speaker 1 (20)
به سبب همان دوشباری تلفز ناشی از تقارن
12:52
S…
Speaker 1 (20)
مساوتهای تا و دال در آغاز هر
12:56
S…
Speaker 1 (20)
دو مصرا به شکل زیر در آمده شده است.
13:08
S…
Speaker 1 (20)
شاید نتوان این فرضیات را به کرسی نشاند ولی به هر حال
13:12
S…
Speaker 1 (20)
این صورت های نادرست ولی خوشاهنگ بهتر در
13:16
S…
Speaker 1 (20)
از هان مردم فارسی زبان رسوب کرده است و
13:20
S…
Speaker 1 (20)
در این میان موسیقی داخلی البته تأثیر
13:25
S…
Speaker 1 (20)
غیر قابل انکار دارد
13:26
S…
Speaker 1 (20)
پس بیراه نیست اگر بگویم خوش آبایی و
13:30
S…
Speaker 1 (20)
سهولت تلفز شعر بسی جرفتر و مهمتر
13:35
S…
Speaker 1 (20)
از تکرار سامت ها و مساوت هاست و البته شاعران
13:40
S…
Speaker 1 (20)
و منتقدان هم کمتر به این دقیقه نظر داشتند.
13:44
S…
Speaker 1 (20)
حتی می توان گفت که بین خوشاوایی شعر و قابلیت
13:49
S…
Speaker 1 (20)
نفوز آن در حافظه مردم رابطه این مستقیم
13:53
S…
Speaker 1 (20)
وجود دارد و البته این بحث نیازمند تحقیقیست
13:58
S…
Speaker 1 (20)
گسترده
This transcript was generated by AI (automatic speech recognition). May contain errors — verify against the original audio for critical use. AI policy
सारांशः
सम्पादयतु
सम्पादयतु...
Ask AI About This Transcript
यदा यदा कस्यापि विषये प्रश्नः भवति, तदा यन्त्रं तत्संबंधितं भागं सूचयति, तथा उत्तरं प्रदत्तं भवति ।