Nieuwe opname 3

0:09

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Hoe oud was u tijdens de Duitse bezetting?

0:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

10 jaar.

0:14

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En hoe zag een gewone

0:19

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

dag eruit voor u tijdens de oorlog?

0:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

In het begin was dat hier

0:26

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

op het dorp,

0:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

niet zo erg.

0:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

In de stad was dat veel erg.

0:32

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

We hoorden daar wel van.

0:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

In die tijd,

0:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

in 1940.

0:40

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Veel radio's waren het er nog niet bij de mensen.

0:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je moest maar alleen naar

0:50

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de lucht kijken en dan zagen die vlegers komen.

0:54

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daar werd opgeschoten.

0:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan dacht er,

0:59

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wat is dat niet allemaal?

1:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want je wist niet wat dat was.

1:03

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar dan wist je er direct.

1:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat er in Limburg,

1:09

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

daar kwamen de mensen,

1:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

want het waren de Duitsers die naar

1:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

hier kwamen.

1:16

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die kwamen met massasvolk daar

1:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

weg.

1:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En toen hebben ze er bij ons

1:26

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

thuis, ik weet niet hoeveel,

1:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

overnacht zelfs,

1:32

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat die mensen allemaal te voet waren.

1:37

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dus die van de Limburg,

1:38

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat waren vluchtelingen en die trokken naar hier.

1:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja, maar dat schrik van de Duitse.

1:45

S… Speaker 4 (Nieuwe opname 3)

Ja,

1:45

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat is korter tegen de Duitse grens.

1:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar

1:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die mensen blijven niet zo lang.

1:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die vluchten altijd verder

2:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

weg.

2:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En voor eigenlijk de vier oorlogjaren,

2:10

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat was niet zo erg hier,

2:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

totdat er hier iets gebeurde.

2:18

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja.

2:20

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Iets doen.

2:21

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Was er tijdens de bezetting

2:25

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

genoeg voedsel voor de gezinnen?

2:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hier op de buiten.

2:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Iedereen had een boer

2:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

en varkens.

2:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En eigenlijk moest je er melk leveren aan

2:42

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de...

2:42

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hoe heet dat dan weer?

2:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je moest zoveel melk

2:48

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

leveren,

2:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

maar het laatste...

2:51

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ik hoor

2:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mijn moeder nog altijd zeggen...

2:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ik kan het er toch niet meer uitrekken uit de koeien als ze

3:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

willen geven.

3:03

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want het laatste zouden zelf geen eten

3:08

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

meer gehad hebben.

3:09

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je moest dat allemaal leveren.

3:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En ja,

3:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

voor de rest,

3:17

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ze hadden zelf.

3:18

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dat je moest leveren,

3:21

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat ging dan naar de soldaten.

3:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat was voor de lutsen.

3:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat was niet voor ons leger.

3:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee,

3:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

nee, nee.

3:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat was voor ons.

3:34

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En hadden jullie als gezin wel altijd voldoende eten

3:39

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

dan? Ja,

3:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat je zelf wat beesten had.

3:43

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja.

3:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je had op een klein boerderij,

3:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

gelijk het bij ons thuis,

3:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

twee varkens en drie koeien.

3:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan had je eten en drinken en je had kippen.

3:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dan hadden wij wel eten.

3:59

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja, oké.

4:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar in de stad was

4:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat veel erger.

4:06

S… Speaker 7 (Nieuwe opname 3)

Ja.

4:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want dan kwamen de mensen van

4:10

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de stad aan de deur.

4:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Kloppen voor een koudram.

4:17

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dus kwam je eten bedelen?

4:20

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Echt eten bedelen.

4:23

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Er was een tramlein tussen...

4:27

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Ja,

4:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

tussen Arsvotentine was er

4:32

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

een tramlein.

4:33

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En als

4:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

een tram voorbij we gered,

4:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

kwam er altijd mensen bedenig.

4:45

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En mijn moeder

4:50

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

magten altijd.

4:51

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nijn hoofdbrot.

