23 | STT.ai

0:00

S… Speaker 1 (23)

فصل چهارم موسیقی در شعر صفحه 248

0:05

S… Speaker 1 (23)

تا 257 تلمی و

0:09

S… Speaker 1 (23)

تزمین

0:10

S… Speaker 1 (23)

تلمیه در کتاب های بدی و بیان تلمیه

0:14

S… Speaker 1 (23)

را چنین میابیم یعنی به گوشه چشم اشاره

0:19

S… Speaker 1 (23)

کردن و در اسطلاح بدی آنست که گوینده در

0:23

S… Speaker 1 (23)

زمن کلام به داستان یا مسئلی یا

0:27

S… Speaker 1 (23)

آیه و حدیثی معروف اشاره کند.

0:30

S… Speaker 1 (23)

پاورقی، فنون بلاغت و صناعات عدبی صفحه

0:35

S… Speaker 1 (23)

328 در اینجا از اشاره به آثار عدبی

0:39

S… Speaker 1 (23)

گذشتگان سخنی نرفته است ولی می توان دامنه تعریف

0:43

S… Speaker 1 (23)

را وسط بخشید و آن را نیز در حوضه تلمیه

0:47

S… Speaker 2 (23)

گنجاند.

0:48

S… Speaker 1 (23)

آرایه های عدبی گاهی زیبای آفرینند و گاهی

0:52

S… Speaker 1 (23)

مددگر معنی شعر و کم هستند هنرمندی هایی

0:57

S… Speaker 1 (23)

که از هر دو وجه بهره داشته باشند.

1:00

S… Speaker 1 (23)

تلمیه این بهره دو جانبه را دارد و به دین لحاظ

1:04

S… Speaker 1 (23)

عرضشی دوچندان میابد.

1:06

S… Speaker 1 (23)

از بود زیبای شناسی شاعر بین سخن خیش و

1:10

S… Speaker 1 (23)

آگایه های مخاطب پول میزند.

1:13

S… Speaker 1 (23)

انسان از کشف شباهت ها لذت میبرد.

1:17

S… Speaker 1 (23)

و در اینجا شباهت میبیند بین آن چه در شعر

1:21

S… Speaker 1 (23)

است و آن چه به عنوان یک میراس فرهنگی در ذهنش

1:25

S… Speaker 1 (23)

رسوب کرده است

1:27

S… Speaker 1 (23)

در واقع این که شاعر روی محفوظات ذهنی مخاطب

1:31

S… Speaker 1 (23)

دست می گذارد و آنها را از لایه های زیرین حافظه

1:35

S… Speaker 1 (23)

تاریخیش بیرون می کشد به مخاطب اعجابی می بخشد

1:40

S… Speaker 1 (23)

آمیخته با لذت از بعد رسانایی یک

1:44

S… Speaker 1 (23)

تلمیه خوب دریچه ایست بر جهان معانی

1:48

S… Speaker 1 (23)

شاعر به این وسیله با یک اشارت مجمل حکایت

1:52

S… Speaker 1 (23)

یا روایتی را به خدمت می گیرد و اگر این ابزار را در اختیار

1:56

S… Speaker 1 (23)

نداشت شاید ناچار بود عبارتی مفصل به کار

2:01

S… Speaker 1 (23)

بندد.

2:01

S… Speaker 1 (23)

مثلا سید ابو طالب مزفری در این بیت تلمیهی

2:05

S… Speaker 1 (23)

به داستان شیرین و فرهاد دارد و با همین اشاره

2:10

S… Speaker 1 (23)

وضعیت دوشواری را که در شعر مورد نظر دارد روشن

2:14

S… Speaker 1 (23)

می کند.

