GMT20260513-120728_Recording_1920x1200

May 18, 2026 00:39 · 19:48 · Spanish · Whisper Turbo · 2 speakers
@ info: status
0:00
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Sí, por eso.
0:00
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces hay que ver.
0:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Bueno,
0:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
ahí Sofía Muela dice justamente algo que va por ese camino.
0:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Bueno,
0:09
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
volvamos a concentrarnos después de este shock de cosas.
0:14
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Volvamos a concentrarnos un poco capaz que en algo que
0:18
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
esperamos que ayude a la
0:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tarea 2.
0:23
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Esta discusión que estamos teniendo de profundizar en aspectos cuantitativos
0:28
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
los va
0:33
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
a ayudar en la tarea 2.
0:34
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Creo que sin duda lo otro que los
0:38
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
puede ayudar es en el trabajo final de grado porque es probable que varios grupos
0:42
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tomen una iniciativa de investigación.
0:47
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y que dentro de esas iniciativas de investigación haya un componente cuantitativo
0:51
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que sea importante.
0:53
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces, esto que estamos hablando ahora creo que va a ser bueno para eso.
1:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
La reunión pasada estuvimos hablando del modelo de causalidad
1:08
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de Rubin,
1:12
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
este autor
1:19
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que empezó a hablar de este tema en los sesenta y pico
1:23
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y ha sido bastante influyente.
1:28
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y se acuerdan que la idea de cómo presenta él el problema de
1:32
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la causalidad es una idea de
1:36
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
causalidad que viene
1:40
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de la trayectoria previa de Neyman
1:45
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de los años 1920.
1:47
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
O sea,
1:48
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
él recoge cosas de Neyman de 1920,
1:50
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
las recoge en 1960 y pico,
1:54
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y elabora esta idea de...
1:57
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
causalidad como un problema de universos paralelos.
2:01
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y él lo que dice es,
2:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
nunca podemos tener observaciones
2:07
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de la misma unidad con y sin tratamiento.
2:11
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Tenemos unidades que recibieron el tratamiento y
2:16
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
unidades que no lo recibieron.
2:17
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero no sabemos qué pasaría si la unidad
2:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que
2:22
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
No recibió el tratamiento,
2:24
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
ahora lo recibe y viceversa.
2:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y también dijimos en
2:30
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la reunión pasada que para evitar todas estas discusiones
2:35
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de entender bien lo que está pasando,
2:37
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hay una solución práctica que son los estudios randomizados,
2:41
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
controlados,
2:42
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
doble ciego.
2:44
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que es como en aquella pirámide de la evidencia,
2:48
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿se acuerdan que habíamos dicho?
2:49
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Bueno, tradicionalmente ponemos como muy alto en esa pirámide
2:54
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de evidencia los estudios randomizados controlados doble ciego.
2:58
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Por qué?
3:00
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Justamente porque permiten evaluaciones de
3:04
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
efectos causales sin
3:08
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tener que entender bien qué está pasando.
3:12
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
porque Rubin de alguna forma y también vamos a ver hoy
3:16
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Perl que es otro autor yo creo que entre
3:21
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la propuesta de Rubin y de Perl que vamos a ver hoy hay
3:25
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
como cosas en común pero hay como formas de
3:29
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
entender las cosas distintas y cualquiera
3:33
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de las dos me parece que son muy interesantes y válidas
3:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y bueno,
3:40
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la idea también es analizar un caso particular de una investigación que
3:46
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
realicé yo en particular con estudiantes de la
3:50
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
carrera de medicina en el año 2020.
3:53
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Perdón,
3:56
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
me equivoqué de siglo.
3:57
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y era sobre la pandemia,
4:01
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
sobre COVID.
4:02
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
4:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
vamos a empezar a...
4:07
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hablar de algunas cosas que es importante aclarar.
4:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Verdad tarde,
4:12
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
yo creo que nosotros les compartimos a ustedes un texto que
4:16
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
habla del modelo de causalidad de Rubin y les
4:20
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pedimos, porque vamos a hacer preguntas de esto,
4:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿verdad?
4:23
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Que ustedes a partir del
4:27
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
día de hoy traten de...
4:29
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Cuando nosotros les damos un documento,
4:31
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
traten de leerlo y traer cosas que no hayan entendido y
4:36
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
también cosas que no entiendan de lo que estamos hablando.
4:38
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
4:40
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la idea del modelo de Rubin
4:44
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de causalidad,
4:45
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
parte de esa cuestión de que en
4:50
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
causalidad tenemos un problema de resultados no observados,
4:55
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o sea, de exposiciones o no exposiciones a
4:59
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
una intervención.
5:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no observadas.
5:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y la solución que encuentra
5:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o parte de la solución que propone Rubin
5:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
es entender el mecanismo de
5:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
asignación en el mundo real de la intervención.
5:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
En el mundo real,
5:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
cuando uno está haciendo un estudio
5:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
randomizado,
5:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
controlado,
5:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
doble ciego,
5:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
uno lo que está haciendo es un estudio observacional.
5:31
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
El estudio randomizado controlado doble ciego es como
5:35
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
le llamamos a un estudio de intervención controlada
5:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
experimental.
5:40
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
O sea que en la mayoría de
5:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
los casos, para poder tener idea de
5:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
efectos causales o de mecanismos causales,
5:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
nosotros vamos a tener disponibles datos observacionales.
5:59
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
datos de diseños observacionales o,
6:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
mejor dicho,
6:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
podremos realizar una investigación con diseño observacional,
6:06
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no experimental.
6:07
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
De hecho,
6:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
lo que ustedes van a hacer en la tarea 2 tiene esta característica.
6:14
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Ustedes van a tener datos
6:18
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
del rendimiento de ustedes mismos,
6:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
los vamos a anonimizar o,
6:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
mejor dicho, pseudonimizar.
6:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero ustedes van a trabajar con datos y van a tener un diseño que va a ser observacional,
6:30
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no va a ser experimental.
6:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Por qué?
6:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Porque nosotros no hicimos cosas como
6:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
imponer alguna intervención en unos y
6:41
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en otros no.
6:42
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y esa decisión de a quién le tocaba cada cosa no lo hicimos por
6:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
azar.
6:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
En realidad,
6:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿qué fue lo que pasó?
6:48
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Fue que las distintas...
6:52
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
factores que están influyendo en el rendimiento de ustedes,
6:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no los elegimos nosotros,
6:57
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
inclusive es dudoso decir,
7:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
lo eligieron ustedes,
7:02
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿no?
7:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
7:05
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la pregunta es,
7:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en la vida real,
7:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
digamos, quién elige,
7:09
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o cómo se elige,
7:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o qué pasa,
7:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
quién elige las variables
7:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o los factores que nos tocan.
7:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y bueno,
7:18
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hay una gran discusión ahí,
7:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
filosófica,
7:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿verdad?
7:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Que algunos plantean la cuestión de la agencia,
7:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de los actores,
7:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y dicen, no,
7:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
realmente la persona puede decidir todo lo que le pasa en la vida.
7:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y hay una postura en el otro extremo
7:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que dice,
7:37
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no, las personas están sometidas a factores estructurales
7:41
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y no pueden hacer nada para salvarse de ese factor estructural.
7:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Esas dos visiones yo creo que en realidad hablan de
7:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
aspectos distintos pero que están en la vida real ocurren
7:58
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
las dos cosas.
7:58
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
O sea,
7:59
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hay una parte de los factores que podemos nosotros mismos
8:04
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
intervenir sobre ellos o disminuir su
8:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
importancia,
8:09
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no sé.
8:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y otros factores que no son como básicamente casi
8:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
inmodificables,
8:16
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿verdad?
8:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Por nosotros o por el Estado o por quien sea,
8:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿verdad?
8:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces...
8:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
sobre todo cuando estamos hablando de factores que tienen que cambiar para,
8:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no sé, la evaluación de ITC,
8:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
algo en corto plazo.
8:30
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
En corto plazo a veces es muy difícil de poder modificarlo.
8:33
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Lo que no quiere decir es que no haya de parte nuestra
8:37
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
una agencia,
8:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
o sea, una capacidad de modificarlos incluso para la próxima evaluación.
8:43
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
8:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en causalidad,
8:48
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la propuesta de Rubin es tratar de pensar,
8:51
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
bueno...
8:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Qué factores o qué variables podrían
8:57
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
explicar por qué tal
9:01
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
persona decidió usar colgate
9:05
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y la otra decidió usar colinos?
9:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿O por qué tal persona para el dolor de cabeza tomó aspirina y
9:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
otra persona decidió no tomar nada?
9:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Tratar de explicar cuál es el mecanismo de asignación
9:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
del tratamiento o la intervención en la vida real.
9:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y en la reunión pasada dijimos,
9:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
bueno, esto justamente con el dolor de cabeza era un ejemplo bastante
9:30
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
interesante.
9:31
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Las personas que tomaron aspirina o cualquier otro
9:35
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
analgésico para el dolor de cabeza,
9:37
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
eran personas que tenían un dolor de cabeza más intenso.
9:43
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Hay que tomar en cuenta esto para saber si la aspirina es o no es
9:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
útil para el dolor de cabeza.
9:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Quizás las personas que tienen
9:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
dolor de cabeza leve,
9:55
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
el porcentaje de personas con dolor de cabeza leve...
10:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que tomaron aspirina se aliviaron más
10:06
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
rápidamente y más plenamente que las personas que tenían dolor de cabeza
10:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
intenso y tomaron aspirina.
10:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero las personas que tomaron aspirina,
10:14
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la mayoría de ellas,
10:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tenían dolor intenso.
10:17
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Se entiende?
10:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Estas cosas que ocurren en la vida real,
10:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en el mundo...
10:24
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y que son las observaciones de los
10:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
estudios observacionales,
10:30
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tienen mucho impacto
10:35
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en cómo se puede sacar alguna conclusión acerca de si
10:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la asperina cambia o no el estado de las personas,
10:43
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
con y sin dolor.
10:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces Rubén
10:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
decía eso,
10:50
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que yo tengo que poder entender
10:52
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
El mecanismo de asignación de la intervención a partir
10:56
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
del conocimiento de una cantidad de otras variables que pueden ser relevantes
11:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y que están a disposición del investigador.
11:03
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Las variables que pueden ser relevantes y que están a
11:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
disposición del investigador no son.
11:09
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Todas las variables relevantes.
11:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y a su vez.
11:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Qué pasa?
11:13
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Dentro de esas variables.
11:14
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Que tiene el investigador.
11:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Uno puede tener dudas.
11:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Legítimas.
11:18
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Acerca de si es o no importante.
11:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces.
11:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Lo que propone Rubin.
11:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Está bien.
11:23
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero está.
11:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Tiene sus dificultades.
11:26
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
No es fácil.
11:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
No es fácil.
11:29
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Bueno.
11:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y lo otro que propone Rubin.
11:34
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es terminar.
11:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Tratar de estimar y de sacar
11:40
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
conclusiones estadísticamente válidas utilizando
11:45
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
inferencia vallesiana en la
11:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tercera etapa,
11:51
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
digamos, de la...
11:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
del modelo o del mecanismo de Rubin para hacer inferencia causal.
11:58
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
12:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en esa etapa,
12:01
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
digamos,
12:03
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
lo que propone Rubin es que es necesario poner
12:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
a prueba esta forma de entender cómo se
12:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
asigna la intervención y qué efecto tiene la intervención,
12:16
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
ponerlo a prueba con datos observacionales a través
12:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de estadística bayesiana.
12:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Esto es un poco distinto en la visión de Pearl.
12:29
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pearl es otro autor que ha tenido
12:33
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
mucha influencia más tardíamente.
12:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
O sea, Rubin es un autor más mayor,
12:40
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
digamos, que Pearl.
12:41
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y Pearl es un investigador que ha tenido más influencia,
12:46
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
digamos,
12:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
a partir de los 80 y pico.
12:50
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y lo que dice Per,
12:52
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y en lo que coincide,
12:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
coinciden dos cosas muy grandes con Rubin.
12:56
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
En lo primero que coincide es que siempre
13:03
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en causalidad se tiene que poder establecer
13:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y definir el contrafactual.
13:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es decir,
13:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la pregunta principal en causalidad es qué hubiera
13:16
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pasado si...
13:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hubiéramos hecho la intervención.
13:22
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿Verdad?
13:24
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿O qué hubiera pasado si no hubiéramos hecho la intervención?
13:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿En qué difieren en gran medida lo
13:31
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que dicen Rubin y dice Perl?
13:34
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Rubin se basa mucho en esta idea de dos mundos paralelos
13:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y de que el problema de la causalidad es un problema
13:42
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de datos faltantes donde el 50 % de los datos
13:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
faltan porque el mundo no observado permanecerá
13:51
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no observado y lo que dice por otro lado Perl
13:56
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que también se basa en la idea de contrafactuales es
14:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la estrategia de Perl es un poco
14:04
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
distinta porque lo que dice es bueno yo tengo datos observados
14:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y lo que le debe interesar al investigador
14:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que quiere conocer causalidad es qué
14:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hubiera pasado si toda la
14:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
población hubiera hecho la intervención.
14:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
O sea, él no se mete mucho con estos dos universos paralelos,
14:29
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que es mucho una idea que Rubin tiene a partir de
14:33
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Neyman, sino que él dice,
14:34
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no, bueno, tenemos datos observados y en la realidad lo que pasa es que yo tengo 500
14:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
individuos y 300 recibieron
14:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
la intervención,
14:45
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
200 no la recibieron.
14:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Cada persona es un individuo en sí mismo,
14:51
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
con muchas diferencias con respecto a otros,
14:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
expuesto a realidades distintas,
14:56
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en familias distintas,
14:57
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
etc. Trabajos distintos,
14:59
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
muchas cosas.
15:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
15:01
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
lo que dice Perl es,
15:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
bueno,
15:04
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
yo quiero saber qué pasaría si la intervención se
15:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hiciera...
15:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
En todos y no solamente en una parte.
15:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es decir, si ahora todos tomarán aspirina,
15:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
yo los obligara matemáticamente a tomar aspirina
15:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
a todos u obligara a todos a no tomar aspirina.