4:54

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die heeft nooit niemand mee weggestuurd

4:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

zonder een boterham.

5:00

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dat was een goed mens.

5:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja.

5:02

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja.

5:05

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Maar ja,

5:06

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

jij had toch ook een groot gezin.

5:09

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

We waren thuis met acht,

5:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

negen geweest.

5:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar mijn oudste broer was toen al gestolen.

5:19

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Met acht kinderen.

5:21

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Met acht kinderen.

5:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar de oudsten waren een

5:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

paar jaar ouder dan ik.

5:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En die waren al...

5:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

werken.

5:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die gingen aan werken toen.

5:40

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar ik was maar tien jaar na de oorlog

5:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

begonnen.

5:45

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En mijn zussen die juist

5:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ouder is als ik die was.

5:51

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ik was van 29 en

5:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

zij van 25.

5:56

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dus dat was een beetje verschillend.

6:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En in feite

6:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

was het in een oorlog op

6:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

het dorp was

6:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Redelijk rustig,

6:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

totdat er begonnen mensen hen

6:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

te verzetten tegen de Duitsers.

6:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En bij ons thuis waren

6:26

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

er altijd mensen die opgeëist werden.

6:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Altijd welkom,

6:34

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die mochten hen komen verstoppen.

6:37

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Verstoppen tegen de Duitsers?

6:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat ze niet aanhouden werden.

6:46

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ze kwamen s 'nachts en ze hadden bij ons thuis een

6:51

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

meid,

6:53

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

een stroei van de hoogst.

6:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daar hadden ze zo 'n

7:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

tunneling gemaakt van onder,

7:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat ze bij ons thuis een

7:09

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mesput hadden en daaronder was een

7:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

kelder.

7:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Voor het nat van de beesten.

7:18

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En lang daar konden ze in

7:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die meid

7:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

gaan kruipen.

7:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En ik weet nog altijd dat er zeven

7:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mensen thuis ooit.

7:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En op het laatste was het een

7:42

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

piloot.

7:45

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die in Limburg ergens gevallen

7:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

was.

7:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die heeft

7:54

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

thuis zes weken geweest.

7:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die is dan ook aangehouden op

8:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

het laatste van de oorlog.

8:04

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Samen met mijn broer,

8:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die gevlucht waren omdat er weer een razia

8:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

was.

8:12

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat heette een razia.

8:16

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En toen hadden ze ons dorp helemaal rond,

8:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat er verschillende mensen waren die

8:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

tegen de Duitsers waren.

8:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En helemaal daar

8:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

rond, bezet zo,

8:32

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat ze niet konden vluchten gaan.

8:35

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dus eigenlijk was dat dorp afgezet voor te voorkomen

8:40

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat die gingen,

8:41

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat die...

8:42

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Ja.

8:42

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Dan,

8:43

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

oh god,

8:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mensen.

8:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja, maar je kunt er ook.

8:46

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Paar, maar je kon het niet fout stemmen.

8:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat was heel...

8:51

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En beseft je dat dan,

8:52

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

als je zo jong bent,

8:53

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

wat er aan de hand is?

8:54

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja, maar toen was ik al 14,

8:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

14 jaar.

8:58

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En dan besefte je dat wel?

9:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan besefte je dat heel erg.

9:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want ik

9:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

moest van bij ons thuis gaan zien of

9:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de mensen konden vertrekken.

9:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ze konden vertrekken om terug hun werk

9:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

te doen.

9:26

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want iedere

9:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

jonge man moest zorgen

9:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat ze...

9:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want anders moesten ze gaan werken in Duitsland.

9:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En zoveel waren het er niet.

9:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die dat graag deden.

9:44

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Zijn

9:49

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

er zo mensen die ze dan gepakt hebben die wou...

9:53

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

vluchten?

9:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

...tönen met een troncenaar,

9:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

maar ik heb een eneget...

10:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

In 1944,

10:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

toen hebben ze het in Meensen

10:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

van het eerste

10:10

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

huis, van Winkelhof tot Wersbeek,

10:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

hebben ze huis voor huis in 1944

10:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de mannen

10:23

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

aangehouden.

10:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daarmee

10:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

waren we zoveel bezig,

10:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

want daar zijn er veel in Duitsland doodgebleven.

10:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En mijn broer,

10:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die zat met enkele mensen in

10:42

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Leuven,

10:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ook opgepakt.

10:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En die gingen ze daar berechten

10:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

en dan werd die van Leuven naar Brussel

10:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

voor ondervraging en terug naar Leuven.

11:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En zo is die per geluk,

11:04

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

op het laatste van de oorlog.

11:09

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Omdat de Amerikaan binnengekomen

11:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

was.

11:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Toen zijn direct

11:18

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

vluchten gegaan.

11:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die zwarte zegden wij daar tegen.

11:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daarmee

11:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

kon hij terug naar huis komen.

11:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Gelukkig.

11:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar de Canadees zat nog in Brussel

11:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

gevangen.

11:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En die is mij aangehouden.

11:40

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Die was op transport gezet?

11:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die was op transport,

11:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

op de trein.

11:46

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En eigenlijk,

11:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

er waren veel mensen van

11:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

hier die op die trein zaten.

11:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want die machinist,

12:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die deed alsof zijn

12:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

trein kapot was.

12:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat er iets aan was.

12:08

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daarmee zijn er nog enkele kunnen terug naar

12:12

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

uit gaan.

12:18

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En haar ouders.

12:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En ook een hele pak

12:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

andere mensen.

12:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Oorlog.

12:33

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ik had nog een vraag.

12:35

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Had de voedselbonnen een grote invloed op het dagelijks

12:40

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

leven of niet echt?

12:41

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Ja.

12:42

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je kreeg in het gemeente uit een voedselbon.

12:46

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dat werd

12:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dikwijls gestolen ook.

12:57

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja.

12:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want anders,

12:59

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

met die bonnen konden we dan naar de winkel gaan en hebben

13:03

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

alles kopen wat ik nodig had.

13:06

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En door wie werd dat gestolen?

13:09

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Door mensen van het dorp of door de Duitse?

13:13

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja,

13:14

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dan waren er die ook in het versteek zaten.

13:17

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die moesten verstoppen en

13:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dan konden die met die bonnen toch ergens naar

13:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de winkel gaan.

13:28

S… Speaker 7 (Nieuwe opname 3)

Ja.

13:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar op de boerderij zelf hadden er die boerderij

13:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

nodig.

13:36

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Dat was meer voor in de stad dan?

13:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja, dat was meer.

13:40

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En mensen die geen boerderij hadden.

13:43

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En bijvoorbeeld

13:48

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

kleren kopen of schoenen,

13:49

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

was dat moeilijker tijdens de oorlog?

13:51

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat weet ik niet.

13:52

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Over

13:56

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

het algemeen hadden kleren en dan...

14:00

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja.

14:01

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En die kleren gingen van oud naar jonger.

14:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Oh ja.

14:06

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Maar

14:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

als ik naar school ging,

14:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

gelukkig waren ook

14:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de zusters.

14:20

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En die zorgden ook voor de kinderen.

14:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want ik ben dan

14:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

tot 14 jaar maar langer onderwijs

14:33

S… Speaker 4 (Nieuwe opname 3)

geweest.

14:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Normaal moesten die maar tot twaalf

14:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

jaar, maar met dat oorlog ging dat niet.

14:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En die zorgde goed voor ons.

14:48

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja.

14:49

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Ja,

14:53

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

en dan met die

14:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

razenjas werden de mensen in.

15:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

bijeengedreven en daar werden die ondervraagd

15:05

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

en veel slag gekregen.

15:07

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En

15:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat was huis voor huis dat

15:17

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

de mensen aangehouden werden.

15:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daar dan

15:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ondervraagd werden en zo van alles.

15:34

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Er was een ander mens van hier

15:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

in Keesengeheim en die zegt tegen Bonpa,

15:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

je mocht hier niet komen

15:47

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

staan want je moet op een ander plaat.

15:50

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die zegt zelf welke

15:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dag zouden moeten weggevoerd worden.