2:15

S… Speaker 1 (23)

ای دل ناشاد من شادی مکن دور پرویز

2:20

S… Speaker 1 (23)

است فرهادی مکن پاورقی سوبنامه بلخ

2:24

S… Speaker 1 (23)

صفحه سی و نو

2:26

S… Speaker 1 (23)

حوضه اثر تلمیه مفاهم مشترکی است که شاعر

2:31

S… Speaker 1 (23)

و مخاطب با آنها آشنایند تلمیه به داستان

2:35

S… Speaker 1 (23)

سخن مذهبی یا مثل عدوی که دور از دسترس

2:39

S… Speaker 1 (23)

مخاطب شعر باشد نقض غرض است چون شاعر

2:43

S… Speaker 1 (23)

می خواهد محفوظات مخاطب را به کار گیرد نه

2:48

S… Speaker 1 (23)

این که آگاهی های خود را به روخ او بکشد ولی

2:52

S… Speaker 1 (23)

از سوی دیگر مفاهمی که در دسترس است

2:55

S… Speaker 1 (23)

به زودی به دست نخستین شاعران شکار می شود و نصرهای

2:59

S… Speaker 1 (23)

بعدی که چیز دست نخوردهی برایشان باقی نمانده است یا

3:03

S… Speaker 1 (23)

باید به همان منابع بسنده کنند که در این صورت خطر

3:08

S… Speaker 1 (23)

تکرار و تقلید در پیش است یا باید به منابع دیگری چنگ

3:12

S… Speaker 1 (23)

بیندازد که ممکن است برای مخاطبان چندان

3:16

S… Speaker 1 (23)

آشنا نباشد

3:18

S… Speaker 1 (23)

بنای کار شاعر در تلمیه هم اختصار است و اون نمی تواند

3:22

S… Speaker 1 (23)

مثلا داستان مورد اشاره خیش را کاملا نقل

3:26

S… Speaker 1 (23)

کند چون در این صورت دیگر داستانگوی خواهد بود

3:30

S… Speaker 1 (23)

نه تلمیه ما این انتخاب ناگذیر را در آثار بسیار

3:35

S… Speaker 1 (23)

شاعران دیده ایم یک مقایسه اجمالی بین شعر دوره

3:39

S… Speaker 1 (23)

های خراسانی و هندی نشان می داد که تلمیه در

3:44

S… Speaker 1 (23)

دوره خراسانی هم بیشتر است

3:46

S… Speaker 1 (23)

و هم گسترده تر و در دوره هندی که مخاطبان مردم

3:51

S… Speaker 1 (23)

عادی بودند به ندرت از محدودی داستانهای معروف

3:55

S… Speaker 1 (23)

خارج می شود حالا باید دید ما واقعا در انتخاب

3:59

S… Speaker 1 (23)

یکی از این دو راه ناچاریم یا راه ثومی هم وجود

4:04

S… Speaker 1 (23)

دارد واقعیت این است که فرهنگ ما بسیار غنیست و

4:08

S… Speaker 1 (23)

دامنه مفاهیم مشترک آن

4:10

S… Speaker 1 (23)

بسیار گسترده به گونهی که می تواند منبع تغذیه

4:15

S… Speaker 1 (23)

همه شاعران باشد.

4:17

S… Speaker 1 (23)

مشکل اصلی به خود شاعران برمی گردد که به دلائلی

4:21

S… Speaker 1 (23)

نمی توانند یا نمی خواهند از این زخایر بهره

4:25

S… Speaker 1 (23)

گیرند.

4:26

S… Speaker 1 (23)

در واقع بیشتر شاعران اطلاعاتشان را نه

4:30

S… Speaker 1 (23)

از منابع دست اول تاریخی و مذهبی برکه از

4:34

S… Speaker 1 (23)

مسیر تلمیه های موجود در شعر دیگران کس می کنند.

4:38

S… Speaker 1 (23)

و به این ترتیب خارج از آن مجموعه تلمیه ها چیزی

4:42

S… Speaker 1 (23)

نمی دانند براستی ما از داستان لیلی و مجنود مثلا

4:47

S… Speaker 1 (23)

جز آن که از رخ گذر تلمیه ها دریافته ایم چه می

4:51

S… Speaker 1 (23)

دانیم همین که ما بسیاری از داستان ها و یا حتی آیات

4:55

S… Speaker 1 (23)

و احادیث را با کمک تلمیه های شعر

4:59

S… Speaker 1 (23)

دیگر

5:00

S… Speaker 2 (23)

می تواند غیر مستقیم این حقیقت را

5:04

S… Speaker 2 (23)

بازگو کند که تلمیه های شعری در حفظ

5:08

S… Speaker 2 (23)

و تداوم فرهنگ گذشته ما چه تأثیر انکار

5:12

S… Speaker 2 (23)

ناپذیری داشته است.