15:24
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
15:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
el enfoque del problema es
15:30
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
un poco distinto el de Perl y el de Rubin,
15:34
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pero básicamente siempre está en el
15:38
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
fondo la idea de contrafactual.
15:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Para entender un poco esto,
15:48
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
más de qué es un contrafactual,
15:50
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
vamos a considerar un ejemplo que les voy a pasar
15:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
el artículo.
15:55
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Esta idea de contrafactual me parece muy interesante,
15:59
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
importante y está en un artículo que,
16:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no sé si los comenté ya,
16:03
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pero trata de...
16:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
los efectos de una política en Brasil,
16:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que es una política de transferencias
16:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
monetarias condicionadas.
16:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Ustedes saben,
16:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no sé si saben,
16:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pero es bueno saberlo,
16:24
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que todo...
16:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Muchos estados,
16:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
desde hace unos 30 años quizás,
16:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
se han volcado a algunas políticas que se
16:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
llaman transferencias monetarias condicionadas o no condicionadas.
16:40
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Una transferencia monetaria condicionada es algo
16:45
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
parecido a lo que pasa con,
16:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
creo que es la asignación familiar,
16:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
por ejemplo,
16:50
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
y otras políticas,
16:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
donde dice,
16:55
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
bueno, está.
16:56
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
La familia va a recibir,
16:58
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
el jefe de hogar va a recibir de parte del
17:03
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Estado un monto de dinero y ese
17:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
monto lo va a recibir condicionado,
17:10
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
por ejemplo, a que los niños vayan a la escuela.
17:12
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Si los niños no están escolarizados,
17:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no van a la escuela,
17:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
entonces no pueden recibir esa prestación
17:21
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
monetaria.
17:22
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
No es un servicio,
17:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
sino que es...
17:24
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es plata,
17:25
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
¿verdad?
17:26
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
17:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
eso es una transferencia monetaria condicionada.
17:31
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Una transferencia monetaria no condicionada es una transferencia donde
17:35
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
yo a todos le transfiero algo.
17:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es como la idea de la renta básica,
17:42
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que también es un tema que se ha venido discutiendo a nivel nacional.
17:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Es definida,
17:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
todos los hogares tienen que tener un ingreso
17:50
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
mínimo para poder...
17:53
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
cubrir los aspectos principales de la vida de los integrantes de
17:57
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
ese núcleo familiar y es ingresos de tanto y bueno
18:02
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
nosotros definimos cuál es la renta básica y
18:07
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
le damos la renta básica a todos o alguna
18:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
parte, eso es otro tema
18:13
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Son cosas independientes si es condicionado o no,
18:15
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
a cuál es la cobertura del programa.
18:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero bueno,
18:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en la cobertura del programa,
18:20
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
obviamente que se juega mucho de los efectos sociales y general.
18:25
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero digo, volviendo al tema de si está condicionado o no,
18:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
yo puedo decir,
18:28
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
no, bueno, la asignación familiar o la renta
18:32
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
básica no están condicionadas.
18:34
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
18:36
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
todas las familias tienen derecho a recibirla.
18:39
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Todos los núcleos familiares tienen derecho a recibirla.
18:44
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Pero claro,
18:44
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
después yo puedo tener más o menos recursos y decir,
18:47
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
bueno, no le puedo dar a todos,
18:49
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
entonces trato de no condicionar a algo
18:54
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que haga la familia,
18:55
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
pero sí establecer como niveles de prioridad por algún
19:00
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
motivo.
19:01
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Puede ser por el motivo que a ustedes
19:05
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
les parezca.
19:06
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Por el motivo que parezca mejor.
19:07
S… Speaker 2 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Entonces,
19:08
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
en Brasil se usa un programa,
19:11
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
hay varios programas que tienen esta forma.
19:14
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Uno de ellos,
19:16
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
muy importante,
19:17
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
se llama el programa Bolsa Familia.
19:19
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Podríamos llamarle
19:23
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
acá programa Beca Familia o algo así.
19:27
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Y la forma
19:31
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
de asignación de esta...
19:33
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
Cuestión, es una forma de asignación que no es al azar y
19:38
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
que la persona tiene que presentarse a
19:42
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
un servicio del Estado que recoge todos los datos del núcleo familiar,
19:46
S… Speaker 1 (GMT20260513-120728_Recording_1920x1200)
tiene que llenar...

This transcript was generated by AI (automatic speech recognition). May contain errors — verify against the original audio for critical use. AI policy

❤️ Amatz STT.ai? Ditz-lo als vòstres amics!
Resumit
@ action: button
Resumit...
Demandar a l'IA sus aquesta transcripcion
Demandatz quicòm sus aquesta transcripcion - l'IA trobarà las seccions pertinentas e respondrà.