15:59

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die wist het niet direct,

16:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat ze zoveel slaag gekregen hadden.

16:13

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En moesten jullie vaak helpen in de boerderij ofzo?

16:17

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Of werkt dat niet aan?

16:19

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ah ja, natuurlijk.

16:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En haar gelangen groter werd moeten helpen.

16:24

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

De feiten waren toen wel heel zorgd.

16:28

S… Speaker 7 (Nieuwe opname 3)

Ja,

16:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dan moesten we mee in de

16:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

bieten gaan.

16:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want toen ging dat niet mee,

16:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mijn machine.

16:40

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ik moest zelf.

16:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Die zorgen dat

16:45

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die op hun plaats stonden.

16:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja.

16:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En aardappelen rapen en ouwen.

16:53

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat wil ik meehelpen.

16:56

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja, oké.

16:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Als ik op een boerderij woonde,

17:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

toch.

17:02

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja.

17:03

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En was er een groot verschil tussen arme

17:07

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

en rijke gezinnen en hoe die de oorlog doorkwamen?

17:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat weet ik niet.

17:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ik weet niet.

17:17

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wie dat hier de rijkste waren.

17:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ondanks dat

17:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

mijn moeder,

17:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

haar vader,

17:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

had in de Eerste Oorlog hier

17:33

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

waarnemend burgemeester moeten zijn,

17:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

omdat die in de gemeenteraad was.

17:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En de burgemeester hier,

17:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

in de Eerste Oorlog,

17:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die was naar Nederland gevlucht.

17:46

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daarmee moest hij...

17:50

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Ja.

17:51

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Oké.

17:54

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En hoe veranderde het schoolleven tijdens

17:58

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

de oorlog?

17:59

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Schoolleuren?

18:01

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Nee, ja,

18:02

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

zo het schoolleven.

18:03

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Kon u nog naar school gaan?

18:05

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Ja,

18:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ik was nog een kind.

18:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daarmee was ik in meissel naar school nog

18:12

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

altijd.

18:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Tot dat ik achteraf,

18:18

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

als de bezetting er ook was...

18:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar toen waren de Duitsers

18:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ook al aangehouden hier.

18:29

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Sommigen zaten hier zelf dan gevangen.

18:33

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan,

18:34

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

als ik veertien jaar was,

18:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ben ik naarteen naar school.

18:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja,

18:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

tot achttien.

18:41

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Dus toen de oorlog begon,

18:43

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

is er eigenlijk niet echt iets veranderd?

18:46

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Bent u gewoon naar school blijven gaan?

18:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Wij konden hier naar school blijven gaan.

18:51

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Oké.

18:55

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Kon je nog zo vrij naar buiten gaan,

18:59

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

naar de winkel gaan?

19:00

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Of was dat altijd eigenlijk een beetje bang?

19:03

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hier kon er dan nog.

19:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar s 'avonds werd de verlichting

19:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die er toen was uitgedaan.

19:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En

19:20

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wij hadden het geluk dat ons tante een

19:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

winkel had.

19:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daar gingen wij ook naar de winkel.

19:29

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

De kradenierswinkel?

19:31

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

De kradenierswinkel?

19:34

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee, nee.

19:35

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

De gewone winkel.

19:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hoe dan alles was.

19:39

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

En

19:44

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

waren jullie bang als jullie naar buiten gingen of niet echt?

19:47

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Normaal gezien niet.

19:50

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

We waren daarmee

19:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat je bang was.

19:56

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Je werd dat gewoon.

20:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat het zo aan het zitten was.

20:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Want ik denk dat in de steden dat dat veel anders

20:07

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

was.

20:07

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En toen het pas begon,

20:10

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

waren jullie toen ook niet even bang?

20:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Als wat?

20:17

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Toen het net oorlog was,

20:19

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

toen jullie nog niet goed wisten wat dat allemaal was.

20:21

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

In het begin?

20:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee,

20:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

je wist niet wat dat was.

20:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En zoveel vliegtuigen had ik ooit niet gezien.

20:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Wat er toen al kwam.

20:33

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Die vliegtuigen,

20:35

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

waren dat dan bomenwerpers ofzo?

20:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dat kon dat niet zijn.

20:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar wel op het laatste.

20:43

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Als ze dan gekomen zijn,

20:47

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dan hing

20:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

het er twee van die vliegers,

20:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die Anevlieger,

20:58

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

om te bombarderen

21:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

in Duitsland.

21:05

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En Nederland,

21:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ja,

21:08

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

waar de Duitsers nog zaten.

21:11

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Die bombardementen

21:16

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

waren meer in de stad dan op de buiten.

21:19

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Op de buiten hebben ze niets kapot gemaakt.

21:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar hier hebben ze...

21:22

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan,

21:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

op een zekere dag,

21:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

op een zondag,

21:28

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

als we van de mis kwamen,

21:31

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dan hoorden we zo 'n raar geluid.

21:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En we dachten,

21:38

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wat is dat?

21:39

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En toen waren dat al vliegende bomen.

21:43

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En die

21:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

maakten raar lawaai.

21:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan dachten we,

21:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wat is dat?

21:53

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Als je dat de eerste keer hoorde en zag.

21:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan zijn er hier wel gevallen.

22:00

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hier op Buket.

22:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En daar beneden waren

22:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat nu.

22:13

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Daar zit de straat.

22:15

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar dat is...

22:19

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Azelaarsstraat.

22:21

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hazelarstraat.

22:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

De straat.

22:24

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hoe is dat dan?

22:27

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Ja, dat is zo bang.

22:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee.

22:34

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Bijna in de straat.

22:36

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

En dan.

22:37

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dan.

22:40

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Jaftemmermans.

22:41

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Hazelarstraat.

22:43

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

De Hazelarstraat.

22:47

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

En daar zijn bommen gevallen?

22:48

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Ja.

22:49

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Bommen van de Duitsers?

22:52

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Bommen van de Duitsers?

22:54

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Bommen van de Duitsers?

22:55

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Bommen van de Duitsers?

22:57

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Bommen van de Duitsers?

23:04

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Ja.

23:04

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

En dat is toch een vliegtuig

23:09

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

ook gevallen voor ons in Meelssel?

23:11

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

Wat?

23:12

S… Speaker 6 (Nieuwe opname 3)

In Meelssel ook uit de nale vliegtuig.

23:17

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Dus hoe moet

23:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

ik zeggen?

23:23

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nou,

23:26

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat was bij Kup.

23:29

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Maar

23:34

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

toen zat ik in schuil,

23:36

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat weet ik niet veel.

23:37

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

Eigenlijk

23:43

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

de ergste tijd was die weken,

23:47

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

of ik weet niet wat,

23:48

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dat de Zwarte,

23:50

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

dus alle mannen,

23:52

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

mijn naam.

23:56

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En dat kwam met een van

24:01

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

die collaborateurs.

24:03

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En

24:07

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

dat waren er naar het schijnt van Leuven.

24:11

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Maar

24:16

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

eerst zijn ze daarvoor gestroft.

24:20

S… Speaker 5 (Nieuwe opname 3)

En

24:25

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

in mijn zil alle vaders.

24:27

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

En ik kiesde om verschillende,

24:30

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

maar niet zo veel.

24:38

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

En konden jullie daarover praten op school?

24:41

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Of met jullie vriendinnen?

24:43

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Of werd dat niet gedaan?

24:44

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee.

24:45

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

De meeste waren

24:50

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

wijdkinderen.

24:51

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Dus dat was eigenlijk

24:55

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

een beetje normaal?

24:56

S… Speaker 1 (Nieuwe opname 3)

Of jullie praten daar gewoon niet over?

25:02

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

Nee, ze hadden

25:06

S… Speaker 2 (Nieuwe opname 3)

het allemaal beleefd.

25:08

S… Speaker 3 (Nieuwe opname 3)

Wisten

Nieuwe opname 3

Crynodeb

Gofyn i AI Am Y Trawssgrifiad Yma