5:13

S… Speaker 2 (23)

بنابراین طبیعتا از شاعر امروز هم انتظار

5:18

S… Speaker 2 (23)

می رود که با مراجعه به این فرهنگ و اشاره به گوشه

5:22

S… Speaker 2 (23)

های آن در شعر خیش این رشته ارتباط را محکم

5:27

S… Speaker 1 (23)

تر کند.

5:28

S… Speaker 2 (23)

شاعر حتی می تواند با تلمیه هایش ما را به باسخانی

5:32

S… Speaker 2 (23)

متون مذهبی و عدبی ما تشفیق کند و یا

5:37

S… Speaker 2 (23)

غیر مستقیم به آگایی های ما بی افضاید این

5:41

S… Speaker 2 (23)

بیت را ببینید فصل تزویر است و چاه نابرادر

5:45

S… Speaker 2 (23)

پیش رو کو فرامرزی که گیرت از عدو کین

5:49

S… Speaker 2 (23)

مرا سید ابو طالب مزفری پاورقی سوگنامه

5:53

S… Speaker 2 (23)

بلخ صفحه 57

5:56

S… Speaker 2 (23)

اگر هم خانندگان این شعر از سرگزشت فرامرز چیزی

6:01

S… Speaker 2 (23)

ندانند حد دقل این را در خواهند یافت که کسی به این نام

6:05

S… Speaker 2 (23)

انتقام رستم را گرفت و شاید همین انگیزهی باشد

6:09

S… Speaker 2 (23)

برای متعالیه این داستان در واقع اینجا شاعر به کمک تلمیه

6:14

S… Speaker 2 (23)

آشنا به چاه افتادن رستم داستانی دور

6:18

S… Speaker 2 (23)

از دست رس یعنی انتقامگیری فرامرز پسر رستم

6:22

S… Speaker 1 (23)

را

6:23

S… Speaker 2 (23)

بیان کرده است.

6:24

S… Speaker 2 (23)

گذشته از این شاعرگاهی می تواند بیانش را طوری

6:28

S… Speaker 2 (23)

اختیار کند که خاننده اگر هم برفرد تلمیه

6:32

S… Speaker 2 (23)

را در نیابت از معنی شعر بیبهره نماند.

6:36

S… Speaker 2 (23)

چنان که در این بیت از قیصر امینپور می بینیم.

6:40

S… Speaker 2 (23)

در این چمن که ز گلهای برگزیده پرست برای

6:45

S… Speaker 2 (23)

چیدن گل انتخاب لازم نیست پاورقی

6:49

S… Speaker 2 (23)

تنفس صبح صفحه 81 شاعر

6:53

S… Speaker 2 (23)

به حدیث نبوی اشاره دارد که در آخرت زمان شهادت

6:58

S… Speaker 2 (23)

خوبان امت مرا گلچین می کند ولی بیت طوری

7:02

S… Speaker 2 (23)

سروده شده است که معنی آن بدون وقوف بر این حدیث هم

7:06

S… Speaker 2 (23)

قابل دریافت است تزمین

7:09

S… Speaker 2 (23)

درباره تزمین در کتاب های بدی چونین می خوانیم آن

7:13

S… Speaker 2 (23)

است که در زمن اشعار خود یک مصرا یا یک

7:18

S… Speaker 2 (23)

بیت و دو بیت را بر سبیل تمثل و آریت

7:22

S… Speaker 2 (23)

از شعرهای دیگر بیاورند با ذکر نام آن شاعر

7:27

S… Speaker 2 (23)

یا شهرتی که مستقنی از ذکر نام باشد

7:31

S… Speaker 2 (23)

به طوری که بوی سرقد و انتحال ندهد.

