Les 2.23

Oct 23, 2026 16:42 · 2:00:00 · Dutch · Whisper Turbo · 8 Звуци
Овој препис истекува во 13 -Дневните денови. Надоградба за трајно складирање →
Индекс на лекција
Прикажувам само
0:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Goedemorgen allemaal.
0:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Hartelijk welkom op deze
0:20
S… Speaker 1 (Les 2.23)
mooie maandagochtend waar
0:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ik mijn verhaal over die grote
0:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
demografische transitie,
0:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de moderne demografische transitie die heeft gezorgd voor toch wel
0:35
S… Speaker 1 (Les 2.23)
felle wereldbevolkingsgroei waar ik deze
0:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
les mee gestart ben.
0:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat verhaal wil ik vandaag afwerken.
0:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik heb het al in de voorbije les gehad over
0:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de daling van de sterfte.
0:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik was aanbeland bij de verklaring waarom dat tweede
0:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
been van de demografische transitie volgt
0:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een dubbele schaarbeweging.
1:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Eerst daalt het sterftecijfer en pas
1:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
later daalt het geboortecijfer.
1:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die kloof zorgt dus voor de beholkingsgroei.
1:11
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En ik was bezig met uit te leggen waarom uiteindelijk die rode lijn ook
1:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
begint te dalen.
1:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus waarom het geboortecijfer afneemt.
1:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En de eerste reden daarvoor is,
1:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat was vorige week al besproken,
1:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de daling van de sterfte.
1:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus mensen zien dat hun kinderen betere overlevingskansen hebben.
1:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus ze hoeven minder kinderen op de wereld te zetten om een aantal overlevende kinderen te houden.
1:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus de sterftedaling is de eerste.
1:33
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het tweede was ontovering.
1:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
van de wereld,
1:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
om het Weberiaanse begrip te gebruiken,
1:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waar mensen meer en meer doelrationele controle over
1:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
hun leven beginnen uit te oefenen,
1:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
inclusief,
1:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dus naar het einde van de 19e eeuw toe,
1:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
inclusief vruchtbaarheid,
1:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
vruchtbaarheid.
1:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Wordt meer en meer gezien als iets waar we ook doelrationeel planmatig controle
1:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
over kunnen uitoefenen.
1:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In de eerste helft van de 20e eeuw gaat men heel hard op zoek naar heel efficiënte
2:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
contraceptie.
2:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En komt men uiteindelijk uit bij die hormonale anticonceptiepil.
2:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Waar dus de katholieke Kempische arts Ferdinand
2:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Peters een aanzienlijke wetenschappelijke bijdrage aan heeft
2:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
geleverd.
2:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat heb ik vorige week al uitgelegd.
2:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En waar we zien dan dat...
2:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ook bij het katholieke deel van de bevolking in Vlaanderen,
2:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
getrouwde vrouwen in Vlaanderen,
2:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
katholicisme is in die periode nog heel dominant,
2:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ook die katholieke vrouwen,
2:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
net als anderen,
2:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die nieuwe,
2:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
efficiënte contraceptie beginnen te gebruiken.
2:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De derde reden voor die daling
2:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
van het geboortescijfer had ik nog
2:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
niet besproken,
2:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en dat heeft eigenlijk alles te maken met het overkoepelende thema van deze list,
2:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het differentiëren van de maatschappij op basis van arbeidsdeling,
2:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waardoor we uiteindelijk bij die functioneel gedifferentieerde maatschappij
3:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
uitkomen.
3:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En waarbij het volgen van een opleiding heel
3:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
belangrijk is geworden voor ouders,
3:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat ouders hun kinderen meer en meer naar school beginnen te sturen.
3:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Omdat het in onze hedendaagse functioneel gedifferentieerde maatschappij,
3:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
krijg je een positie in een van die functionele deelsystemen,
3:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
via het volgen van de juiste opleiding.
3:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Contrast daarmee,
3:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
denk aan een oudere maatschappij waar bijvoorbeeld
3:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het boerengezin niet alleen een familiale eenheid is,
3:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar ook een economische eenheid is,
3:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waar kinderen de stil van hun ouders leren en waar dus dat onderwijssysteem
3:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
veel minder dominant aanwezig is.
3:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En we zien dus inderdaad dat...
3:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik heb zelf mijn doctoraat gemaakt over de verspreiding van de geboorteeperkingen.
3:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Eind 19e eeuw zien we inderdaad dat mensen al lang
3:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
voor de invoering van de leerplicht hun kinderen meer en meer naar school begonnen te sturen,
3:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
vooral in de burgerij.
3:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In België werd de leerplicht ingevoerd voor
4:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
6 tot 12 jaar in 1914,
4:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar we zien al lang daarvoor ouders hun kinderen al naar school begonnen te sturen.
4:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In 1983 is die leerplicht uiteindelijk opgekrikt
4:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
tot...
4:11
S… Speaker 1 (Les 2.23)
18 jaar,
4:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar op dat moment volgde de politiek en volgde de wetgeving
4:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
eigenlijk wat mensen al lang aan het doen waren en wat economen...
4:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Omschrijven als een overgang van high quantity naar high quality
4:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
children.
4:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat klinkt misschien een beetje onrespectvol als het over kinderen gaat,
4:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar wat ze daarmee bedoelen is,
4:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
voor die demograafse transitie werden er veel kinderen op de wereld gezet,
4:35
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar er werd relatief weinig in geïnvesteerd.
4:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die werden niet lang naar school gestuurd.
4:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Mijn vader vertelde dat hij en zijn broers
4:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en een zus dat ze hadden,
4:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat die allemaal van kleins af aan mee moesten werken op de boerderij.
4:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En hij, mijn vader,
4:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
was eigenlijk de enige van zijn grootstrijke gezin waar
4:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
hij het afstand is.
4:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Een campusomvangrijk gezin.
5:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat eigenlijk mocht verder studeren.
5:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dus we zijn geëvolueerd naar een situatie waar
5:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het bijna standaard is geworden dat de ouders niet zich kunnen permitteren hun kinderen verder
5:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
laten studeren.
5:11
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Daar is nog veel sociaal ongelijkheid in,
5:14
S… Speaker 1 (Les 2.23)
daar gaan we het later zeker nog uitgebreid over hebben.
5:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar het is meer de verwachting geworden in elk geval dat je kinderen langer naar school
5:20
S… Speaker 1 (Les 2.23)
stuurt.
5:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En als je meer investeert in...
5:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die kinderen, ja,
5:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan kun je misschien ook minder investeren in elk kind.
5:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Of kun je misschien beter ook minder kinderen krijgen,
5:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want je middelen zijn uiteraard beperkt.
5:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dat is het achterliggende idee.
5:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus wat verklaart die moderne demografische transitie?
5:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In eerste instantie de sterftedaling,
5:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in tweede de ontovering van vruchtbaarheid.
5:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Vruchtbaarheid wordt iets waar mensen vinden dat we ook doelrationeel
5:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
controle over kunnen uitoefenen.
5:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is niet zomaar iets dat van God gegeven is en dat we moeten accepteren.
5:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat hangt ook samen met secularisatie.
5:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En die functioneel gedifferentieerde maatschappij,
5:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waarin het volgen van de juiste opleiding om een bepaalde beroepspositie
6:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
te kunnen verwerven,
6:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
allemaal belangrijker is geworden.
6:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus allemaal aspecten van modernisering,
6:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zoals ik dat de vorige les heb besproken.
6:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dus eigenlijk sinds 1965 is
6:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
er een dalen ingezet van het vreugdbaarheidspijl in de verschillende regio's van ons land.
6:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die vanaf 1973 onder het zogenaamde vervangingsniveau,
6:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is die zwarte lijn,
6:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
vervangingsniveau is geloken.
6:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Sindsdien is die daar niet meer bovenuit gekomen.
6:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In de voorbije jaren zien we overal,
6:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
niet alleen in Europa,
6:35
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar ook op andere plekken in de wereld,
6:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een felle verdere daling van de vruchtbaarheidsspijl.
6:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De
6:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
verklaring daarvan heeft inderdaad alles te maken met die
6:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
modernisering zoals de vorige les besproken.
6:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus minder kinderen,
6:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar ook later kinderen krijgen.
6:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het feit dat ouders hun kinderen langer naar school sturen,
6:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat zorgt er ook voor.
7:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
generaties meer en meer hun eerste kind zijn gaan uitstellen.
7:05
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is een evolutie die al heel lang bezig is,
7:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
uitstel van ouderschap,
7:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en die nog steeds verder,
7:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dit zijn de meest recente gegevens die ik bij Stadbel,
7:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dus het Statistisch Instituut van ons land,
7:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
kon vinden,
7:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de geboorte van het eerste kind,
7:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de leeftijd van de moeder bij de geboorte van het eerste kind,
7:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
gaat richting de 30 jaar ondertussen,
7:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
tot boven de 28 jaar.
7:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De rode lijn is dan de gemiddelde leeftijd van de moeder,
7:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ongeacht de geboortering.
7:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus uitstel van vruchtbaarheid.
7:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En in diezelfde periode zien we ook een versnelling van
7:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een evolutie die ook al sinds eind 19e eeuw gaande was,
7:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
namelijk stijging van de echtscheidingskansen van huwelijken.
7:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Steeds meer huwelijken liepen op de klippen,
7:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
werden niet door het overlijden van een van de partners ontbonden,
7:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar door echtscheiding.
7:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Deze figuur geeft dat heel goed weer,
7:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
denk ik, wat er gebeurt.
7:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De verschillende lijnen verwijzen naar verschillende huwelijkscohorten.
8:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Daarmee bedoelen we huwelijken die een bepaald jaar zijn afgesloten.
8:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Bijvoorbeeld de onderste lijn hier,
8:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die donkerblauwe,
8:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat zijn huwelijken die afgesloten zijn in 1960.
8:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En die blauwe lijn hier
8:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
links, dat zijn huwelijken afgesloten in 1995.
8:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je kan de geschiedenis van een huwelijk volgen doorheen
8:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de huwelijksduur,
8:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is de horizontale as.
8:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Hoe lang geleden is dat huwelijk afgesloten?
8:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En op de verticale as zie je welk percentage van die huwelijken
8:35
S… Speaker 1 (Les 2.23)
door echtscheiding ontbonden is.
8:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je ziet bijvoorbeeld dat huwelijken die in 1960 werden afgesloten,
8:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
na een twaalfstal jaar was er 5 % van door echtscheiding
8:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ontbonden.
8:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En na iets van 22 jaar was dat 10%,
8:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en op het einde van de rit ongeveer was dat 15%.
8:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Als je naar recentere huwelijkscohorten gaat kijken,
9:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
bijvoorbeeld die 1970,
9:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
rond mijn geboortejaar,
9:05
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan zie je dat na 11 jaar daar al 10 % van was
9:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ontbonden.
9:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En op het einde van de rit...
9:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
We zijn nog niet helemaal op het einde van de rit,
9:14
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar in elk geval na een dertigtal jaar was al twintig procent door echt
9:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
scheiding ontbonden.
9:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus je ziet dat er niet alleen een groter percentage van de huwelijke ontbonden
9:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
werd, maar ze werden ook sneller ontbonden.
9:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En ondertwijfeld zijn een heel flink
9:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
deel van jullie de scheiding van jullie ouders meegemaakt.
9:33
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus dat is een evolutie die zich eigenlijk versneld heeft doorgezet
9:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
na midden van de jaren 60,
9:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wanneer dus ook die hormonale contraceptie zich begon te
9:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
verspreiden.
9:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die begon te verspreiden,
9:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is zacht uittrekt,
9:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want dat ging heel snel eigenlijk.
9:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Na 1965,
9:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het jaar waarop de pil op de markt komt in ons land legaal,
9:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
werd dat heel snel,
9:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
heel algemeen gebruikt.
10:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die generatie,
10:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
daar toch terug meer vraagtekens bij gesteld worden.
10:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik heb masterproof studenten
10:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die daar ook een thesis over gemaakt hebben.
10:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De vanzelfsprekendheid waarmee die hormonale
10:14
S… Speaker 1 (Les 2.23)
contraceptie werd gebruikt.
10:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In de generatie van mijn moeder bijvoorbeeld.
10:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat dat toch in jullie generatie meer in vraag wordt gesteld.
10:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In elk geval,
10:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
al die trends verwijzen naar een ander belangrijk
10:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
aspect van modernisering,
10:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wat we detraditionalisering noemen.
10:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Een aantal tradities die mensen nu
10:35
S… Speaker 1 (Les 2.23)
eenmaal volgden,
10:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
als handelingsmotief,
10:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
we doen dat omdat de traditie ons dan nu,
10:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is nu eenmaal,
10:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
that's the way we do it,
10:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zo doen wij dat nu eenmaal.
10:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus die tradities...
10:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
worden in vraag gesteld,
10:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
juist ook omwille van die doelrationalisering.
10:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het was de traditie om wegelijks naar de mis te gaan,
10:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar met secularisering is dat een optionele keuze
10:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
geworden voor katholieke mensen.
10:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Een vrije keuze.
11:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Na je afstuderen misschien best.
11:05
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Trouwen en kinderen krijgen,
11:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is traditioneel.
11:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar trouwen is een optie geworden.
11:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ongehuwd samenwonnen kan ook.
11:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Er wordt ondertussen verwacht dat je eerst gaat ongehuwd samenwonnen.
11:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En niet meteen in het huwelijksbootje stapt.
11:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Terwijl mijn ouders hebben mij toevertrouwd dat zij voor
11:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de eerste keer samen in bed lagen.
11:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De nacht na een huwelijksfeest.
11:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Iets wat,
11:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
denk ik, de meesten van jullie je niet kan voorstellen.
11:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat je pas voor de eerste keer het bed zou delen met je partner na
11:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het huwelijk.
11:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Kinderen krijgen is ook een optie.
11:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je kan kinderloos blijzen,
11:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
terwijl,
11:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en dat weet ik ook uit eerste hand van mijn ouders,
11:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat de pastoor wel degelijk langskwam van,
11:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ja, het is nu toch al een tijdje geleden,
11:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
of had er nog eens een kleinste geweest,
11:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
hoe zit het met jullie,
11:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
komt er nog iets van?
11:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus er was een heel sterk norm om kinderen te krijgen.
11:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De katholieke kerk schreef er ook heel duidelijk voor,
11:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wat is de functie,
11:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het doel van het huwelijk,
11:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat is vruchtbaar zijn.
11:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Kinderen op de wereld zetten.
12:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is nu niet meer het geval,
12:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat wordt geacht een vrije keuze te zijn.
12:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dus,
12:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die detraditionalisering is een deel van het moderniseringsproces en
12:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die is ook een deel van individualisering.
12:14
S… Speaker 1 (Les 2.23)
We zijn aanbeland in een sterk geindividualiseerde maatschappij,
12:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waar die detraditionalisering,
12:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
lang woorden allemaal,
12:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een deel van uitmaakt.
12:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In een traditionele maatschappij doe je zoals de traditie het voorschreef.
12:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In een geïndividualiseerde maatschappij wordt je geacht eigen keuzes te
12:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maken.
12:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Waarom doe ik dit?
12:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Tot als je tegen je vrienden zou zeggen,
12:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wij trouwen volgend jaar,
12:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want dat is de traditie,
12:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ik heb nu de leeftijd waarop dat er getrouwd wordt,
12:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan gaat je denk ik heel raar bekeken worden door veel van je vrienden.
12:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je wordt geacht een eigen weloverwogen keuze te zijn.
12:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het is niet meer gewoon.
12:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
tradities volgen,
12:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar op basis van affectieve of doelrationele motieven een eigen afgewogen
13:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
keuze maken.
13:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus dat is een deel van de individualisering.
13:05
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Vanuit het individu bekeken kun je het zien als
13:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
toegenomen keuzevrijheid,
13:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar in de geïndividualiseerde maatschappij
13:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
is er ook een keuzedwang.
13:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je wordt geacht,
13:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
normatief,
13:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de norm schrijft voor,
13:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
om je eigen keuzes te maken.
13:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dus die keuzevrijheid,
13:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die gepaard dus gaat met keuzedwang eigenlijk,
13:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
levert ook wel de nodige keuzestress op in onze maatschappij
13:33
S… Speaker 1 (Les 2.23)
natuurlijk.
13:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je bent getrouwd misschien ooit met iemand
13:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
waar je dolverliefd op bent geworden.
13:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je hebt er allerlei verwachtingen bij.
13:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Samen gestudeerd,
13:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
heel leuke tijd gehad.
13:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dan trouwen jullie,
13:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
gaan jullie samenwonen.
13:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En blijkt dat die persoon toch precies wel veranderd is.
13:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Of dat die toch niet...
13:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Als je er zelf op basis van jouw affectie voor je kozen
13:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
hebt...
14:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dat dat uw doel was om in het huwelijksbootje te stappen,
14:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan lijkt het doel rationeel om daar ook een einde aan te maken.
14:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus dat kun je afvragen.
14:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dit huwelijk vind ik mij ongelukkig te maken,
14:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
misschien kan ik er beter uitstappen.
14:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar ja,
14:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
misschien heb je ondertussen ook kinderen gekregen en heb je wel eens gelezen dat kinderen
14:20
S… Speaker 1 (Les 2.23)
van gescheiden ouders het soms moeilijk hebben op school,
14:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat dat toch wel een lastige periode is.
14:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus zou je toch beter samen blijven voor de kinderen?
14:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus keuzestress.
14:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ouders die uit de echt scheiden,
14:33
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in de meeste gevallen,
14:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
is dat een heel moeilijk afwegingsproces dat eraan vooraf gaat.
14:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is geen gemakkelijke keuze.
14:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je gaat gepaard met heel veel keuzestress.
14:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus je hebt de optie om te scheiden.
14:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik weet nog heel goed dat bij ons in het dorp,
14:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in Meer, je hebt er al van gehoord,
14:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Meer, naast Zundert.
14:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De eerste keer had er bij ons in het dorp een koppel uit
14:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de echt scheiden.
14:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat was echt een schande.
14:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Er werd schande van gesproken.
14:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is nu niet meer zo, dat wordt dus geaanvaard.
15:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat mensen die niet meer gelukkig zijn,
15:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat die scheiden.
15:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar een moeilijk proces om die
15:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
keuze te maken.
15:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Kinderen hebben,
15:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
kinderen krijgen dus ook een vrije keuze.
15:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dus misschien,
15:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
je hebt met veel moeite je diploma behaald aan de universiteit.
15:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je wilt daar natuurlijk gaan verzilven op de arbeidsmarkt.
15:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus wanneer gaan we aan kinderen beginnen?
15:20
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je hebt daar keuzevrijheid in.
15:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je kunt dan nog wat uitstellen dat je eerst een positie op de arbeidsmarkt hebt verworven.
15:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar ja, je hoort dan misschien sommige artsen zeggen,
15:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een slimme meid krijgt haar kind op tijd,
15:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want als je het te lang uitstelt,
15:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan is het risico op complicaties groter.
15:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Keuzestress, dus ga ik nog meer uitstellen?
15:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De keuzevrijheid gaat ook duidelijk gepaard met
15:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
keuzestress en kiezen en uiteindelijk altijd in zekere
15:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
mate verliezen.
15:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Want als je voor het een kiest,
15:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
kies je niet voor het ander.
15:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dan ga je misschien minder snel carrière maken als advocaten in
15:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die harde wereld dan wanneer je je kinderen nog wat zou uitstellen.
16:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus we zitten in een heel sterk geïndividualiseerde maatschappij waarin geacht
16:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wordt je eigen keuze te maken.
16:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik wil daar wel een aantal misverstanden over
16:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
uit de wereld helpen.
16:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De eerste is...
16:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het misverstand dat de stelling van sociologen dat we in een sterk geïndividualiseerde
16:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maatschappij leven,
16:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat dat wil zeggen dat we in een heel sterk egoïstische maatschappij leven.
16:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Individualisme is iets anders dan egoïsme.
16:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat wil ik verduidelijken door een paar voorbeelden te geven.
16:33
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Bijvoorbeeld individualistisch altruïsme.
16:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is bijvoorbeeld,
16:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ik kan in mijn leven van alles gaan doen,
16:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar ik kies ervoor om mij heel hard in te zetten voor de anderen.
16:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus ik kies daar zelf wel overwogen voor.
16:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik vind dat het beste.
16:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat geeft zin aan mijn leven enzovoort.
16:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik kies ervoor om mij in te zetten voor anderen.
16:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is een voorbeeld van individualistisch altruïsme.
16:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is geen egoïsme.
16:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar ik kan ook collectivistisch altruïsme voorstellen.
17:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het is ons allerplicht om ons in te zetten voor de anderen.
17:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat wordt een collectieve norm.
17:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
We zouden ons allemaal moeten inzetten voor.
17:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het is onze plicht.
17:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is collectivistisch altruïsme.
17:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En je kan je zelfs collectivistisch...
17:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
egoïsme voorstellen,
17:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat zie je in sommige ideologieën heel duidelijk naar vorkomen,
17:20
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in de stelling als iedereen zou in de eerste plaats zijn eigen belang
17:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
moeten nastreven,
17:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want als iedereen zijn eigen belang nastreft,
17:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan gaan we er met z 'n allen op vooruit.
17:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het idee van,
17:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
veeg maar eerst voor uw eigen deur,
17:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zorg dat het daar uw eigen huis proper is,
17:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan is heel de straat proper.
17:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Als je dat extrapoleert naar...
17:39
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wat je zou moeten doen in een maatschappij,
17:40
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dan kom je uiteindelijk uit bij collectivistisch egoïsme.
17:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je eerst de plaats voor jezelf moet zorgen,
17:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
want bijvoorbeeld vanuit de overtuiging,
17:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
eigenlijk in de wereld is de survival of the fittest,
17:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dus je moet in de eerste plaats je eigen belang naastgeven.
17:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat zou ook een voorbeeld kunnen zijn van collectivistisch egoïsme.
17:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Een tweede misverstand
18:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat ik met betrekking tot...
18:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het feit dat we met een geïndividualiseerde maatschappijleven uit de wereld willen helpen,
18:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
is dat dat zou willen zeggen dat de sociale invloeden minder groot
18:12
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zijn geworden.
18:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is zeker niet het geval.
18:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Eerder entegeneel nog,
18:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zou ik zeggen.
18:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Denk terug aan de veralgemene afhankelijkheid dat al aan bod kwam in
18:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
mijn eerste les.
18:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
We zijn eigenlijk afhankelijk geworden van mensen over
18:26
S… Speaker 1 (Les 2.23)
heel de wereld.
18:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Bijvoorbeeld voor het functioneren van onze laptops en zorgen dat onze servers draaien enzovoort.
18:32
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus het is zeker niet de stelling,
18:34
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de stelling dat we in een geïndividualiseerde maatschappij leven,
18:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wil niet zeggen dat sociale invloeden minder groot zijn geworden.
18:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Of dat de mens minder dan voorheen een kuddedier misschien zou zijn.
18:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Misschien is de mens nog steeds wel een kuddedier in zekere zin dat ze doen wat anderen
18:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
doen. Maar het achterliggende handelingsmotief is,
18:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ik heb zelf die keuze gemaakt wel overwogen.
18:54
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Maar dus dit is een...
18:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Een typisch geïndividualiseerd beeld van de maatschappij,
18:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
als de maatschappij opgedeeld in een aantal individuen in het centrum staan en
19:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
daar rond zijn er allerlei collectieve invloed.
19:05
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is het model van Uri Bronfenbrenner,
19:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
psycholoog,
19:09
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die aan de een - en andere cursus zeker nog wel aan bod komen,
19:11
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar die stelt het individu voor in het centrum en daar rond
19:15
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zijn er allerlei...
19:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Sociaal invloed,
19:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het microsysteem van de familie en de buurt.
19:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dan ga je naar ruimere systemen,
19:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het exosysteem,
19:23
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de massamedia,
19:24
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de industrie enzovoort.
19:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En het macrosysteem,
19:27
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het overkoepelende maatschappelijke systeem,
19:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
de maatschappij zoals we die in de eerste les hebben gedefinieerd.
19:37
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus het is niet zo dat sociologen zouden zeggen dat geïndualiseerde
19:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maatschappijen minder onderhevig zijn aan sociale invoeden,
19:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
allerminst.
19:45
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het gaat er juist over dat het individu als
19:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
centraal handelingscentrum wordt gezien.
19:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Daarom heb ik dit citaat van Ulrich Beck letterlijk overgenomen,
19:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een Duitse socioloog,
19:57
S… Speaker 1 (Les 2.23)
een heel belangrijke socioloog,
19:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
die nogal aan bod gaat komen.
20:00
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Die verwoorden dus dat individualiseringsidee zo,
20:03
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in de geïndividualiseerde maatschappij moet iedereen,
20:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
moet iedereen,
20:07
S… Speaker 1 (Les 2.23)
norm, op straffen van permanente benadeling,
20:10
S… Speaker 1 (Les 2.23)
leren zichzelf als handelingscentrum te zien,
20:13
S… Speaker 1 (Les 2.23)
als planningsbureau van zijn eigen levensloop,
20:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zijn mogelijkheden en kunnen,
20:18
S… Speaker 1 (Les 2.23)
zijn oriëntatie,
20:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
partners enzovoort.
20:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dus vereist in de geïndividualiseerde maatschappij is een actief handelingsmodel
20:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
van het oude dag dat het ik tot centrum heeft.
20:28
S… Speaker 1 (Les 2.23)
De handelingen gaan uit van het individu,
20:30
S… Speaker 1 (Les 2.23)
maar er zijn natuurlijk al die sociale invloeden.
20:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ook een ander model van identiteit gepaard.
20:41
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Wie identiteit?
20:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik ga over de vraag,
20:43
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wie ben ik eigenlijk?
20:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is mijn individuele identiteit,
20:46
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wie ben ik?
20:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dat is in deze geïndividualiseerde maatschappij
20:51
S… Speaker 1 (Les 2.23)
iets dat niet geacht wordt vast te liggen van bij uw geboorte.
20:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik ben een boerenzoon uit de Kempen,
20:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat ben en blijf ik,
20:58
S… Speaker 1 (Les 2.23)
en dat ligt vast.
20:59
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Ik ben een man,
21:01
S… Speaker 1 (Les 2.23)
het ligt allemaal vast.
21:02
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Nee,
21:04
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in de geïndividualiseerde maatschappij wordt ook uw identiteit,
21:06
S… Speaker 1 (Les 2.23)
wie jij bent,
21:08
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Het resultaat te zijn van je eigen wel overwogen keuzes.
21:11
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En daarmee gaat gepaard een heel sterk authenticiteitsethos.
21:16
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Namelijk,
21:17
S… Speaker 1 (Les 2.23)
je moet jezelf zijn.
21:19
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Wat moet je doen in je leven?
21:21
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Jezelf ontdekken,
21:22
S… Speaker 1 (Les 2.23)
jezelf ontplooien en niet jezelf verlogenen.
21:25
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Dat is wat we noemen het authenticiteitsethos,
21:29
S… Speaker 1 (Les 2.23)
dat heel sterk aanwezig is in onze maatschappij.
21:31
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En daarmee gaat gepaard een verschuiving
21:36
S… Speaker 1 (Les 2.23)
van...
21:38
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Identiteitsvorming van wat we noemen in de sociologie van ascription naar achievement.
21:42
S… Speaker 1 (Les 2.23)
In het Nederlands,
21:44
S… Speaker 1 (Les 2.23)
je identiteit zit wat je wordt toegeschreven,
21:47
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ascribed,
21:48
S… Speaker 1 (Les 2.23)
ascription,
21:49
S… Speaker 1 (Les 2.23)
toegeschreven.
21:50
S… Speaker 1 (Les 2.23)
Je wordt geboren in een bepaalde sociale klasse,
21:52
S… Speaker 1 (Les 2.23)
in een bepaald gezin,
21:53
S… Speaker 1 (Les 2.23)
bepaalde etniciteit,
21:55
S… Speaker 1 (Les 2.23)
bepaalde geloofsovertuiging.
21:56
S… Speaker 1 (Les 2.23)
En dat ligt vast.

Овој препис беше создаден од МА (автоматско препознавање на говорот). Може да содржи грешки — потврда против оригиналниот аудио за критична употреба. Политика на ВИ

❤️ Љубов STT.ai?
Кратка резиме
Кликнете на Summarize за да генерирате AI резиме на овој транскрипт.
Сумирам...
Прашај го ВИ за овој текст
Прашај било што за овој препис — АИ ќе најде релевантни делови и одговор.
Напиши уште еден