7:35

S… Speaker 2 (23)

پابرقی فنون بلاغت و سناعت عدبی صفحه

7:39

S… Speaker 2 (23)

دویست و هفته ولی چرا ما این دو سند را در کنار هم

7:43

S… Speaker 2 (23)

مطرح کردیم؟ چون میخواهیم آنها را در هم ادغام

7:47

S… Speaker 2 (23)

کنیم و نشان دهیم که تزمین هم آنگاه عرضش

7:51

S… Speaker 2 (23)

میابد که به سوی تلمیه میل کند وگرنه

7:55

S… Speaker 2 (23)

یک خوش چینی بیرنج و بیزحمت بیش نخواهد

8:00

S… Speaker 2 (23)

بود به آن بحث

8:02

S… Speaker 2 (23)

پسانتر خواهیم رسید ولی در اینجا یاداوری کنیم که

8:07

S… Speaker 2 (23)

هیچ دلیلی ندارد تزمین به آریتگیری

8:11

S… Speaker 2 (23)

از آثار شعری محدود شود بلکه میتوان

8:15

S… Speaker 2 (23)

پاره هایی از نصر و یا آیات و احادیس

8:19

S… Speaker 2 (23)

را نیز تزمین کرد و این البته بستگی به همه

8:23

S… Speaker 2 (23)

هنگی موسیقایی آن عبارت و شعر شاعر دارد

8:27

S… Speaker 2 (23)

از این که بگذریم به راستی علمای بدی

8:31

S… Speaker 2 (23)

در مورد تزمین تسامح به خرج ندادند چگونه

8:35

S… Speaker 2 (23)

میتوان آریت گرفتن سخنی را که حاصل زوق و

8:40

S… Speaker 2 (23)

بلک عرقریزی روح شخصی دیگر است یک سنت

8:44

S… Speaker 2 (23)

یا هنرنمایی نامید و آریت گیرنده را از این بابت

8:48

S… Speaker 2 (23)

در خور تحسین و ستایش دانست مسلمن

8:52

S… Speaker 2 (23)

نمیتوان گفت قدبای ما چون این اشتباه آشکاری

8:56

S… Speaker 2 (23)

مرتکب شدند

8:58

S… Speaker 2 (23)

نکته اصلی در نهوه استفادی شاعر از این

9:02

S… Speaker 1 (23)

سنت است.

9:03

S… Speaker 2 (23)

اگر کسی مصرا یا بیتی از شاعری دیگر را در

9:07

S… Speaker 2 (23)

فضایی مشابه شعر او به کار گیرد، البته کاری هنری

9:11

S… Speaker 1 (23)

نکرده است.

9:12

S… Speaker 2 (23)

ولی اگر آن مصرا را با زرافت در موقعیتی کاملا

9:17

S… Speaker 2 (23)

متفاوت بیاورد، کارش حد اقل از این جهت قابل

9:21

S… Speaker 2 (23)

تحسین است که توانسته است سخن شاعر اول را

9:25

S… Speaker 2 (23)

رنگی دیگر بدهد.

9:27

S… Speaker 2 (23)

و در بستری تازه پیش چشم مخاطب بگذارد

9:31

S… Speaker 2 (23)

فرخی سیستانی قصیده ای دارد در وصف عبر با

9:36

S… Speaker 2 (23)

این مطلب برامد پیلگون عبری زروی نیلگون

9:40

S… Speaker 2 (23)

دریا چو رای آشغان گردان چو طبع بیدلان

9:45

S… Speaker 2 (23)

شیدا پاورقی

9:47

S… Speaker 2 (23)

گذینه اشعار فرخی سیستانی صفحه هفته

9:52

S… Speaker 2 (23)

سنایی مصراء دوم همین شعر را در این بیت

9:56

S… Speaker 2 (23)

از یک قصیده حکمتامیز تزمین کرده است

10:00

S… Speaker 1 (23)

مگر دانم در این آلم ز بیشازی و کمعقلی چو

10:05

S… Speaker 1 (23)

رأی آشغان گردان چو طبع بیدلان شیدا و

10:09

S… Speaker 1 (23)

امیر معزی قصیده ای باز هم در وصف عبر و

10:14

S… Speaker 1 (23)

مشابه فرخی سرود است برامد ساجگون عبری

10:18

S… Speaker 1 (23)

زروی ساجگون دریا بخار مرکز خاکی

10:22

S… Speaker 1 (23)

نقاب قبه خزرا

10:25

S… Speaker 1 (23)

پاورقی سوبر خیال در شعر فارسی صفحه

10:29

S… Speaker 1 (23)

259 هر انسان سالمی که شعر فرخی

10:33

S… Speaker 1 (23)

را دیده باشد بیت سنایی را میپسندد.

10:37

S… Speaker 1 (23)

با آن که میبیند او یک مسراء کامل را از فرخی

10:41

S… Speaker 1 (23)

برداشته است ولی از قصیده امیر معزی احساس

10:45

S… Speaker 1 (23)

کراحت میکند.

10:46

S… Speaker 1 (23)

هرچند او فقط شبیه فرخی سروده است.

10:50

S… Speaker 1 (23)

بدون تزمین علت این است که شعر معزی در همان بستر

10:55

S… Speaker 1 (23)

شعر فرخی است و وجودی است مکرر ولی سنایی

10:59

S… Speaker 1 (23)

مصرا را در بستر دیگری به کار برده و حتی بار معنای

11:03

S… Speaker 1 (23)

آن را واجبون کرده است این تزمین عرضش هنری دارد

11:08

S… Speaker 1 (23)

مصرا معروفه مرغ باقی ملکوتم نیم

11:12

S… Speaker 1 (23)

از آلم خاک منصوب به مولانا را بارها در بستر

11:16

S… Speaker 1 (23)

ارفانی خودش شنیده ایم

11:18

S… Speaker 1 (23)

البته تزمین آن در شعری با همین حال و هوا عرضشی

11:22

S… Speaker 1 (23)

ندارد بلکه یک پخت خاری آشکار است ولی

11:26

S… Speaker 1 (23)

حسن حسینی در این شعر همان مصرارا در بستری دیگر

11:31

S… Speaker 1 (23)

و با لحنی تنظامیز به کار برده است به صورتی که ما

11:35

S… Speaker 1 (23)

ناخداگاه این همنشینی تازه و هنرمندانه

11:39

S… Speaker 1 (23)

را تحسین می کنیم زاهدی نوبنیاد راه و

11:43

S… Speaker 1 (23)

رسم عرفا پیش گرفت لنگ مرغی برداشت

11:47

S… Speaker 1 (23)

و با آهانگ هزین آه کشید

11:50

S… Speaker 1 (23)

مرغ باغ ملکوتم نیم از آلم خاک پاورری

11:54

S… Speaker 1 (23)

کیهان فرهنگی سال پنجم شماره ششم

11:59

S… Speaker 1 (23)

شهریور 1367 صفحه 47

12:03

S… Speaker 1 (23)

این است فرق یک تزمین خوب با یک برداشت

12:07

S… Speaker 1 (23)

ساده یا سرقت عدبی در سرقت عدبی آنگاه

12:12

S… Speaker 1 (23)

که دریابیم پاره ای از شعر متعلق به دیگری

12:16

S… Speaker 1 (23)

بوده است لذتی که از شعر برده این

12:19

S… Speaker 1 (23)

فروکش می کند ولی با یک تزمین هنرمندانه به

12:23

S… Speaker 1 (23)

تحسین واداشته می شویم همانگونه که گفتیم تزمین

12:28

S… Speaker 1 (23)

می تواند از متون نصر یا زربلمسلها یا

12:32

S… Speaker 1 (23)

آیات و احادیث هم باشد در این موارد هم تزمین

12:37

S… Speaker 1 (23)

هایی خوب از کار در آمده است که شاعر مطلب را

12:41

S… Speaker 1 (23)

از یک حوضه معنایی برداشته و در عالم دیگری خرج

12:45

S… Speaker 1 (23)

کرده است این هم نمونه زیبا از

12:48

S… Speaker 1 (23)

مرا شکیب نمی باشد ای مسلمانان زروی

12:52

S… Speaker 1 (23)

خوب لکم دینکم ولی دینی

13:01

S… Speaker 1 (23)

با این وصف و با ارزیابی که از تزمین داشتیم دور

13:05

S… Speaker 1 (23)

از انتظار نیست اگر شاعر در سخن تزمین شده تصرفی

13:10

S… Speaker 1 (23)

متناسب با حال و مقام هم بکند و به این وسیل

13:14

S… Speaker 1 (23)

نکتهی یا سخنی را به شنونده یاد آور شود

13:18

S… Speaker 1 (23)

وقتی علی رزا قزوه می گوید اصلا گور پدر مال

13:23

S… Speaker 1 (23)

دنیا ریازت کش

13:25

S… Speaker 1 (23)

به ویلایی بسازد پاورقی از نخلستان تا

13:29

S… Speaker 1 (23)

خیابان صفحه 92 تصرفی که در مصراء

13:33

S… Speaker 1 (23)

معروف ریاضت کش به بادامی بسازد کرده

13:37

S… Speaker 1 (23)

است معنایی به شعر بخشیده است که شاید بدون این

13:41

S… Speaker 1 (23)

تزمین و تصرف قابل بیان نبود این نمونهی

13:46

S… Speaker 1 (23)

بود

13:46

S… Speaker 1 (23)

از تزمین شعر با تصرف در حد یک کلمه گاهی

13:50

S… Speaker 1 (23)

شاعر از این هم فراتر می رود و فقط به یک اشاره بسنده

13:55

S… Speaker 1 (23)

می کند در واقع به نظر او شعر مرجع آنقدر

13:59

S… Speaker 1 (23)

مشهور است که با اشاره می توان به سویش هدایت شد

14:03

S… Speaker 1 (23)

مهدی اخوانسالس در شعر میراس می گوید

14:07

S… Speaker 1 (23)

تا گشودم چشم دیدم تشنلب بر ساحل

14:12

S… Speaker 1 (23)

خشک کشف رودم

14:14

S… Speaker 1 (23)

پوستین کهنه دیرینم با من اندرون

14:18

S… Speaker 1 (23)

ناچار مالامال نور مرفت شد

14:23

S… Speaker 1 (23)

باز هم به دانسان کز ازل بودم

14:27

S… Speaker 1 (23)

پاورقی آخر شاهنامه صفحه سی

14:31

S… Speaker 1 (23)

و چهار و ما با فرایات آوردن بیت اندرون

14:35

S… Speaker 1 (23)

از تام خالیدار سعدی در می آبیم که اخوان

14:39

S… Speaker 1 (23)

اشاره این رندانه به فقر و گرسنگی دارد گاهی

14:43

S… Speaker 1 (23)

نیز اتفاق می افتد که شاعر به قصد اثبات یا

14:47

S… Speaker 1 (23)

خلاصه کردن سخن خیش از شعر معروفی که در ذهنیت

14:52

S… Speaker 1 (23)

مردم تسبیت شده است استفاده می کند

14:56

S… Speaker 1 (23)

ولی نه به خاطر آریت گرفتن بلکه زنده

15:00

S… Speaker 1 (23)

کردن خاطره آن در ذهن مخاطب و بهرگیری

15:05

S… Speaker 1 (23)

از محفوظات او نسبت به آن شهر این کاریست

15:09

S… Speaker 1 (23)

بسیار نزدیک به تلمیه چون این است که تزمین به تلمیه

15:13

S… Speaker 1 (23)

نزدیک می شود و اتفاقا همین جاست

15:17

S… Speaker 1 (23)

که اوج و تعالی میابد و از یک آریتگیری ساده

15:21

S… Speaker 1 (23)

و بیزحمت به یک هنرمندی قابل ستایش بدل میشود

15:26

S… Speaker 1 (23)

پس عجب نیست اگر تزمین را هم نوعی تلمیه

15:30

S… Speaker 1 (23)

بدانیم تلمیهی که در سطح عادی و متزلزل

15:34

S… Speaker 1 (23)

خودش یک برداشت ساده است و در سطح متعالی

15:38

S… Speaker 1 (23)

میتواند یک جا به جایی هنرمندانه در

15:42

S… Speaker 1 (23)

موقعیت سخن باشد یا

15:45

S… Speaker 1 (23)

تصرفی رندانه در متن مرجع و

15:49

S… Speaker 1 (23)

یا اشارتی کوتا ولی پرمعنی به آن

15:53

S… Speaker 1 (23)

این همه به توانای شاعر بستگی دارد

23

[Translation temporarily unavailable. Please try again.]

Tanya AI Ngendi iki Transkrip